دومین دوره جایزه جهانی عکاسی مجله زِین در سال 2026 در حال برگزار شد که با استقبال گسترده عکاسان و هنرمندان از سراسر جهان روبرو شد. بر اساس اعلام رسمی برگزارکنندگان، این دوره بیش از ۱۰ هزار اثر از ۶۵ کشور دریافت کرده و آثار در ۱۸ بخش تخصصی توسط هیاتی متشکل از ۱۶ داور بین‌المللی مورد ارزیابی قرار گرفت است که در بخش کتاب، کتاب مصور تالاب هورالعظیم موفق به کسب مدال برنز در سطح جهانی شده است.

این جایزه که نخستین دوره آن در سال ۲۰۲۵ برگزار شد، با هدف شناسایی و معرفی استعدادهای عکاسی و تجلیل از کیفیت و خلاقیت در هنرهای بصری شکل گرفته است. دومین دوره این رقابت نیز با تأکید بر گسترش حضور هنرمندان از کشورهای مختلف و ایجاد بستری برای دیده‌شدن آثار در عرصه بین‌المللی برگزار شد.

کتاب مصور «هورالعظیم؛ طبیعت، انسان، صنعت» با تلاش و به کوشش بخش مسئولیت اجتماعی طرح توسعه و بهره‌برداری میدان نفتی سهراب و با حمایت اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست استان خوزستان، شرکت مهندسی و توسعه نفت و شرکت انرژی دانا و با نگاه هنرمندانه پوریا قلیچ‌خانی تهیه و منتشر شده است.

این اثر با تمرکز بر تالاب هورالعظیم، تلاش می‌کند تصویری متفاوت از پیوند طبیعت، جامعه محلی و صنعت ارائه دهد و مخاطب را با ظرفیت‌ها، ارزش‌های زیست‌محیطی و ابعاد انسانی این زیست‌بوم مهم آشنا کند. پروژه عکاسی این کتاب حاصل حدود یک سال فعالیت میدانی در دو سوی ایرانی و عراقی تالاب هورالعظیم است و در آن، چشم‌اندازهای تالاب، تنوع زیستی و زندگی جوامع محلی مورد توجه قرار گرفته است.

معیارهای انتخاب آثار

بررسی اطلاعات منتشرشده از سوی برگزارکنندگان و توضیحات ارائه‌شده درباره آثار برگزیده نشان می‌دهد که داوری ZIPA بر مجموعه‌ای از مؤلفه‌های کیفی و هنری استوار است. مهم‌ترین مؤلفه‌هایی که در توضیحات رسمی آثار و داوری قابل ارائه شده است عبارت‌اند از:

روایت و قدرت داستان‌گویی: توانایی اثر در انتقال یک داستان، مفهوم یا تجربه و ایجاد ارتباط با مخاطب.

زبان بصری و کیفیت هنری: ترکیب‌بندی، نور، فرم، کیفیت بصری و توانایی عکاس در خلق یک بیان تصویری متمایز.

خلاقیت و نگاه شخصی: برخورداری اثر از دیدگاه مستقل و رویکردی خلاقانه نسبت به موضوع.

تناسب با بخش مسابقه: اثر باید با ماهیت و موضوع دسته‌ای که در آن ارائه شده است مطابقت داشته باشد و برگزارکنندگان، در صورت لزوم، اختیار انتقال اثر به بخش مناسب‌تر را نیز برای خود محفوظ دانسته‌اند.

اصالت اثر: آثار باید اصیل و متعلق به ارائه‌دهنده باشند. همچنین استفاده از تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی مجاز نیست و مواردی مانند سرقت هنری، نقض حقوق مالکیت فکری یا ارائه اطلاعات نادرست می‌تواند به رد یا حذف اثر منجر شود.

روایتی تصویری در خدمت حفاظت از تالاب

اهمیت این موفقیت تنها در دریافت یک جایزه بین‌المللی عکاسی خلاصه نمی‌شود؛ بلکه کتاب توانسته است بخشی از ارزش‌های طبیعی و اجتماعی هورالعظیم را در قالب یک روایت تصویری به مخاطبان بین‌المللی معرفی کند. در بخش Book / Zine، برخلاف بخش‌هایی که یک عکس منفرد مورد داوری قرار می‌گیرد، مجموعه‌ای منسجم از تصاویر در قالب یک اثر واحد بررسی می‌شود. در این بخش، انسجام مفهومی و بصری، روایت پروژه، انتخاب و توالی تصاویر و تجربه کلی مخاطب از اثر اهمیت دارد.

کتاب مصور «هورالعظیم؛ طبیعت، انسان، صنعت» نیز با تکیه بر همین رویکرد، از یک مجموعه عکس صرف فراتر رفته و تلاش کرده است رابطه میان انسان و سرزمین و ضرورت توجه به حفاظت از یکی از ارزشمندترین زیست‌بوم‌های جنوب غرب ایران را روایت کند.

کسب مدال برنز، برای کتاب مصور «هورالعظیم؛ طبیعت، انسان، صنعت» از ایران، در کنار دو اثر برگزیده از ایتالیا و ترکیه، اهمیت این موفقیت را تنها در دریافت یک جایزه عکاسی خلاصه نمی‌کند؛ چرا که موضوع کتاب، یکی از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های ایران و بین‌النهرین را در قاب یک پروژه تصویری بین‌المللی معرفی می‌کند. همچنین رویکرد کتاب در پیوند دادن طبیعت، جامعه محلی و صنعت، آن را به نمونه‌ای قابل توجه از عکاسی مستند محیط‌زیستی و اجتماعی تبدیل کرده است.

کتاب مصور تالاب هورالعظیم به کوشش بخش مسئولیت اجتماعی طرح توسعه و بهره‌برداری میدان نفتی سهراب و با حمایت شرکت مهندسی و توسعه نفت و شرکت انرژی دانا، و با دید هنرمندانه و متفاوت پوریا قلیچ خانی تهیه و منتشر شده است. کتاب هورالعظیم، مسئله حفاظت از یک اکوسیستم و رابطه جوامع با سرزمین را مطرح می‌کند؛ و دو اثر برگزیده اول و دوم از ایتالیا و ترکیه، یکی به زندگی اجتماعی و حاشیه‌های انسانی یک فضای شهری و دیگری به میراث فرهنگی و ضرورت حفاظت از آن پرداخته است.

مقدمه کتاب که با امضای نصراله زارعی، مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت و محمد ایروانی، مدیرعامل شرکت انرژی دانا در وب سایت جایزه منتشر شده است به اهمیت پیوند جوامع محلی و محیط زیست تالاب هورالعظیم اشاره داشته است.

پوریا قلیچ خانی صرفاً ثبت‌کننده واقعیت نیست، و دیدگاه خود را به موضوع تحمیل نکرده است، بلکه آن را تفسیر و روایت می‌کند. همین ویژگی باعث می‌شود پروژه از یک آرشیو تصویری به یک اثر هنری مستقل تبدیل شده است. بنابراین ارزش کتاب مصور هورالعظیم، تنها به تک‌عکس‌ها محدود نشده است؛ ارتباط تصاویر، توالی آنها، انسجام بصری و مفهومی و تجربه‌ای که مجموعه در قالب یک کتاب ایجاد کرده است، اهمیت پیدا می‌کند. این ویژگی در دو کتاب برگزیده نیز قابل مشاهده است.

کتاب مصور هورالعظیم، علاوه بر ارائه زیبایی بصری، نوعی دعوت به دیدن، شناختن و حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی است و هدف آن برای افزایش شناخت و حس مسئولیت نسبت به حفاظت از این میراث برای نسل‌های آینده نیز اشاره کرده است که از دید هیات داوران بین المللی به دور نمانده است.

در این اثر ردپای پرقدرت پیوند جامعه محلی با طبیعت قابل ردیابی و مشاهده است.

این کتاب علاوه بر ارزش هنری و مستند، می‌تواند ابزاری برای افزایش شناخت عمومی نسبت به هورالعظیم و اهمیت حفاظت از تالاب و میراث طبیعی منطقه برای نسل‌های آینده باشد.

کسب مدال برنز جهانی Zyne Awards، در کنار دو اثر برگزیده دیگر از ایتالیا و ترکیه، موفقیتی قابل توجه برای یک اثر ایرانی در عرصه بین‌المللی و فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های طبیعی، فرهنگی و اجتماعی هورالعظیم در سطح جهانی محسوب می‌شود.

لینک معرفی و نتایج رسمی بخش Book / Zine جایزه Zyne Awards:

https://zyneawards.com/zipa2026-book-zine-publication