کارشناسان از افت سفرهای داخلی و خارجی و خطر تعطیلی کسبوکارهای گردشگری میگویند
گردشگری؛ قربانی رکود، گرانی و جنگ
8 مهر 1405، 21:23
گردشگری ایران پیش از آغاز جنگ نیز با رکود، کاهش قدرت خرید و ضعف مدیریتی دستوپنجه نرم میکرد و بحران امنیتی تنها فشارهای انباشتهشده بر این صنعت را تشدید کرد. حالا کاهش سفرهای داخلی و خارجی، گرانی اقامت و حملونقل، خروج بخشی از فعالان و از دست رفتن بازارهای گردشگری، این صنعت را در موقعیتی قرار داده است که کارشناسان نسبت به تداوم تعطیلی کسبوکارها و از بین رفتن زیرساختهای موجود هشدار میدهند. در شرایط فعلی، حفظ گردشگری داخلی، حمایت از کسبوکارها و بازارهای منطقهای و کاهش هزینه سفر، بیش از وعدههای تبلیغاتی میتواند به حفظ این صنعت برای دوران پس از بحران کمک کند.
گردشگری پیش از جنگ هم در سراشیبی بود
«رحیم یعقوبزاده»، مدرس دانشگاه و کارشناس گردشگری، به خبرنگار «پیام ما» میگوید: «گردشگری پیش از جنگ نیز حدود یک سال در رکود قرار داشت و جنگ فقط این وضعیت را تشدید کرد. نمیتوان همه مشکلات امروز این صنعت را به جنگ نسبت داد، زیرا گردشگری پیش از آن نیز با مشکلات متعددی مواجه بود.» به گفته او، بخشی از آمارهای رشد اعلامشده در سالهای اخیر با واقعیت بازار گردشگری همخوانی نداشته و گردشگری بینالمللی همچنان روند نزولی داشته است.
او میافزاید: «در کنار مسئله امنیت، اقتصاد نیز فشار زیادی بر گردشگری وارد کرده است. افزایش هزینه اقامت، رستوران و حملونقل باعث شده سفر برای بخش قابلتوجهی از خانوارها دشوار شود. کاهش ارزش پول ملی ممکن است خدمات ایران را برای گردشگر خارجی ارزان کند، اما برای شهروند ایرانی که درآمد خود را به ریال دریافت میکند، هزینه سفر افزایش یافته است.»
ضعف مدیریتی و نبود حمایت مؤثر
یعقوبزاده میگوید: «یکی از مشکلات جدی گردشگری، ضعف مدیریتی و نبود برنامه مشخص برای مواجهه با بحران است. حتی اگر منابع مالی دولت محدود باشد، باید برای حفظ کسبوکارهای گردشگری، هتلها، اقامتگاهها و دفاتر خدمات مسافرتی برنامه وجود داشته باشد.»
او تأکید میکند: «حمایت از گردشگری نباید فقط در حد برگزاری نشست و برنامه تبلیغاتی باقی بماند. باید بستههای حمایتی مشخصی برای جلوگیری از تعطیلی کسبوکارها طراحی شود؛ از جمله تسهیلات کمبهره، معافیت یا تخفیف مالیاتی و حمایت از هزینههای جاری.»
او میافزاید: «گردشگری فقط هتل و تور نیست، بلکه با صدها شغل مستقیم و غیرمستقیم ارتباط دارد. حملونقل، رستوران، صنایعدستی، راهنمایان گردشگری، اقامتگاهها و بسیاری از کسبوکارهای محلی از وضعیت این صنعت تأثیر میپذیرند. بنابراین، حمایت از گردشگری در واقع حمایت از اشتغال و اقتصاد محلی است.»
تمرکز بر گردشگری داخلی
این کارشناس گردشگری میگوید: «در شرایط جنگی نمیتوان انتظار رونق جدی گردشگری بینالمللی داشت، زیرا گردشگر خارجی بیش از هر چیز به امنیت مقصد توجه میکند. بااینحال، بازارهای منطقهای مانند عراق، پاکستان، کشورهای آسیای مرکزی، قفقاز و برخی کشورهای حوزه خلیج فارس را نباید کاملاً کنار گذاشت.»
او تأکید میکند: «در شرایط فعلی، حفظ گردشگری داخلی اهمیت بیشتری دارد. کاهش قیمت اقامت و حملونقل، ارائه تسهیلات سفر و حمایت از سفرهای کوتاه و دروناستانی میتواند بخشی از تقاضای ازدسترفته را حفظ کند. لازم نیست همه سفرها طولانی و پرهزینه باشند و میتوان برای سفرهای نزدیک و کمهزینه برنامهریزی کرد.»
او میافزاید: «دولت و بانکها میتوانند برای خانوارها وام یا کارت سفر طراحی کنند. البته چنین تسهیلاتی باید واقعاً قابلاستفاده باشد و با سود بالا یا شرایط پیچیده، عملاً به ابزاری بیاثر تبدیل نشود.»
گردشگری نیازمند برنامه بحران است
یعقوبزاده میگوید: «در شرایط بحران، حتی برنامههایی مانند هفته گردشگری نیز باید خروجی مشخص داشته باشند. اگر قرار است برنامهای برگزار شود، فعالان صنعت باید بدانند چه تصمیمی برای مشکلات آنها گرفته شده و چه حمایتهایی در نظر گرفته شده است.»
او تأکید میکند: «گردشگری یک حوزه میانبخشی است و وزارت میراث فرهنگی بهتنهایی نمیتواند مشکلات آن را حل کند. وزارت راه و شهرسازی، بانکها، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت بهداشت و سایر دستگاههای مرتبط نیز در این حوزه نقش دارند. بنابراین، برای عبور از بحران باید میان این دستگاهها هماهنگی ایجاد شود.»
حفظ بازارهای منطقهای
او میگوید: «اگرچه گردشگری بینالمللی در شرایط جنگ محدود میشود، اما بازارهای منطقهای میتوانند بخشی از گردشگری ورودی را حفظ کنند. ایران با کشورهای متعددی در منطقه ارتباط دارد و از نظر جغرافیایی، فرهنگی و اقتصادی امکان کار روی این بازارها را دارد.»
او میافزاید: «نمیتوان برای همه بازارهای خارجی یک برنامه واحد داشت. هر بازار انگیزه، توان مالی و نیاز متفاوتی دارد و باید متناسب با آن برنامهریزی کرد. در شرایط بحران، بازارهای نزدیک میتوانند نسبت به بازارهای دوردست دسترسی بیشتری داشته باشند.»
یعقوبزاده تأکید میکند: «باید در شرایط فعلی به سمت گردشگری ارزانتر حرکت کرد. نمیتوان از مردم انتظار داشت با افزایش مداوم قیمتها همچنان همان میزان گذشته سفر کنند. کاهش قیمت اقامت، حملونقل ارزانتر و تسهیلات بانکی میتواند بخشی از تقاضای سفر را حفظ کند.»
او میگوید: «حمایت از مردم برای سفر و حمایت از فعالان گردشگری به یکدیگر مرتبط است. اگر هزینه سفر کاهش پیدا کند، تقاضا افزایش مییابد و فعالان گردشگری نیز میتوانند بخشی از ظرفیتهای خالی خود را فعال کنند.»
این مدرس دانشگاه میگوید: «مهمترین مسئله این است که گردشگری در شرایط بحران به برنامه مشخص نیاز دارد. حفظ اشتغال، جلوگیری از تعطیلی کسبوکارها، کاهش هزینه سفر، حمایت از گردشگری داخلی و حفظ بازارهای منطقهای باید در اولویت قرار گیرد.»
او تأکید میکند: «گردشگری بعد از پایان بحران نیز بهسرعت به شرایط عادی بازنمیگردد. اگر زیرساختها، نیروی انسانی و کسبوکارهای این صنعت در دوران بحران از بین بروند، بازسازی آنها زمان و هزینه زیادی خواهد داشت. بنابراین، حمایت امروز میتواند هزینههای آینده را کاهش دهد.»
او میافزاید: «گردشگری صنعتی است که با بخشهای مختلف اقتصاد ارتباط دارد و نمیتوان آن را در شرایط بحران نادیده گرفت. اگر برنامهای برای حفظ این صنعت وجود داشته باشد، میتوان بخشی از ظرفیتهای داخلی را فعال نگه داشت و پس از بازگشت ثبات، زمینه احیای گردشگری بینالمللی را نیز فراهم کرد.»
متخصصان حرفهای گردشگری همچنان باقی ماندهاند
اگرچه بخشی از فعالان گردشگری در سالهای اخیر و بهویژه پس از تشدید بحرانهای اقتصادی و امنیتی از این صنعت خارج شدهاند، متخصصان حرفهای همچنان در این حوزه فعالاند. کارشناسان معتقدند وضعیت گردشگری را نمیتوان تنها با افزایش یا کاهش تعداد سفرها سنجید و باید همزمان شرایط اقتصادی، امنیتی، جنگ، قدرت خرید خانوارها و تغییرات عرضه و تقاضا را در نظر گرفت.
«علی شادلو»، فعال گردشگری و مدرس این صنعت، به پیام ما میگوید: «گردشگری امروز همزمان از مشکلات اقتصادی، امنیتی و جنگ تأثیر گرفته است. از زمان جنگ ۱۲روزه تاکنون، بهجز چند تور محدود، گردشگر ورودی نداشتهام.»
او میافزاید: «بازار گردشگری ایران طی نیمقرن گذشته تغییر کرده و در دو دهه اخیر نیز شیوه درآمدزایی و سبک زندگی تغییرات زیادی داشته است. بخشی از جوانان امروز از اقتصاد دیجیتال درآمد دارند و نوع سفر و تجربه موردنظرشان نیز متفاوت شده است؛ از آبدرمانی تا سفرهای ماجراجویانه.»
او میگوید: «در بخش عرضه نیز تغییرات مهمی رخ داده است. بومگردی که زمانی پدیدهای تازه بود، امروز در بسیاری از روستاها توسعه پیدا کرده و مقصدهای گردشگری نیز متنوعتر شدهاند.»
او تأکید میکند: «در شرایط جنگ، گردشگران ورودی احساس امنیت نمیکنند، اما وضعیت همه مقصدها یکسان نیست. انتخاب مقصد به شرایط اقتصادی و اجتماعی، موقعیت مقصد، توان مالی، احساس امنیت و نوع سفر بستگی دارد.»
شادلو میگوید: «در دوره جنگ، بخشی از مردم برای فاصله گرفتن از مناطق ناامن به مقصدهایی در فاصله ۴۰۰ تا ۵۰۰ کیلومتری تهران مانند گلستان یا مناطق دورتر مازندران رفتند؛ مقصدهایی که امکان فاصله گرفتن از فضای جنگی و درعینحال بازگشت نسبتاً سریع به خانه و محل کار را فراهم میکردند.»
او میافزاید: «برخی مقصدهای نزدیک نیز با افزایش تقاضا مواجه شدند و حتی بعضی فعالان میگفتند ادامه جنگ میتواند به پرداخت بدهیهایشان کمک کند. در مقابل، افزایش هزینه سوخت، ترافیک و گرانی سفر، دسترسی به مقصدهای دور را دشوارتر کرد.»
او تأکید میکند: «بنابراین، نمیتوان یک الگوی واحد برای گردشگری جنگی تعریف کرد. وضعیت هر استان، شهر و روستا متفاوت است و محل زندگی، توان مالی، احساس امنیت و نوع سفر در انتخاب مقصد مؤثرند.»
او میگوید: «کاهش قدرت خرید طبقه متوسط و گروههای پایینتر نیز مسئله مهمی است. وقتی هزینههای ضروری افزایش پیدا میکند، سفر از نخستین هزینههایی است که خانوار میتواند آن را محدود یا حذف کند.»
گردشگری؛ هزینهای که در شرایط دشوار حذف میشود
این مدرس گردشگری میگوید: «باید میان سفر و محصول صنعت گردشگری تفاوت گذاشت. ممکن است خانوادهای برای تفریح به طبیعت برود و بدون استفاده از خدمات رسمی گردشگری بازگردد. بنابراین، برای بررسی وضعیت صنعت باید مشخص کرد چه نوع سفری، از سوی چه گروهی و با چه میزان استفاده از خدمات گردشگری انجام شده است.»
او میافزاید: «حتی گروههای برخوردار نیز رفتار یکسانی ندارند. فردی ممکن است همچنان به اروپا سفر کند، فرد دیگری ترکیه را انتخاب کند و گروهی با کاهش قدرت خرید به ارمنستان یا مقاصد داخلی روی بیاورند.»
او تأکید میکند: «برای بررسی وضعیت امروز گردشگری نباید فقط پرسید سفر بیشتر شده یا کمتر. باید دید ساختار تقاضا چگونه تغییر کرده، چه گروههایی همچنان سفر میکنند و چرا مقصد قبلی خود را تغییر دادهاند.»
گردشگری در تنگنای اقتصاد و بحران
«مرتضی خاکسار»، مدرس و کارآفرین حوزه گردشگری، به پیام ما میگوید: «گردشگری داخلی برای ادامه فعالیت به حمایت دولت نیاز دارد. افزایش تعداد اقامتگاههای بومگردی و روستایی در استانها و شهرستانها ظرفیتی است که میتواند پایه توسعه گردشگری داخلی باشد.»
او میافزاید: «با کاهش توان معیشتی مردم، سفر از سبد هزینه خانوار حذف میشود. دولت و نهادهای مرتبط باید برای کاهش هزینه سفر و امکان استفاده اقشار مختلف از گردشگری چارهاندیشی کنند.»
او تأکید میکند: «سفر فقط تفریح نیست و میتواند بر سلامت روان، انرژی و بهرهوری افراد اثر بگذارد. بنابراین، گردشگری بخشی از نیازهای اجتماعی است.»
او میگوید: «توسعه بومگردی، مزرعهگردی و گردشگری روستایی میتواند علاوه بر ایجاد درآمد برای جوامع محلی، به احیای صنایعدستی، بازارهای سنتی و فروش محصولات کشاورزی و دامی کمک کند و هویت فرهنگی و تاریخی مناطق را تقویت کند.»
او میافزاید: «در صورت توسعه درست، این ظرفیت میتواند در دوره ثبات و صلح حتی برای پذیرش تورهای خارجی نیز مورد استفاده قرار گیرد.»
او تأکید میکند: «دولت باید با تسهیلات ارزانقیمت، مشوقها و معافیتهای مالیاتی از سرمایهگذاران و فعالان بخش خصوصی، بهویژه در استانها و شهرستانها، حمایت کند.»
خاکسار درباره وضعیت کنونی گردشگری میگوید: «در سه دوره جنگ، گردشگری خارجی آسیب جدی دیده و در بخش تورهای معمول خارجی حدود ۸۰ درصد کاهش داشتهایم. بخشی از سفرهای خارجی همچنان با اهداف تجاری انجام میشود، اما این بخش نیز محدود شده است.»
او میافزاید: «گردشگری داخلی نیز حدود ۵۰ درصد کاهش داشته و شرایط جوی، افزایش قیمتها و تورم از عوامل این افت بودهاند. در حال حاضر، بخش مهمی از سفرهای باقیمانده به سفرهای مذهبی به خراسان، شیراز و عتبات عالیات مربوط است.»
او ادامه میدهد: «سفر از نخستین هزینههایی است که ممکن است از سبد خانوار حذف شود، اما علاقه مردم به گردشگری از بین نرفته است. رسانهها و شبکههای اجتماعی همچنان مردم را با مقاصد مختلف جهان آشنا میکنند.»
او میگوید: «کشورهایی مانند سوئیس، سنگاپور، ژاپن، چین، هند، کشورهای حوزه خلیج فارس و ترکیه از ظرفیت گردشگری در اقتصاد خود استفاده کردهاند. ایران نیز با برخورداری از ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی و طبیعی میتواند از این صنعت بهره بیشتری ببرد.»
او در پایان تأکید میکند: «پس از تثبیت شرایط سیاسی باید با جدیت بیشتری به گردشگری پرداخت. میتوان از ظرفیت سازمان جهانی گردشگری و تجربه کشورهای موفق برای تدوین پروتکلهای همکاری در اکوتوریسم و سایر گونههای گردشگری استفاده کرد. در کنار آن، حمایت از فعالان داخلی و حفظ زیرساختهای موجود باید مورد توجه قرار گیرد تا گردشگری بتواند پس از عبور از بحران دوباره فعالیت خود را توسعه دهد.»
برچسب ها:
امنیت گردشگری، بحران اقتصادی، بومگردی، پیام ما، سبد هزینه خانوار، صنعت گردشگری، کسبوکارهای گردشگری، گردشگری بینالمللی، گردشگری داخلی، مدیریت بحران
نظر کاربران
نظری برای این پست ثبت نشده است.
مطالب مرتبط
رئیس سازمان امور عشایر ایران در گفتوگو با «پیام ما» از فرصتها و الزامات توسعه گردشگری عشایری میگوید
گردشگری عشایری؛ راهی برای اشتغال جوانان و حفظ فرهنگ
رشد ۱۶ درصدی بازدید از میراث جهانی تختسلیمان در نیمه نخست ۱۴۰۵
برگزاری کارگاه آموزشی گردشگری سبز و توسعه پایدار در سیستان و بلوچستان
محدودیت تردد شرکتهای ایرانی
اعلام شروط خزانهداری آمریکا برای ازسرگیری پروازهای نجف
ثبت ملی ۴ اثر طبیعی در قم و لرستان؛ از تالاب حوض سلطان تا دره کول پیر
نگاهی به شماره ۳۵۰۲ روزنامه «پیام ما»
میراث تاراجشده مشهد تا بحران پسماند مازندران
مدیرکل منابع طبیعی گلستان
گردشگری هیرکانی باید با اولویت حفاظت توسعه یابد
فراخوان جذب سرمایهگذار برای گردشگری آبی کردستان منتشر شد
مرور مهمترین عناوین شماره ۳۵۰۱ روزنامه «پیام ما»
انشعاب انتقال آب خلیج فارس به رفسنجان تا پیامدهای جنگ در حافظه شهر
مایک؛ سرزمین دزدان دریایی
وب گردی
- بهترین آموزشگاه تیزهوشان کشور کجاست؟
- معرفی طرح های بیمه تکمیلی انفرادی سامان | پوششها و شرایط خرید
- مطالبه گنجاندن حداقل حقوق ۷۰ میلیونی معلمان در بودجه ۱۴۰۶
- درخواست معافیت دانشجویان ممتاز دکتری دانشگاه آزاد اسلامی از آزمون جامع
- درخواست افزودن درس موسیقی در مدارس
- حذف شرط: کد تخفیف اسنپ فود کد تخفیف اسنپ فود
- مطالبه عمومی برای اجرای مصوبات انتقال معادن شیراز
- شناسنامه دار بودن ظروف صنعتی چه نقشی در مدیریت مسئولانه آن ها دارد؟
- قیمت بلیط اتوبوس به مرزهای غربی کشور مشخص شد
- کمک به تأمین مالی یا واردات داروی ELAHERE برای بیماران مقاوم به شیمیدرمانی در سرطان تخمدان بیشتر
بیشترین نظر کاربران
تعادل میان جادهسازی و صیانت از محیطزیست در پروژه محور الموت-کلاچای
پربازدیدها
1
رقص سوگوارانه؛ کنشی مقاومتی
2
رقص عزا
3
مبارزه با جستوجوی گنج
4
هوای آلوده با موتورهای منسوخشده و آلاینده خودروهای داخلی
5
گنجِ گمشده زیر چرخ لودرها
دیدگاهتان را بنویسید