ضابطه‌مند شدن طبیعت‌گردی؛ از آموزش همیاران تا رصد دیجیتال مسیرها

مدیرکل دفتر حفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی کشور از تغییر رویکرد این سازمان از «ممنوعیت‌های مقطعی» به سمت «ساماندهی قانون‌مند» فعالیت‌های سافاری و آفرود در عرصه‌های جنگلی و مرتعی خبر داد. مهرداد اکبریان با تأکید بر اینکه ورود بی‌ضابطه هر نوع وسیله نقلیه به طبیعت تهدیدی برای اکوسیستم است، اظهار کرد: «تخریب بافت خاک و پوشش گیاهی تنها توسط آفرودها نیست، اما به‌دلیل قدرت مانور این خودروها، ضرورت تدوین ضوابط دقیق برای آن‌ها اولویت یافته است.»

تجهیز کلوپ‌های رسمی و آموزش همیاران طبیعت

یکی از محورهای این طرح، بازنگری در سرفصل‌های آموزشی کلوپ‌های رسمی سافاری است. طبق این شیوه‌نامه، اعضای کلوپ‌های دارای مجوز با دریافت آموزش‌های تخصصی در حوزه‌های پیشگیری از حریق، مقابله با آفات و حفاظت از خاک، به‌عنوان «همیار طبیعت» شناخته می‌شوند. این اقدام با هدف افزایش مسئولیت‌پذیری گردشگران و جلوگیری از تخریب‌های غیرآگاهانه صورت می‌گیرد.

هوشمندسازی حفاظت با استفاده از GPS و سامانه‌های یکپارچه

یکی از گام‌های مهم در این طرح، ایجاد ارتباط بین سامانه‌های گردشگری وزارت میراث فرهنگی و سامانه‌های نظارتی سازمان منابع طبیعی است. بر اساس این مکانیزم:

• ثبت‌نام الزامی: گروه‌های طبیعت‌گرد پیش از ورود، باید مشخصات کامل، تعداد خودروها و مسیر حرکت خود را در سامانه ثبت کنند.
• پایش آنلاین: خودروهای مجاز ملزم به استفاده از سیستم موقعیت‌یاب (GPS) هستند تا امکان رصد مسیر حرکت آن‌ها وجود داشته باشد و از خروج غیرمجاز از مسیرهای تعیین‌شده جلوگیری شود.

اجرای پایلوت در استان‌های منتخب

این طرح در فاز نخست، به‌صورت آزمایشی در چند استان با ظرفیت بالای طبیعت‌گردی اجرا خواهد شد. پس از پایش نتایج اجرای پایلوت و رفع نواقص، این دستورالعمل به کل کشور تعمیم داده می‌شود. به گفته مسئولان، تا زمان ابلاغ نهایی، فعالیت گروه‌های غیرمجاز همچنان ممنوع بوده و با متخلفان برخورد قاطع خواهد شد.

این سازمان با اشاره به اینکه تنها ۵ درصد فعالان این حوزه مجوزدار هستند، امیدوار است با این طرح، ضمن حمایت از «گردشگری» مسئولانه، «توسعه پایدار» عرصه‌های طبیعی تضمین شده و جلوی تخریب‌های گسترده ناشی از ورود گروه‌های بدون شناسنامه به حریم «محیط‌زیست» گرفته شود.