الموت؛ فراتر از یک قلعه تاریخی

پرونده ثبت جهانی «الموت و استحکامات وابسته» این روزها بار دیگر نام الموت را در کانون توجه پژوهشگران، اندیشمندان و دوستداران میراث‌فرهنگی قرار داده است. علی‌رضا ایزدی، مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث‌معنوی و طبیعی وزارت میراث‌فرهنگی، با اشاره به این موضوع تأکید کرد که الموت تنها یک مجموعه تاریخی نیست، بلکه بخشی از حافظه تمدنی و هویت تاریخی ایران به شمار می‌رود.

به گفته او، سال‌ها پژوهش، حفاظت و مستندسازی سبب شده است تا این میراث ارزشمند از زیر غبار فراموشی بیرون بیاید و امروز در سطحی جهانی مورد توجه قرار گیرد. ایزدی افزود که نگاه به الموت نباید صرفاً محدود به باستان‌شناسی، معماری یا تاریخ نظامی باشد؛ زیرا این مجموعه در خود لایه‌هایی از دانش، فرهنگ، مدیریت سرزمین و زیست هوشمندانه را جای داده است.

الموت و بازنمایی تمدن ایرانی در حافظه جهانی

مدیرکل ثبت آثار با اشاره به نشست کمیته میراث جهانی یونسکو گفت: هر سال در نیمه تابستان، جهان برای ثبت بخشی از برجسته‌ترین دستاوردهای تمدنی ملت‌ها گرد هم می‌آید و ایران نیز با تکیه بر پیشینه تاریخی خود، اصیل‌ترین جلوه‌های فرهنگ و تمدن را به این مجمع معرفی می‌کند.

او تأکید کرد که در روزگاری که برخی جریان‌ها به جای ساختن آینده، در پی تخریب تاریخ و هویت ملت‌ها هستند، تمدن ایرانی همچنان پیام‌آور صلح، گفت‌وگو، خرد، همزیستی و احترام به فرهنگ‌های انسانی است. به گفته ایزدی، آیین‌هایی چون نوروز، مهرگان، سده و تیرگان نشان‌دهنده پیوند دیرینه ایرانیان با دانایی و انسان‌دوستی است.

تاب‌آوری تاریخی و استمرار هویت ایرانی

ایزدی در ادامه با اشاره به تهاجمات تاریخی علیه ایران اظهار کرد که هیچ‌یک از یورش‌های ویرانگر، از اسکندر و سلوکیان گرفته تا حمله مغول و جنگ‌های معاصر، نتوانسته‌اند پیوند ایرانیان با هویت فرهنگی و تاریخی خود را از میان ببرند. او این استمرار را نشانه‌ای از «مانایی» تمدن ایرانی دانست؛ تمدنی که همچون ققنوس از دل دشواری‌ها برخاسته و هویت خود را حفظ کرده است.

به باور او، پرونده «الموت و استحکامات وابسته» فراتر از معرفی یک مجموعه تاریخی است و به‌عنوان پیشکش گران‌سنگ ایران به جامعه جهانی، دانش معماری، مهندسی دفاعی، مدیریت منابع آب، شناخت اقلیم، سازمان فضایی و خلاقیت تمدنی ایرانیان را در قالب یک چشم‌انداز فرهنگی کم‌نظیر نشان می‌دهد.

الموت؛ پیوند تاریخ، اندیشه و فرهنگ

مدیرکل ثبت آثار وزارت میراث‌فرهنگی با بیان اینکه الموت را نباید فقط یک قلعه یا مجموعه‌ای از استحکامات دفاعی دانست، گفت این سرزمین بخشی از روایت بزرگ تمدن ایران است؛ روایتی که از شخصیت‌هایی چون حسن صباح و خواجه نصیرالدین طوسی تا بزرگان فرهنگ و ادب همچون میرعماد، عبید زاکانی، عارف قزوینی و دهخدا امتداد یافته است.

او افزود: این پیوستگی تاریخی نشان می‌دهد که الموت تنها یک مکان جغرافیایی نیست، بلکه نشانه‌ای از تداوم اندیشه، فرهنگ و دانش در بستر تمدن ایرانی است.

ثبت جهانی؛ افتخاری برای ایران و قزوین

ایزدی در پایان تأکید کرد که ثبت جهانی این پرونده، تجلی جایگاه تمدن ایرانی ـ اسلامی در حافظه جهانی خواهد بود و افتخاری برای همه ایرانیان، مردم فرهنگ‌دوست استان قزوین و به‌ویژه مردم صبور و سخت‌کوش منطقه الموت محسوب می‌شود؛ مردمی که قرن‌ها پاسدار این میراث ارزشمند بوده‌اند و امروز ثمره آن پاسداری در آستانه دیده‌شدن در مقیاس جهانی قرار گرفته است.

گامی بزرگ برای میراث تاریخی ایران