کوچ پاییزی عشایر ایلام در سایه مخاطرات

همزمان با کوچ پاییزه عشایر ایلام، ایمن‌سازی ایل‌راه‌ها و شریان‌های حیاتی معیشت این قشر در برابر مخاطرات طبیعی مثل سیلاب و بارش ها، نیازمند تدبیر فوری دستگاه‌های مسئول است.

این راه‌های طولانی، تنها جاده‌های خاکی و کوهستانی نیستند؛ بلکه بستر انتقال سرمایه‌های دامی و محصولات مولد عشایری به بازارهای مصرف به شمار می‌روند تا کوچ‌روان را در دل طبیعتی سخت و گاه بی‌رحم به مقاصد قشلاقی برسانند.

با این حال، عبور از این مسیرها همواره با مخاطرات طبیعی همراه بوده است؛ بارش‌های ناگهانی، سیلاب‌های فصلی و ریزش کوه در گردنه‌های صعب‌العبور، تردد دام و انسان را با تهدید جدی مواجه می‌سازد.

مهر به نقل از مدیرکل امور عشایر استان ایلام، نوشت: « این مسیرها تنها جاده‌های خاکی نیستند؛ بلکه شریان اصلی حیات جامعه عشایری محسوب می‌شوند که کوچ‌روان را به مراتع قشلاقی و ییلاقی متصل می‌کنند و دسترسی آنان را به خدمات ضروری، بازار دام و منابع آب و علوفه فراهم می‌سازند.»

خطر در کمین

«فرشاد یاسمی» با اشاره به مخاطرات طبیعی این مسیرها افزود: بارش‌های ناگهانی، سیلاب‌های فصلی و ریزش کوه در گردنه‌های صعب‌العبور، تردد دام و انسان را با تهدید جدی مواجه می‌سازد؛ از این رو ایمن‌سازی نقاط حادثه‌خیز، بهسازی مستمر مسیرها و آماده‌سازی امکانات امدادی، ضرورتی انکارناپذیر است. ۲ هزار و ۶۰۰ کیلومتر راه عشایری در مناطق گرمسیری و سردسیری استان آماده شده و تامین علوفه، آب سیار و ترمیم مسیرها به صورت مستمر پیگیری می‌شود تا کوچ‌روان در طول جابه‌جایی با کمبود امکانات روبه‌رو نشوند.»

یاسمی گفت: «عشایر باید هشدارهای جوی را جدی بگیرند و از توقف در مسیل‌ها و ارتفاعات هنگام بارندگی خودداری کنند؛ ضمن اینکه تمامی ماشین‌آلات و نیروهای همکار در آمادگی کامل قرار دارند و هماهنگی لازم با هلال احمر، اورژانس، راهداری و تیم‌های دامپزشکی انجام شده تا امدادرسانی و سلامت دام‌ها تضمین شود. ایل‌راه‌ها شریان انتقال دام، فرآورده‌های لبنی و صنایع دستی عشایری به بازارهای مصرف محسوب می‌شوند و هرگونه اختلال در آن‌ها، زنجیره تولید و درآمد خانوارهای عشایری را تحت تاثیر قرار می‌دهد؛ از این رو توجه به این زیرساخت‌ها، پشتیبانی از تولید و امنیت غذایی کشور به شمار می‌رود.»

همین خبرگزاری به نقل از معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار ایلام نیز نوشت: «این مسیرها تنها معبرهای خاکی در دل کوهستان نیستند؛ بلکه ستون اصلی جابه‌جایی سالانه هزاران خانوار عشایری محسوب می‌شوند که همراه با دام و همه دارایی خود از ییلاق به قشلاق می‌آیند و هرگونه اختلال در آن‌ها، به طور مستقیم معیشت این خانواده‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد.»

راه‌هایی صعب‌العبور

«تاج الدین صالحیان» با اشاره به شرایط جغرافیایی استان ایلام افزود: «بخش قابل توجهی از این راه‌ها در مناطق کوهستانی و صعب‌العبور واقع شده و عبور از آن‌ها در فصل سرد سال با بارش باران، سیلاب و ریزش سنگ همراه است؛ به همین دلیل، ایمن‌سازی این مسیرها باید پیش از شروع کوچ به طور جدی دنبال شود. راهداری، منابع طبیعی، هلال احمر و امور عشایر باید با برنامه‌ریزی مشترک، نقاط حادثه‌خیز را شناسایی کنند و با بهسازی، لایروبی، نصب علائم هشداردهنده و ایجاد مسیرهای جایگزین، از بروز حوادث جبران‌ناپذیر جلوگیری نمایند.»

به گفته او تامین آب آشامیدنی سالم، توزیع علوفه، استقرار اکیپ‌های دامپزشکی و تقویت پوشش ارتباطی در ایل‌راه‌ها از نیازهای اساسی کوچ‌روان است و بی‌توجهی به این موارد می‌تواند جان عشایر و سرمایه دامی آنان را به خطر بیندازد: «هر ساله از آذر تا فروردین، بیش از یک هزار خانوار از استان‌های همجوار برای گذراندن زمستان به مناطق گرمسیری ایلام کوچ می‌کنند و آماده‌سازی ایل‌راه‌ها برای پذیرش این جمعیت، وظیفه‌ای مهم برای دستگاه‌های اجرایی استان محسوب می‌شود. رسیدگی به راه‌های عشایری نباید به اقدامات مقطعی محدود شود؛ بلکه نیازمند بودجه پایدار و برنامه‌ریزی بلندمدت است تا هر ساله شاهد تسهیل کوچ و کاهش حوادث در مسیر عشایر باشیم و زمینه تداوم تولید در این بخش حیاتی فراهم شود».