شکوه طبیعت در جنگل‌های هیرکانی؛ آشنایی با بلوط ۶۲ متری و کهنسال مازندران

17 تیر 1405، 16:14

در قلب جنگل‌های هیرکانی استان مازندران، درختی باشکوه از گونه «بلندمازو» با قدمتی نزدیک به یک هزار سال، به عنوان یکی از مرتفع‌ترین و شاخص‌ترین درختان بلوط کشور شناخته می‌شود. این درخت که در منطقه گاوزن‌محله بندپی شرقی شهرستان بابل استوار ایستاده، به دلیل ابعاد خیره‌کننده و نقش حیاتی در اکوسیستم، به عنوان یک اثر طبیعی ملی ثبت شده است.

شاهکار طبیعت در ابعادی عظیم

طبق داده‌های اداره کل منابع طبیعی استان مازندران، این درخت که از گونه بلندمازو (Quercus castaneifolia) است، قدمتی بین ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ سال دارد. ابعاد این غول جنگلی چنان چشمگیر است که قطر تنه آن به ۵.۶ متر و گستره تاج آن به حدود ۸۰۰ متر مربع می‌رسد. این ویژگی‌ها، او را در زمره شاخص‌ترین و مرتفع‌ترین درختان بلوط در ایران قرار داده است.

آشنایی با گونه‌های بلوط در جنگل‌های هیرکانی

جنگل‌های هیرکانی میزبان انواع مختلفی از درختان بلوط هستند که هر کدام ویژگی‌های اکولوژیک خاص خود را دارند:

کَر مازو: درختی متوسط با تاج مخروطی که بیشتر در ارتفاعات کم و مناطق جلگه‌ای دیده می‌شود.
بلندمازو: درختی بلندقامت (تا ۴۰ متر) که در ارتفاعات بالا یافت می‌شود و در نمونه‌های کهنسال، تنه آن با الگوی سینوسی شکل می‌گیرد.
اوری: گونه‌ای مخصوص ارتفاعات بسیار زیاد و مرزهای فوقانی جنگل‌های خزر.
سفید مازو: درختی بزرگ با پوست شیاردار و شاخه‌های خزی.

اهمیت اکولوژیک و حفاظت از میراث ملی

این بلوط کهنسال فراتر از یک درخت ساده، یک «زیستگاه» است. او با ایجاد سایه و پناهگاه، نقش حیاتی در حفظ تنوع ژنتیکی و حمایت از گونه‌های بی‌شمار گیاهی و جانوری جنگل هیرکانی ایفا می‌کند. اهمیت این گنجینه طبیعی در حدی بود که در مهرماه سال ۱۳۹۸، به عنوان «اثر طبیعی ملی» به ثبت رسید تا از تخریب و آسیب‌های احتمالی محافظت شود.

بلوط در فرهنگ ایرانی، همواره نماد تاب‌آوری، قدرت و تجدید حیات بوده است. ریشه‌های عمیق این درخت در خاک مازندران، یادآور پیوند ناگسستنی انسان با زمین و ضرورت پاسداری از این میراث برای نسل‌های آینده است.