هوشمندسازی، راهبرد نوین حفاظت از حیات‌وحش ایران

از حلقه‌گذاری سنتی تا سامانه‌های چندحسگری؛ سیر تکامل فناوری پایش پرندگان

حمید ظهرابی، معاون محیط‌زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط‌زیست، در نشست کمیته ملی هوشمندسازی با تأکید بر ضرورت به‌روزرسانی زیرساخت‌های حفاظتی، به سیر تکاملی فناوری‌های پایش حیات‌وحش اشاره کرد. وی اظهار داشت که فناوری‌های مرتبط با حفاظت از پرندگان و سایر گونه‌های حیات‌وحش، مسیری طولانی را از روش‌های سنتی مانند حلقه‌گذاری تا سامانه‌های پیشرفته «چندحسگری» (Multi-Sensor) و متصل به شبکه‌های جهانی طی کرده است. استفاده از این ردیاب‌های نوین، امروزه به ابزاری کلیدی و علمی برای پایش دقیق رفتار، شناسایی مسیرهای مهاجرتی و مدیریت زیستگاه‌های حساس تبدیل شده است.

در خصوص نحوه مدیریت و تقسیم وظایف در این پروژه ملی، ظهرابی تصریح کرد که مباحث فنی و تخصصی ردیاب‌های جانوری به طور مستقیم در حوزه معاونت محیط‌زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان مدیریت می‌شود؛ در حالی که ابعاد امنیتی، اجرایی و زیرساخت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری آن با مشارکت و راهبری دفتر فناوری اطلاعات و انفورماتیک سازمان پیش خواهد رفت.

الگوی همدان؛ پایش هوشمند عرصه‌ها و نظارت بر محیط‌بانان

وی با اشاره به تجربه موفق اجرای این طرح در استان همدان، افزود: سامانه هوشمند پایش مناطق در این استان راه‌اندازی شده است که دو محور کلیدی و حیاتی، یعنی «پایش هوشمند عرصه‌های طبیعی» و «نظارت بر عملکرد و ارتقای امنیت محیط‌بانان» را پوشش می‌دهد. این مدل عملیاتی، اکنون به‌عنوان الگو و پایه اصلی برای اجرای سراسری و پیاده‌سازی در سایر استان‌های کشور مورد توجه قرار گرفته است.

معاون سازمان حفاظت محیط‌زیست بر لزوم پرهیز از رفتارهای سلیقه‌ای در اجرای پروژه‌ها تأکید کرد و گفت: دفتر فناوری اطلاعات سازمان مکلف شده است تا با بررسی دقیق الگوهای موجود و استانداردهای جهانی، پروتکل جامع و واحدی را جهت ایجاد وحدت رویه در سراسر کشور تدوین کند. پس از نهایی‌شدن و تأیید این پروتکل، دستورالعمل مذکور به تمامی ادارات کل استانی ابلاغ خواهد شد تا فرآیند هوشمندسازی از یکپارچگی لازم برخوردار باشد.

پروتکل واحد کشوری برای جلوگیری از سلیقه‌ای بودن و اجرای اصولی

ظهرابی در پایان با تأکید بر لزوم علمی‌بودن تمامی پروژه‌های هوشمندسازی، خاطرنشان کرد که انجام مطالعات دقیق کارشناسی و امکان‌سنجی فنی پیش از شروع هرگونه عملیات اجرایی در استان‌ها الزامی است. هدف سازمان این است که با رعایت چارچوب‌های استاندارد، گام‌های هوشمندسازی حفاظت از حیات‌وحش کشور به‌صورت اصولی، هماهنگ و با حداکثر اثربخشی برداشته شود تا علاوه بر صیانت از گونه‌های جانوری، بهره‌وری عملیاتی محیط‌بانان نیز افزایش یابد.