بازگشت موفق گوزن زرد به زیستگاه‌های طبیعی ایران

3 شهریور 1405، 12:22

با ثبت تولد چهار گوساله در پارک ملی کرخه و موفقیت برنامه‌های بازوحشی‌سازی، «گوزن زرد ایرانی» که دهه‌ها پیش در مرز انقراض مطلق قرار داشت، اکنون مسیر بازگشت پایدار به زیستگاه‌های تاریخی خود را در زاگرس و جنوب غرب کشور هموار کرده است.

داستان گوزن زرد ایرانی، روایتی از احیای امید در حیات‌وحش است؛ گونه‌ای که تا دهه ۴۰ شمسی تصور می‌شد به‌طور کامل از طبیعت ایران حذف شده است، اما با شناسایی تنها ۱۲ رأس در آن سال‌ها، برنامه‌های حفاظتی آغاز شد. اکنون پس از گذشت دهه‌ها تلاش تخصصی، این گونه نادر نه تنها در سایت‌های تکثیر، بلکه در قلب زیستگاه‌های طبیعی خود در حال زادآوری است.

از سایت‌های تکثیر تا احیای واقعی

سازمان حفاظت محیط زیست از سال ۱۳۸۵ با ایجاد بیش از ۱۵ سایت تکثیر، تلاش کرد جمعیت این گونه را بازیابی کند. اما هدف نهایی، محصور ماندن در سایت‌ها نبود. طاهره صفایی، معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیات‌وحش، تأکید می‌کند که احیای واقعی، بازگرداندن گونه به چرخه‌های طبیعت است. رهاسازی موفق گوزن‌ها در دز و کرخه در دو سال گذشته و ثبت تصاویر زادآوری آن‌ها در طبیعت، نشان‌دهنده موفقیت این برنامه است.

نقش کلیدی جوامع محلی در حفاظت

بقا در طبیعت تنها با حفاظت فیزیکی ممکن نیست. مشارکت جوامع محلی و انجمن‌های مردم‌نهاد مانند «شیردال»، رویکرد حفاظتی را تغییر داده است. جشن‌های محلی استقبال از گوزن‌ها در خوزستان نشان می‌دهد که مردم محلی اکنون خود را حافظان این میراث طبیعی می‌دانند. بدون این «سرمایه اجتماعی»، پایداری پروژه‌های زیست‌محیطی دشوار است.

گسترش زیستگاه‌ها: از کرخه تا زاگرس

خبر تولد چهار گوساله جدید در پارک ملی کرخه در سال ۱۴۰۵، مهر تأییدی بر سازگاری این گونه با زیستگاه طبیعی‌اش است. همزمان با این موفقیت، مطالعات برای بازمعرفی گوزن زرد به ارتفاعات زاگرس در استان فارس (منطقه روشن‌کوه) در حال اجراست.

این پروژه در فارس تنها شامل انتقال حیوان نیست؛ بلکه با تمرکز بر:

ارزیابی دقیق ظرفیت‌های اکولوژیک
تجهیز زیرساخت‌های حفاظتی و پایشی
آموزش و جلب مشارکت جوامع بومی

دنبال می‌شود تا تجربه‌های موفق گذشته در مقیاسی وسیع‌تر تکرار شود.

اگرچه هنوز مسیر طولانی برای خروج کامل از لیست گونه‌های در معرض خطر باقی است، اما بازگشت گوزن زرد به طبیعت، نشانه بارز پیشرفت در استانداردهای حفاظت از تنوع زیستی کشور است.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

احیای حیات‌وحش، بازمعرفی گونه‌ها، پارک ملی کرخه، تنوع زیستی، توسعه پایدار، حفاظت از گونه‌های در معرض خطر، داستان گوزن زرد ایرانی، زاگرس، گردشگری، گوزن زرد ایرانی، محیط زیست