امروزه برندهای معتبر جهانی برای ایجاد تعادل میان تولیدات خود و عوامل حفظ محیط‌زیست، تلاش می‌کنند به‌عنوان‌مثال نایــک و H&M  از جمله شرکت‌هایی هستند کـه امتیـازات زیست‌محیطی آنهـا حاکـی از پیشـرفت در ایـن زمینـه اسـت. اما اعداد و ارقام چگونه تلاش شرکت‌های حامی محیط‌زیست را محاسبه می‌کنند؟

صنعـت مـد ۱۰درصـد از انتشـار دی‌اکسید کربن در جهــان را بــه خــود اختصــاص می‌دهــد و دومیــن صنعــت آلاینده جهـان اسـت، امـا در جامعـه‌ای کـه بـه‌طور فزاینده‌ای نسـبت بـه آب‌وهوا آگاه اسـت، برندهای معتبر تـلـاش بیشتری می‌کننــد که خــود را پایداری نشان دهنـد تـا بـرای مشـتریانش جـذاب بـه‌نظـر برسـد .

یکــی از دغدغه‌هــای بــزرگ صنعــت مــد، انتشــار گازهــای گلخانــه‌ای اســت و در دودهــه گذشــته بســیاری از برندهــا در طرحــی بــه‌نــام پروژه افشــای کربــن CDP کــه یــک نهــاد مســتقل اســت و بـرای عملکـرد محیـط‌زیسـتی امتیـاز اعطـا می‌کنــد، ثبت‌نام کرده‌انــد. هم‌زمان با این کار رسانه‌ای چون گاردیــن به‌صورت انحصــاری نشـان می‌دهـد کـه صنعـت مـد چگونه و تا چه اندازه بـر روی کره زمیـن تأثیرگذار بوده است. بر همین اساس و به لطـف روش محاسبه رسانه‌های پیگیر محیط‌زیست؛ برندهایـی ماننــد  H&M  و نایــک دارای امتیازات بالاتری هستند و در این زمینه می‌تواننــد ادعــا کننــد میــزان انتشــار سالانه دی‌اکسید کربن در اثر تولیدات آنها کاهش‌یافته اســت.

نایـک در گـزارش تغییراقلیم در سـال ۲۰۲۰ توضیـح می‌دهـد چگونـه انتشـار گازهــای گلخانــه‌ای سالانه یــک درصــد افزایش‌یافته اســت کــه بــا هفــت درصــد رشـد درآمـد سالانه جبـران شـده اسـت و ایــن امــر منجــر بــه کاهــش بیــش از پنج‌درصدی در انتشــار دی‌اکسیدکربن به‌ازای درآمــد در ســال مالــی ۲۰۱۹ شــده. باوجـود افزایـش انتشـار دی‌اکسیدکربن، نایـک از CDP امتیـاز A را دریافـت کـرد.

همچنیــن، برنــد «H&M » افزایــش انتشــار ناخالــص جهانــی را در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ گـزارش کـرده اسـت، امـا ازآنجاکه ایـن انتشـارات کمتـر از درآمـد افزایش‌یافته بــود، کاهــش کلــی را گــزارش کــرده و همچنیـن هـر سـال امتیـاز A را دریافـت می‌کنــد. پیونــد ســود و درآمــد تنهــا یکــی از ابـزارهای ارائـه‌شـده توسـط پروتـکل گازهـای گلخانــه‌ای اســت. نحوه انتشــار گازهــای گلخانــه‌ای بــرای درک بهتــر عملکــرد برندهــا بــه ردیــف‌هــای یــک، دو، ســه تقسیم‌بندی‌ شده‌اند و ایــن ردیــف‌بنــدی باعــث می‌شــود برندهــا انتشــار گاز دی‌اکسیدکربن کل خـود را کاهـش دهنـد کــه ایــن امــر بســیار مهــم اســت .

بســیاری از شــرکت‌ها انتشــارات ردیــف ســوم خــود را حــذف می‌کننــد. بــه ایــن معنــی کــه آنهــا آلودگــی تولیــدشــده توســط زنجیره تأمیــن خــود را در نظــر نمی‌گیرنــد؛ اگــرچــه نایــک ایــن انتشــارات را پیگیــری می‌کند؛ اما مجموع ناخالــص ایــن آمــار را ارائــه نمی‌دهــد. ســفرهای کاری به‌عنوان انتشـار گازهـای گلخانـه‌ای ردیــف ســوم محاســبه می‌شــود و بــه ایــن معنـی کـه تأثیر پروازهـای کارکنـان آنهـا در انتشــار ناخالــص جهانــی برندهــا لحــاظ نمی‌شــود. نایک بــه پرسشــی بــرای اظهارنظر در ایـن مـورد پاسـخی نداد؛ اما قبلاً اعـلام کـرده بـود کـه انتشـارات ردیـف سـه ماننــد ســفرهای کاری در اهــداف پایــداری آینده ایــن برنــد گنجانــده نشــده اســت .

کارشناسـان از پیشـرفت ایـن صنعـت نگـران هسـتند و هشـدار می‌دهنـد تمرکـز بـر افزایـش کارایـی و درآمـد سیاره زمیــن را در معــرض خطــر قــرار می‌دهــد. «جیمــز دایــک»، دانشــیار علــوم سیســتم زمیــن در دانشــگاه اکســتر، می‌گویــد: تجلیــل از موفقیــت ایــن نــوع جداســاز نسبی، دســتورالعملی بــرای فاجعــه اســت. زمانــی کــه پمپــاژ گازهــای گلخانــه‌ای بــه جـو را متوقـف کنیـم، گرمایـش زمیـن نیـز متوقــف خواهــد شــد.

تولید جین بدون نیاز به آب!

مجموعه ۱۰ تکـه جیـن «پـور» بـا همکاری شــرکت ســایتکس ایالــت متحــده تولیــد شــده اســت کــه گفتــه می‌شــود، یکــی از تمیزتریــن تولیدکننــدگان جیــن در جهــان اســت و از روش‌هــای تولیــدی اســتفاده می‌کنــد کــه در تولیــد آن از آب اســتفاده نمی‌کنــد و فقــط از مــواد تکمیل‌کننده و سـازگار بـا محیط‌زیست و بـرپایـه مایـع اســتفاده می‌کنــد.

ایــن برنــد توضیــح می‌دهد جین‌های سـنتی ۸۰ لیتـر آب بـرای تولیـد هـر لبـاس هــدر می‌دهند و در مقابــل، سیســتم منحصربه‌فرد پــور از ۱.۲۵ لیتــر آب اســتفاده می‌کند کــه ۹۸ درصــد آن بازیافــت و دو درصــد آن تبخیــر و تغییــر کاربــری داده می‌شود.

«اریـک تورسـتن سـون»، یکـی از بنیانگذاران و مدیــر خــلاق فریــم، دربــاره مجموعــه پــور می‌گوید: مــا مفتخریــم کــه مجموعه‌ای ماننــد پــور را معرفــی می‌کنیم. صرفه‌جویی در آب و درنتیجـه صرفه‌جویی در انـرژی گام دیگـری در ایـن مسـیر اسـت کـه نه‌تنها بـرای تولیـد پایـدار و مسئولانه بـرمی‌داریم، بلکـه بـرای انسان‌های بیشـتری در جهــان تـلـاش می‌کنیم. مجموعــه خالــص جیــن جدیدتریــن مجموعــه سـازگار بـا محیط‌زیست برنـد فریـم اسـت کـه پنج درصـد از کلکسـیون بهـار و تابسـتان ۲۰۲۲ ایــن برنــد را تشــکیل می‌دهد. درحالی‌که بقیـه مجموعـه شـامل ۹ درصـد مــواد قابل‌تجزیه و ۵۳ درصــد از ســبک پارچــه بــا شست‌وشــوی ســازگار بــا محیط‌زیست اســت.

علاوه‌براین، چندین برند دیگر هم در این زمینه فعالیت داشته و فعالیتی کرده‌اند به‌عنوان‌مثال آدیداس از پلاستیک‌های بازیافتی اقیانوسی برای تولید کفش استفاده می‌کند، لیوایز در جین‌هایش مصرف آب را به حداقل رسانده، تیمبرلند علاوه‌بر تولید پایدار، پروژه‌های کاشت درخت را هم راه انداخته است و کلمبیا لباس‌هایی با الیاف بازیافتی و فناوری‌های کاهش آلودگی تولید می‌کند.

برندهای ایرانی دوستدار محیط‌زیست

در ایران هم هرچند مد پایدار هنوز یک جریان نوپاست و نیاز به مطالعه و پیگیری زیادی از سوی متولیان زیست‌محیطی دارد؛ ولی در همین زمان که بحث مد پایدار و سبز در ایران جان گرفته است، چند برند جسور تصمیم گرفته‌اند روی اصول اخلاقی و محیط‌زیستی کار کنند و اتفاقاً کارهای خوبی در این زمینه ارائه کرده‌اند که هم نظر مخاطبان مد و هم نظر دوستداران محیط‌زیست را تا حدی جلب کرده است.

 روله دِ ساین (Rule The Sign)

اینجا خبری از پارچه‌های صنعتی و تولید انبوه نیست! این برند با ترکیب پارچه‌های قدیمی و صنایع‌دستی ایرانی، لباس‌هایی می‌سازد که هم خاص‌اند، هم حافظ محیط‌زیست. استفاده از الیاف طبیعی و بازطراحی لباس‌ها (Upcycling) بخش مهمی از هویت این برند است.

 نوبانو (Nobano)

اگر می‌خواهید لباسی بپوشید که هم شیک باشد و هم زمین را نابود نکند، نوبانو یک گزینه خوب است. این برند با شعار «اینجا اثر هنری می‌پوشید» از الیاف طبیعی استفاده می‌کند و حتی در بسته‌بندی‌هایش هم پلاستیک را کنار گذاشته است.

 تیرشه (Tirshe)

تیرشه نگاه متفاوتی به بازیافت دارد. این برند فرش‌های قدیمی ایرانی را به کیف و اکسسوری‌های جدید تبدیل می‌کند. البته بحث‌برانگیزترین بخش کارشان استفاده از چرم طبیعی در بعضی محصولات است. اما ایده کلی آنها کمک به کاهش ضایعات نساجی است که خودش جای تقدیر دارد.

 دیزا (Diza)

دیزا طرفدار مد آهسته (Slow Fashion) و تولیدات اخلاقی است. لباس‌های این برند نه‌تنها ماندگاری بالایی دارند، بلکه از نظر طراحی هم کلاسیک و بی‌زمان هستند تا از چرخه پرسرعت «مدِ مصرفی» دور بمانند.

 ویراگو (Virago)

ویراگو برند جالبی است که از پارچه‌های باقیمانده از برندهای مطرح جهانی برای تولید لباس‌هایش استفاده می‌کند. این یعنی به‌جای اینکه این پارچه‌ها راهی سطل زباله شوند، در کمد شما جایی پیدا می‌کنند!

برندهای جهانی که برای زمین تلاش می‌کنند

مد پایدار در ایران هنوز در ابتدای راه است، اما برندهایی که به این مسیر قدم گذاشته‌اند، نشان داده‌اند صنعت مد می‌تواند هم زیبا باشد، هم مسئولانه. اگر می‌خواهید لباس‌های دوستدار محیط‌زیست بپوشید، بهتر است انتخاب‌های خودتان را آگاهانه‌تر انجام دهید. هر خرید کوچک، یک‌قدم برای تغییر است.