تحدید آزادی گزارشگران تغییر اقلیم

«نینا لاکانی» خبرنگار گاردین، در گزارش خود به تحقیقاتی ارجاع می‌دهد که براساس‌آن از دَه روزنامه‌نگاری که بحران آب‌وهوا و مسائل محیط‌زیستی را پوشش می‌دهند،‌ چهار نفرشان مورد تهدید قرار گرفته و یازده درصدشان با خشونت فیزیکی مواجه شده‌اند.

تحقیقاتی که لاکانی به آن ارجاع می‌دهد، به نظرسنجی جهانی از ۷۴۰ روزنامه‌نگار و سردبیر از ۱۰۲ کشور برمی‌گردد. ۳۹ درصد از شرکت‌کنندگان در این نظرسنجی عنوان کرده‌اند که «گاهی» یا به شکل «مرتب» مورد تهدید قرار می‌گیرند. تهدیدکنندگان اغلب افراد و سازمان‌هایی هستند که در فعالیت‌های غیرقانونی مانند چوب‌بری یا استخراج معادن شرکت دارند. بااین‌حال ۳۰ درصد نیز اذعان کرده‌اند که تهدیدی که با آن مواجه شده‌اند، توسط نهادهای قانونی بوده است. این موضوع نشان می‌دهد که چه‌طور شرکت‌ها و دولت‌ها از سیستم قضائی برای محدود‌کردن آزادی‌بیان بهره می‌گیرند.

اکثر شرکت‌کنندگان اعلام کردند که مسائل اقلیمی و محیط‌زیستی نسبت‌به سایر موضوعات از یک دهه قبل برجستگی بیشتری در رسانه‌ها دارند؛ اما حجم پوشش بحران آب‌وهوا همچنان متناسب با شدت این چالش نیست.

بالارفتن بی‌سابقۀ دما، طوفان، سیل، خشکسالی و آتش‌سوزی با شدت فزاینده در سراسر جهان در حال رخ دادن هستند و جوامع کم‌درآمد، مردم بومی‌ و رنگین‌پوستان در برابر اثرات تغییرات آب‌وهوایی بیشترین آسیب را می‌بینند. بالا‌آمدن تدریجی سطح دریاها، ذوب‌شدن یخچال‌های طبیعی، اسیدی‌شدن اقیانوس‌ها و بیابان‌زایی نیز باعث مهاجرت اجباری، گرسنگی و به‌خطرافتادن سلامت افراد شده است.

باوجود گستردگی و بالابودن مسائل و چالش‌ها، ۳۹ درصد از روزنامه‌نگاران شرکت‌کننده در این نظرسنجی اعلام کردند که در گزارش‌هایشان خودسانسوری داشته‌اند. اغلب آنها دلیل این کار را ترس از افرادی که درگیر فعالیت‌های غیرقانونی هستند و یا دولت‌ها بیان کردند. زمانی‌که از خودسانسوری صحبت می‌کنیم، البته تنها به این معنا نیست که روزنامه‌نگاران و سردبیران احساس می‌کنند ناچارند اطلاعات بالقوۀ مهم را از مخاطبان خود مخفی کنند. ۶۲ درصد از شرکت‌کنندگان در این نظرسنجی نسبت به اعتبار اظهارات کارشناسانی که در موضوع تغییرات آب‌وهوایی عامل انسانی را دخیل نمی‌دانند بدبین هستند.

«دکتر موکاتا» محقق ارشد دانشگاه دیکین، معتقد است گرچه کار پوشش سیاره باعث می‌شود چالش‌های مختلفی برای روزنامه‌نگاران در سراسر جهان ایجاد شود، اما درعین‌حال این مطالعه برای نخستین‌بار به‌شکل واقعی به ما اطلاعاتی دربارۀ گزارش‌های تغییرات آب‌وهوا و آسیب‌های محیط‌زیستی ارائه می‌دهد. اطلاعاتی که برای حمایت و تقویت کار روزنامه‌نگارانی که مهم‌ترین مسائل دوران ما را روایت می‌کنند بسیار اهمیت دارد.

سازمان‌های غیرانتفاعی اغلب کمک‌های مالی خود را روی موضوعات خاصی قرار می‌دهند، درحالی‌که روزنامه‌نگاران خواستار آزادی در انتخاب سوژه و پوشش خبری موضوعات مرتبط با آب‌وهوا هستند و ترجیح می‌دهند موارد محلی و منطقه‌ای را پوشش دهند. 

«جیمز فاهن» مدیر اجرایی شبکۀ روزنامه‌نگاری زمین، معتقد است روزنامه‌نگارانی که در این مطالعه شرکت کرده‌اند دراین‌باره‌که تغییر آب‌وهوا و جنایات محیط‌زیستی روی مردم و کرۀ زمین تأثیر منفی دارد، متفق‌القول هستند؛ بااین‌حال آن‌ها برای انجام کارشان به حمایت بیشتری نیاز دارند.

البته این تنها روزنامه‌نگاران محیط‌زیست نیستند که در معرض تهدید قرار دارند. از سال ۲۰۱۲ تاکنون نزدیک به دو هزار نفر، یعنی ۱۹۱۰ فعال محیط‌زیست در سراسر جهان کشته شده‌اند.