حضور پررنگ واسطه‌ها

برای نخستین‌بار نمایشگاه صنایع‌دستی بی‌هیچ مناسبتی در آبان‌ماه برگزار شد. برگزاری نمایشگاه صنایع‌دستی که سال‌های سال نظم خاصی داشت و همزمان با ۲۰ خرداد، روز جهانی صنایع‌دستی برگزار می‌شد، براساس سیاست‌های غلط معاونت صنایع‌دستی در سال‌های اخیر همچون کار زایدی شد که از سر اجبار باید انجام می‌شد و بنابراین، هیچ نظم خاصی در زمان برگزاری نداشت که هنرمندان بتوانند برای آن برنامه‌ریزی کنند. حتی اوضاع هنرمندان صنایع‌دستی بدتر هم شد و بیشتر به فراموشی سپرده شدند تا جایی که سال گذشته هیچ نمایشگاهی برگزار نشد و حالا پس از یک‌سال سکون و رکود معاونت صنایع‌دستی، این نمایشگاه  با یک‌سال وقفه در آبان‌ماه برگزار شد.

تصمیم یکباره و نابهنگام معاونت صنایع‌دستی برای برگزاری سی‌وهفتمین نمایشگاه صنایع‌دستی هم‌زمان با روی کار آمدن وزیر جدید، ناهماهنگی و اعتراض‌هایی در بین هنرمندان استان‌ها ایجاد کرد. آنها بعد از حدود دو سال، منتظر نمایشگاه صنایع‌دستی در آبان‌ماه نبودند، اعلام عدم آمادگی کردند و به‌این‌ترتیب، بسیاری از پیشکسوتان و هنرمندان شاخص استان‌ها در نمایشگاه امسال حضور نداشتند و درعوض به‌اندازه دلخواه، هنرمندان تازه‌کار برای نخستین‌بار ظاهر شدند. درحالی‌که برگزاری نمایشگاه صنایع‌دستی درحقیقت کمک دولتی است به هنرمندان شهرهای دور و نزدیک که بتوانند هم کارهای خود را بدون واسطه عرضه کنند و هم بازار فروش داشته باشند؛ اما با اعمال سیاست‌های شتابزده امسال مثل دوره‌های گذشته نبود. به این ترتیب بود که بیشتر از آنکه شاهد حضور هنرمندان مستقل باشیم، شاهد حضور تعاونی‌ها و مجموعه‌های دولتی و شتاب‌دهنده‌ها و واسطه‌ها بودیم و بیشتر از آنکه صنایع‌دستی فاخر ببینیم، زیورآلات‌سازان را می‌دیدیم. گویی صنایع‌دستی به ساخت زیورآلات زنانه تنزل پیدا کرده است.

از طرفی قیمت عرضه محصولات هم برخلاف دوره‌های پیش، تخفیف نداشت و اغلب با آنچه خارج از نمایشگاه می‌فروختند، یکسان بود که این‌هم حمایت‌های معاونت صنایع‌دستی به‌عنوان متولی امور صنایع‌دستی کشور را می‌طلبد. در این شرایط اقتصادی، پرداخت وام ۲۰ و ۳۰ میلیون تومانی هیچ دردی از هنرمندان دوا نمی‌کند. افزایش قیمت مواد اولیه و تورم روزبه‌روز هزینه‌های زندگی، قیمت تمام‌شده محصولات صنایع‌دستی را برای هنرمندی که از این راه ارتزاق می‌کنند، افزایش می‌دهد و در این بین، جای خالی سیاست‌های تشویقی دولت که نماینده‌اش معاونت صنایع‌دستی است، احساس می‌شود.

اما نکته قابل‌توجه دیگر برگزاری نمایشگاه در روزهای آخر ماه است که هنوز کارمندان حقوق نگرفته‌اند و این نکته نشان‌دهنده آن است که معاونت صنایع‌دستی فقط قصد داشت بار این وظیفه را از روی دوش خود بردارد و دغدغه‌ای برای فروش بیشتر هنرمندان صنایع‌دستی ندارد. سه روز نمایشگاه آن هم در روزهای آخر ماه با احتساب هزینه‌های رفت‌وآمد و اقامت، ممکن است برای بسیاری از هنرمندان شاخص شهرستان‌ها مقرونبه‌صرفه نباشد و به‌این‌ترتیب، عطای شرکت در نمایشگاه را به لقایش ببخشند و از حضور منصرف شوند تا دست‌کم، سیاهی لشگر معاونت صنایع‌دستی برای خودنمایی جلوی وزیر جدید و رزومه‌سازی نباشند.

با وجود تمام این کاستی‌ها، نمایشگاه امسال از ستاد خبری مجهز و مفصلی برخوردار بود تا بتوانند افکار عمومی را تحت‌تأثیر قرار دهند، اما فقط یک گپ‌وگفت دوستانه با هنرمندان حاضر، از سر درون و حقایق نمایشگاه خبر می‌داد.