بحران انرژی تولید فولاد را زمین‌گیر کرد

تحریریه پیام ما

راهکار میدکو برای مقابله با بحران انرژی؛ تأمین برق با نیروگاه اختصاصی

ناترازی برق و گاز صنایع فولاد را زمین‌گیر کرده است؛ اما میدکو با احداث نیروگاه اختصاصی، نیمی از برق مصرفی خود را تأمین کرده و با تصفیه آب‌های مصرفی به‌سمت بهره‌وری پایدار در انرژی و محیط‌زیست حرکت کرده است

۱۳ آذر ۱۴۰۳، ۱۷:۴۹

| پیام ما | فولادی‌ها سالی چهار ماه به‌دلیل قطعی انرژی، تولیدشان دچار مشکل می‌شود؛ بیش از دو ماه قطعی گاز و یک‌ماه و نیم قطعی برق. ناترازی برق امسال ۲۰ هزار مگاوات را رد کرد. ایران با یک تصویر آخرالزمانی از بحران انرژی روبه‌روست و کشور از سال ۱۴۰۶ به‌بعد دچار افت تولید گاز می‌شود. صنایع انرژی‌بر نظیر فولاد، سیمان و پتروشیمی به برق پایدار و قابل‌اطمینان نیاز دارند. در میان تمام این صنایع، میدکو به‌عنوان یکی از بزرگترین شرکت‌های صنعتی ایران در حوزه معدن و فلزات، وارد فاز مدیریت بحران‌های انرژی و آب در کشور شده است. این شرکت نیمی از برق مصرفی خود را با احداث نیروگاه‌ها تأمین کرده و در بخش آب نیز به‌سمت ایجاد تصفیه‌خانه و استفاده از پساب فاضلاب رفته است.

میدکو به‌عنوان یکی از بزرگترین شرکت‌های صنعتی ایران در حوزه معدن و فلزات، یک نمونه موفق در زمینه کاهش وابستگی به انرژی و آب در کشور است. تیرماه ۱۴۰۱ با حضور رئیس‌جمهور این هلدینگ یک واحد گازی ۳۱۰ مگاواتی و یک واحد بخار ۱۴۰ مگاواتی با ظرفیت ۴۵۰ مگاوات را به بهره‌برداری رساند. نیروگاهی که بخش قابل‌توجهی از کل نیاز انرژی این هلدینگ به برق را پوشش می‌دهد. این واحد نیروگاهی دارای تکنولوژی توربین کلاس F با راندمان ۵۸ درصد است و شرکت FATA ایتالیا تکنولوژیست و پیمانکار این طرح محسوب می‌شود

صنعت فولاد ایران با تولید بیش از ۳۰ میلیون تن فولاد در سال، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان فولاد در منطقه خاورمیانه است. بااین‌حال، طبق اعلام «وحید یعقوبی»، معاون اجرایی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، در سال ۱۴۰۰ به‌دلیل اینکه محدودیت‌ها به‌صورت کارشناسی‌شده و با برنامه‌ریزی اتفاق نیفتاد، نزدیک به ۴۰ درصد افت تولید فولاد داشتیم. در سال ۱۴۰۱ این قضیه بهتر مدیریت شد و محدودیت‌ها با برنامه‌ریزی بهتری جلو رفت. نتیجه این مدیریت این بود که در سال ۱۴۰۱ کاهش تولید فولاد از ۴۰ درصد به ۲۰ درصد برسد. کمبود برق یکی از موانع اساسی تولید فولاد در کشور در تابستان سال جاری بود. بدون شک بسیاری از شرکت‌های فولادسازی به‌دلیل قطع برق به اهداف خود در شش ماه سال ۱۴۰۳ دست نیافتند. بررسی‌ها نشان می‌دهد محدودیت‌های فزاینده برق که تا مهرماه هم ادامه داشت، منجر به افت ۵.۷ درصدی تولید فولاد ایران در نیمه نخست سال شده است.

یک‌چهارم ارزآوری کشور بر دوش فولادی‌ها

1401

طبق آمارهای رسمی، ارزش‌افزوده صنعت فولاد سالانه به ۲۰ میلیارد دلار می‌رسد و صنایع فولادی برای ایجاد این میزان ارزش‌افزوده، سالانه ۲۰ میلیارد کیلووات‌ساعت برق مصرف می‌کنند. اعمال محدودیت و قطع برق در واحدهای تولید فولاد در پروسه یک هفته تا ۱۰ روز، معادل سه هزار میلیارد تومان کاهش تولید و ارزش محصولات را درپی دارد و این خسارت برای صنعت فولاد کمرشکن است. آنقدر کمرشکن که علاوه‌بر صنایع، دامن‌گیر سهامداران و حتی دولت نیز شده و کاهش تولید، صادرات و ارزآوری (در شرایط تحریم نفت) این صنعت را تحت‌الشعاع قرار داده است

به‌گفته «احمد دنیانور»، عضو هیئت‌رئیسه انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، صنعت فولاد کشور می‌تواند تولید ۵۴ میلیون تن را تا سال ۱۴۰۴ را به ثمر برساند؛ اما در گذشته هیچ برنامه‌ریزی بلندمدتی برای برق صنایع نشده است. او مدعی است اگر وزارت نیرو فقط یک سال برق واحدهای بزرگ را قطع نکند، این واحدها به‌راحتی در سال آینده می‌توانند با ایجاد نیروگاه، ۱۰ هزار مگاوات برق تولید کنند. برای ایجاد نیروگاه ۱۰ هزار مگاواتی، حدود ۲.۵ میلیارد دلار هزینه لازم است و با قطعی برق سالانه دو میلیارد دلار ضرر و زیان فقط به سه یا چهار شرکت بزرگ فولادی وارد می‌شود. صنعت فولاد ایران برپایه گاز و برق است. درحالی‌که ۵۰ درصد تولید فولاد دنیا به‌صورت کوره‌بلند انجام می‌شود که انرژی آن از زغال‌سنگ و کُک تهیه می‌شود، اما در ایران این نسبت برعکس است و تقریباً ۷۵ درصد کوره‌های ما با برق و گاز کار می‌کنند. کوره‌های بلند که برای تولید فولاد به‌کار می‌روند، به‌طور معمول نیاز به ۲۵۰ تا ۳۰۰ کیلووات‌ساعت انرژی برق برای هر تن فولاد دارند. کوره‌های قوس الکتریکی نیز به‌طور میانگین نیاز به ۷۵۰ تا ۸۵۰ کیلووات‌ساعت برق برای هر تن فولاد دارند. این ناترازی‌ها اما سهم انرژی را از بهای تمام‌شده فولاد بالا برده است. طبق اعلام انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، نقش انرژی در بهای تمام‌شده فولاد از پنج درصد به حدود ۲۳ درصد رسیده است.

صنعت فولاد امروزه ۱۵ میلیون تن صادرات دارد. این صنعت با ۱۵ میلیون تن صادرات در سال ۱۴۰۱ موفق شد ۹ میلیارد دلار ارزآوری برای کشور داشته باشد؛ به‌گفته دنیانور، این عدد برابر با ۲۵ درصد ارزآوری کل کشور است.

هزینه انرژی برای هر تن فولاد به ۷۰ دلار افزایش یافت

در دهه گذشته، عدم تعادل بین تولید و مصرف گاز طبیعی، بنزین، و برق به یکی از مشکلات اساسی دولت‌ها در تأمین انرژی موردنیاز مردم تبدیل و منجر به خروج ارز زیادی از کشور شده است. در وضعیت فعلی با این ناترازی‌ها، صنایع حساس به انرژی، مانند پتروشیمی و فولاد، با کاهش دسترسی به گاز و برق، بهره‌وری‌شان کاهش می‌یابد. کاهش فعالیت‌های صنعتی به کاهش تولید و درآمد منجر می‌شود و بیکاری در این بخش‌ها افزایش می‌یابد.

به‌عنوان نمونه در فرایند ذوب‌آهن و ریخته‌گری برای تولید فولاد به انرژی برق و گاز بسیار زیادی نیاز است که قطع برق و گاز منجر به توقف کوره‌ها و خطوط تولید می‌شود. درواقع، کاهش تولید فولاد خام، افزایش هزینه‌های نگهداری و راه‌اندازی مجدد کوره‌ها، و کاهش بهره‌وری از نتایج این بحران است. همچنین، در فرایند نورد و شکل‌دهی فولاد برای تولید محصولات نهایی مانند ورق، میله و پروفیل قطع مکرر انرژی باعث توقف خطوط نورد و کاهش تولید شده است. اقدامی که منجر به کاهش تولید محصولات نهایی، افزایش ضایعات تولید و کاهش توان رقابتی در بازارهای بین‌المللی را در برداشته است.

مشکلات در تأمین انرژی جدا از کاهش ظرفیت و توان کوره‌ها، باعث کاهش بهره‌وری در بخش‌های تولید و حمل‌ونقل نیز شده است. براساس برآوردها، افت عملکرد تجهیزات حمل‌ونقل و بارگیری به‌طور میانگین ۱۰ درصد کاهش‌ یافته است. از طرفی به‌دلیل ناترازی انرژی، هزینه‌های انرژی برای تولید هر تن فولاد خام به‌طور میانگین از ۵۰ دلار به ۷۰ دلار افزایش‌ یافته است. در این شرایط برای مقابله با ناترازی انرژی، کارخانه‌ها مجبور به استفاده از منابع انرژی جایگزین و به‌کارگیری فناوری‌های کاهش مصرف انرژی شده‌اند که هزینه‌های اضافی را به‌همراه داشته است.

اقدامات میدکو در مقابله با بحران انرژی

طبق آمارهای رسمی، ارزش‌افزوده صنعت فولاد سالانه به ۲۰ میلیارد دلار می‌رسد و صنایع فولادی برای ایجاد این میزان ارزش‌افزوده، سالانه ۲۰ میلیارد کیلووات‌ساعت برق مصرف می‌کنند. اعمال محدودیت و قطع برق در واحدهای تولید فولاد در پروسه یک هفته تا ۱۰ روز، معادل سه هزار میلیارد تومان کاهش تولید و ارزش محصولات را درپی دارد و این خسارت برای صنعت فولاد، کمرشکن است. آنقدر کمرشکن که علاوه‌بر صنایع، دامن‌گیر سهامداران و حتی دولت نیز شده و کاهش تولید، صادرات و ارزآوری (در شرایط تحریم نفت) این صنعت را تحت‌الشعاع قرار داده است.

میدکو به‌عنوان یکی از بزرگترین شرکت‌های صنعتی ایران در حوزه معدن و فلزات، یک نمونه موفق در زمینه کاهش وابستگی به انرژی و آب در کشور است. تیرماه ۱۴۰۱ با حضور رئیس‌جمهور این هلدینگ یک واحد گازی ۳۱۰ مگاواتی و یک واحد بخار ۱۴۰ مگاواتی با ظرفیت ۴۵۰ مگاوات را به بهره‌برداری رساند. نیروگاهی که بخش قابل‌توجهی از کل نیاز انرژی این هلدینگ به برق را پوشش می‌دهد. این واحد نیروگاهی دارای تکنولوژی توربین کلاس F با راندمان ۵۸ درصد است و شرکت FATA ایتالیا تکنولوژیست و پیمانکار این طرح محسوب می‌شود.

نیروگاهی که بخش قابل‌توجهی از کل نیاز انرژی این هلدینگ به برق را پوشش می‌دهد تا با بازدهی بالا و مصرف کمتر سوخت، انرژی موردنیاز برای فرایندهای تولیدی شرکت را تأمین کند. این نیروگاه‌ها از دو سیکل حرارتی استفاده می‌کنند؛ ابتدا گاز طبیعی در توربین گازی سوخته و برق تولید می‌شود، سپس گرمای خروجی از این فرایند برای تولید بخار و برق بیشتر در توربین بخار استفاده می‌شود.

این روش باعث می‌شود بازدهی نیروگاه به حداکثر برسد و مصرف سوخت به حداقل کاهش یابد. همچنین، این اقدام به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و بهبود کارایی انرژی کمک می‌کند که در راستای تعهدات زیست‌محیطی و کاهش اثرات منفی بر محیط‌زیست است. درواقع، میدکو که مصرف برق آن حدود ۷۰۰ مگاوات است، با راه‌اندازی این نیروگاه توانسته است حدود نیمی از نیاز برق خود را تأمین کند. این اقدام نه‌تنها هزینه‌های انرژی را کاهش می‌دهد بلکه به این شرکت امکان می‌دهد در مواقع بحران و کمبود برق در شبکه ملی، تولید خود را ادامه دهد. همچنین، با ایجاد ظرفیت‌های مازاد، میدکو می‌تواند برق تولیدی اضافی را به شبکه ملی تزریق کند یا درصورت امکان، آن را به صنایع دیگر بفروشد.

همچنین، این شرکت که عمده فعالیت‌های تولیدی آن در مناطق کم‌آب مانند کرمان و زرند متمرکز است، به‌جای مشارکت در طرح‌های بزرگ و بحث‌برانگیز مانند انتقال آب خلیج‌فارس، به تصفیه و بازچرخانی آب‌های مصرفی و فاضلاب‌های صنعتی و شهری پرداخته که راه‌حلی به‌مراتب پایدارتر و کمتر مخرب‌تر است.

در شرایط کنونی که بحران‌های محیط‌زیستی و انرژی به موضوعاتی بحرانی در سطح جهانی تبدیل شده‌اند، اتخاذ چنین رویکردهایی می‌تواند به توسعه اقتصادی پایدار و بهبود کیفیت زندگی کمک کند. درنهایت، تلاش‌های میدکو در این زمینه نشان می‌دهد با برنامه‌ریزی مناسب و استفاده از فناوری‌های پیشرفته، می‌توان بر چالش‌های بزرگ فائق آمد و به‌سوی آینده‌ای پایدارتر حرکت کرد.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

انتقال آب، بحران انرژی، بیکاری، توسعه اقتصادی، فولادسازی، قطعی برق، محیط‌زیست، وزارت نیرو