تراژدی شهرهای غیرمقاوم

سیلابی که در روزهای اخیر مناطق جنوب کشور برزیل را ویران کرد را نمی‌توان جدای از تغییر اقلیم دید. به دلیل گرم‌شدن زمین، رویدادهایی از این دست به‌طور فزاینده‌ای تکرار می‌شوند. ما نمی‌توانیم از وقوع آنها جلوگیری کنیم، اما می‌توانیم و شهرهایمان را در برابر این شرایط مقاوم‌تر کنیم.
این فاجعه تاکنون جان بیش از ۸۰ نفر را گرفته است. بیش از یک میلیون ساختمان بدون برق هستند و خانواده‌‌ها به مدت یک هفته بدون دسترسی به آب تمیز، غذا یا دارو سرگردان بودند. از نظر علمی گفته می‌شود که گرمای منطقه مانع از پیشروی توده‌های هوای سرد به سمت شمال و باعث به‌هم خوردن تعادل آب‌وهوایی شده بود.
با این حال، بدترشدن وضعیت فقط به دلیل بارندگی شدید نبود بلکه آنچه وضعیت را فاجعه‌بارتر می‌کرد، به آماده‌نبودن شهرها برمی‌گشت. بنابراین در اینجا باید به نحوه توسعه این مناطق شهری اشاره کرد. به عبارتی دیگر، بیشتر آنها بدون در نظر گرفتن جغرافیای محلی و سطوح آسیب‌پذیری آنها رشد می‌کنند. این سکونتگاه‌ها، مکان‌های نزدیک به سواحل رودخانه‌ها یا دریاچه‌ها هستند؛ مناطقی که بسیار مستعد سیل‌اند.
بسیاری از شهرهای جهان که با سیل‌های تاریخی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، اهمیت روان بودن آب به‌جای جلوگیری از جریان‌یافتن آن را درک کرده‌اند. به‌طور مثال بیش از 60 شهر تنها در چین، طرح «پارک‌های سازگار با سیل» را اجرا کرده‌اند که می‌تواند الگویی برای شهرهای جنوبی برزیل باشد. این پارک‌ها که به‌دلیل سیستم‌های زهکشی پایدار شهری خود شناخته می‌شوند، به‌طور موقت آب باران را در هنگام سیل ذخیره می‌کنند و در این دوره‌ها برای عموم غیرقابل استفاده می‌شوند. اما هنگامی که سطح آب کاهش می‌یابد، مجددا به فضاهای تفریحی عمومی تبدیل می‌شوند. درست مانند پارک‌های سازگار با سیل، استراتژی‌های دیگری در سراسر جهان برای مقابله با سیل شهری اجرا می‌شوند که از دیگر آنها می‌توان به سنگفرش‌های نفوذپذیر کپنهاگ اشاره کرد.
به زودی کار بازسازی شهرهای جنوب برزیل آغاز می‌شود که نیازمند چشم‌انداز تازه‌ای برای مواجهه با تغییر اقلیم است. این موضوع باید با معماری‌های جدیدی برای مقابله با چنین سناریوهایی همراه باشد. حالا پذیرش جدیت سیل به بخشی از سیاست پیشگیری عمومی تبدیل شده است. همچنین آموزش به مردم در مورد نحوه واکنش به موقعیت‌هایی، مانند آنچه در برزیل گذشت، باید در اولویت قرار گیرد.
ارتباطات اضطراری در برزیل فاقد برنامه‌های تخلیه و هشدارهای پیشگیرانه است. علاوه بر این، با وجود نداشتن اطلاعات دقیق و دانش اقلیمی لازم برای ارزیابی دقیق سطح اضطراری‌بودن موقعیت، اغلب این بار بر دوش شهروندان گذاشته می‌شود که تصمیم بگیرند چه زمانی خانه‌های خود را تخلیه کنند.
مهمتر از همه تغییر اقلیم نباید انکار شود و مواجهه با این موضوع مستلزم شناخت خطرات و برنامه‌ریزی شهری است. در واقع این تنها راه ضروری و باقی‌مانده برای بقا است.

*این مطلب خلاصه و ترجمه‌ای است از گزارشی با عنوان اصلی «Floods in Rio Grande do Sul» که در وب‌سایت «archdaily» منتشر شده است.