پیروگالول؛ سم گیاهی در آب

تحریریه پیام ما

پیروگالول؛ ترکیب شیمیایی طبیعی گیاهان که به تهدیدی پنهان برای آبزیان تبدیل شده است

۶ شهریور ۱۴۰۵، ۲۱:۵۳

یافته‌های علمی جدید نشان می‌دهد ترکیب طبیعی «پیروگالول» که از تجزیه بقایای گیاهی و پساب‌های صنعتی وارد منابع آبی می‌شود، برخلاف تصور عمومی از بی‌خطر بودن مواد طبیعی، از طریق ایجاد استرس اکسیداتیو به اندام‌های حیاتی آبزیان و سلامت اکوسیستم‌های آبی آسیب جدی می‌زند.

این تصور که تمامی ترکیبات با منشأ طبیعی بی‌خطر هستند، با یافته‌های پژوهشگران در مورد یک ماده شیمیایی گیاهی به چالش کشیده شده است. ماده‌ای به نام «پیروگالول» (Pyrogallol) که به‌صورت خودبه‌خودی در طبیعت تشکیل می‌شود، در صورت ورود متمرکز به منابع آبی، خطری جدی برای اکوسیستم‌های آب شیرین به شمار می‌آید.

پیروگالول چیست و چگونه منابع آبی را آلوده می‌کند؟

پیروگالول محصول تجزیه طبیعی تانن‌ها (ماده موجود در پوست درختان و میوه‌های نارس) و سایر بقایای گیاهی است. هم‌زمان، این ماده در صنایع داروسازی، رنگ‌رزی، عکاسی و تولید محصولات بهداشتی کاربرد گسترده دارد. همین پیوند صنعتی-طبیعی باعث شده ردپای آن در آب آشامیدنی شهری، رودخانه‌ها و پساب‌های خانگی و صنعتی ثبت شود.

مکانیسم آسیب و ایجاد استرس اکسیداتیو در آبزیان

آزمایش‌های بیولوژیک مشخص کرده است که ورود پیروگالول به بدن گونه‌های آبزی، تولید رادیکال‌های آزاد مخرب را در پی دارد؛ وضعیتی که با نام «استرس اکسیداتیو» شناخته می‌شود و به تخریب DNA، غشای سلولی و پروتئین‌های حیاتی می‌انجامد.

پیامدهای این ماده بر زیست‌بوم آب شیرین عبارت‌اند از:

آسیب ساختاری به کبد، کلیه، قلب، مغز و بافت‌های زادآوری ماهیان
اختلال در سیستم ایمنی، ترکیب خون و تعادل هورمونی
تضعیف زنجیره غذایی پایه‌ای از طریق آسیب به حلزون‌ها و سخت‌پوستان آب شیرین

مخاطرات احتمالی برای سلامت انسان

علاوه بر آبزیان، تماس مداوم شغلی با پیروگالول در محیط‌های کارگاهی یا آزمایشگاهی (از طریق استنشاق یا جذب پوستی) با آسیب‌های کبدی و کلیوی همراه است. البته پژوهشگران تأکید دارند که ارزیابی دقیق نحوه متابولیسم و دفع این ماده در بدن انسان نیازمند پایش‌های میدانی جامع‌تری است.

ضرورت پایش اکولوژیک منابع آب

دکتر محمد حامد، پژوهشگر ارشد این مطالعه، اعلام کرد تفاوت قابل توجهی میان شبیه‌سازی آزمایشگاهی و شرایط واقعی رودخانه‌ها وجود دارد؛ از این‌رو باید میزان دقیق غلظت و مدت‌زمان ماندگاری این ماده در طبیعت پایش شود تا بتوان تصمیمات مدیریتی مؤثری برای حفاظت از منابع پایه آب اتخاذ کرد.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

آلودگی آب، استرس اکسیداتیو، اکوسیستم‌های آبی، پایش منابع آب، پیروگالول، تنوع زیستی آب شیرین، توسعه پایدار، سلامت آبزیان، گردشگری، محیط زیست