انکار وجود مشکل، چالش اصلی در توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر است

محمدامین زنگنه، دبیر انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر، در گفت‌وگو با «پیام ما» به بررسی این چالش‌ها پرداخته است. او در آستانه برگزاری چهاردهمین نمایشگاه بین‌المللی «انرژی‌های تجدیدپذیر، بهره‌وری و صرفه‌جویی انرژی ایران» تأکید می‌کند که با وجود تمام تلاش‌هایی که صورت گرفته، هنوز راه‌حل‌های پایدار و مؤثری در زمینه توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر وجود ندارد. زنگنه هشدار می‌دهد که اگر روند فعلی ادامه یابد، تبعات آن به‌روشنی بر زندگی مردم تأثیر خواهد گذاشت و این سوال را مطرح می‌کند که چرا کشور همچنان در این زمینه عقب‌مانده است؟!

چالش اصلی انکار وجود مشکل است
با افزایش تقاضا برای انرژی‌های پاک در جهان، رویدادها و نمایشگاه‌های بیشتری هم در این زمینه برگزار می‌شوند. از دلایل برگزاری این رویدادها می‌توان به معرفی فعالان و سرمایه‌گذاران این حوزه و گردهم آوردن سرمایه‌گذاران و تولیدکنندگان و دولت‌مردان برای صحبت و اجماع بر سر مشکلات و راه‌حل‌ها، اشاره کرد. به اعتقاد زنگنه، اولین چالشی که در ایران در مواجهه با ناترازی و در نظر گرفتن انرژی‌های تجدیدپذیر برای حل آن داریم، انکار وجود مشکل است. او می‌گوید:«سکا‌نداران هر دولت در دوران خود بدون در نظر گرفتن موانع اصلی ناترازی، تنها به دادن وعدۀ احداث نیروگاه چند هزار مگاواتی در مدت زمان کم بسنده کرده و همچون افراد قبلی این مشکل را حل نکرده باقی می‌گذارند. بعد از پذیرش مشکل و در وهلۀ بعدی می‌توان درمورد موانع بزرگ بر سر راه توسعهٔ انرژی‌های پاک در ایران صحبت کرد.»

به گفتهٔ دبیر انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر، ناتوانی در تأمین مالی یکی از موانع اصلی توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران به شمار می‌آید. او با بیان اینکه احداث نیروگاه‌ها، چه حرارتی و چه تجدیدپذیر، فرایندی سرمایه‌بر است، به کسری برق ۱۷ هزار و پانصد مگاواتی تابستان گذشته اشاره می‌کند و اضافه می‌کند: «نیاز کشور برای احداث نیروگاه و تأمین این کسری حدود ۲۵ هزار مگاوات است که تنها احداث آن مستلزم ۱۵ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری است و معلوم نیست این مبلغ از کجا تأمین خواهد شد.»

زنگنه همچنین درباره مشکل بوروکراسی و عملکرد جزیره‌ای دولت می‌گوید:«احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر نیازمند اخذ زمین است که مستلزم گرفتن حدود ۱۵ استعلام از سازمان‌ها و ارگان‌های مختلف است و این فرایند می‌تواند یک تا دو سال زمان ببرد.»

او اضافه می‌کند که ثبت سفارش برای تجهیزات نیروگاه، که معمولاً وارداتی هستند، باید از سوی وزارت صمت انجام شود، و این وزارت‌خانه به دلیل اولویت دادن به تجهیزات خود، ممکن است تأمین این تجهیزات را دشوار کند. علاوه بر این، وی تأکید کرد که این فرایند نیازمند تخصیص ارز نیز هست و با توجه به کمبود ارز در بانک مرکزی، اولویت به تأمین هزینه‌های غذایی و دارویی داده می‌شود.

فرصت‌هایی برای سرمایه‌گذاران

مردم چه نقشی دارند؟
افزایش آگاهی عمومی و به دنبال آن افزایش مطالبات مردم از دولت همواره در نقاط مختلف جهان در توسعه و حل مشکلات کارساز بوده است. زنگنه با یادآوری خاطره‌ای بر این واقعیت صحه می‌گذارد: «از یکی از همکاران آلمانی‌ام پرسیدم شما چطور دولت و مجلس را در توسعهٔ انرژی‌های تجدیدپذیر در حدود سال‌های ۲۰۰۰ با خودتان همراه کردید؟ گفت که ما کاری نکردیم. چرا که انقدر مردم فشار آوردند و انقدر مطالبه عمومی در زمینه توسعهٔ نیروگاه‌های تجدیدپذیر از سمت مردم شدید شد که ما مجبور شدیم این کار را انجام دهیم؛ یعنی اگه انجام نمی‌دادیم، انگار در تقابل با مردم بودیم»

دبیر انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر نسبت به جوابگویی به مطالبات مردم در ایران اظهار ناامیدی می‌کند. علاوه بر این به گفتهٔ او تشویق مردم به استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران نیز به دلیل نداشتن انگیزهٔ اقتصادی ممکن نیست‌.

او با اشاره به ناکارآمدی قوانین این حوزه، تبلیغات با هدف کاهش مصرف انرژی را بی‌فایده می‌داند. از نظر او توسعه و تمرکز بر پیشرفت تکنولوژی و بهینه‌سازی راندمان وسایل بیشتر از کم شدن چند درجه از سوی مصرف‌کنندگان موثر خواهد بود:« در همه‌جای دنیا افراد خرید وسایل کم‌بازده را ترجیح می‌دهند، با این تفاوت که در کشورهای توسعه‌یافته راندمان کم‌بازده‌ترین وسایل از راندمان پربازده‌ترین وسایل در کشورهای در حال توسعه بالاتر است.» بنابراین زنگنه راه‌حل‌های کلان را موثرتر می‌داند و تاکید می‌کند که در این مقطع در حل مشکل ناترازی و روی‌آوردن به انرژی‌های پاک از مردم چندان انتظاری نمی‌رود.

سرنوشت انرژی در ایران
«محمدامین زنگنه» آیندهٔ انرژی‌های تجدیدپذیر را در ایران روشن می‌بیند. او البته این را نتیجهٔ رشد سیاست‌گذاری‌های کلان کشور نمی‌داند، بلکه به نظر او این تصمیم مصرف‌کنندگان انرژی است که ناچارا به دلیل شدت کمبود برق در سال‌های آتی این آینده را رقم می‌زند:« این یعنی زمانی می‌رسد که افراد کم‌کم و به تناسب توان مالی‌شان مجبور می‌شوند امکاناتی مثل پنل‌های خورشیدی را برای مصرف روزمرهٔ خود تهیه کنند.»