محققی که سینما مدیون او است

به‌گزارش «پیام ما» دانشگاه ویسکانسین-مدیسون اعلام کرد بوردول روز پنجشنبه پس از یک بیماری طولانی از دنیا رفت. او از سال ۱۹۷۳ تا زمان بازنشستگی خود در سال ۲۰۰۴ در این مدرسه تدریس کرد و استاد تمام مطالعات سینما بود.

بوردول در ۲۳ ژوئیه ۱۹۷۴ در نیویورک به دنیا آمد. «هالیوودریپورتر» نوشته است، او در سال ۲۰۰۶ در مصاحبه‌ای گفته بود: «من در یک مزرعه بزرگ شدم و بنابراین دسترسی آسانی به فیلم‌هایی که بچه‌ها در شهرها داشتند، نداشتم. شروع به تماشای فیلم‌های کلاسیک از تلویزیون در اواخر شب کردم و درعین‌حال کتاب‌هایی مانند «سرزنده‌ترین هنر» از آرتور نایت و «فیلم تاکنون» اثر پل روتا را مطالعه می‌کردم. بنابراین، به‌طرز عجیبی، آگاهی خود را نسبت به فیلم بیشتر از طریق خواندن به دست آوردم تا دیدن.»

او پس از تحصیل در رشتهٔ ادبیات انگلیسی از دانشگاه ایالتی نیویورک در آلبانی در سال ۱۹۶۹ فارغ‌التحصیل شد. پس از آن به تدریس در دانشگاه‌های مختلف مشغول شد. شهرت جهانی بوردول، بیشتر به‌واسطه‌ٔ فعالیت‌های او در زمینه‌ٔ نظریه و تاریخ سینما است. «سی‌ویک نما» دربارۀ او نوشته است که بوردول با نگارش مقالات و کتاب‌های متعدد، در تبیین و ترویج نظریه‌های سینمایی و تحلیل فیلم‌ها، نقشی برجسته ایفا کرد. او با رویکردی علمی و دقیق به سینما، به‌عنوان یکی از نظریه‌پردازان برجسته‌ٔ نسل خود شناخته می‌شود. او با تمرکز بر تحلیل فرم و سبک فیلم، به درک عمیق‌تر از زبان و ساختار سینمایی کمک کرد. آثار بوردول، علاوه‌بر جامعه‌ٔ دانشگاهی، در میان فیلمسازان و علاقه‌مندان به سینما نیز از جایگاهی ویژه برخوردار است. کتاب‌های او به‌عنوان منابعی مرجع، در بسیاری از دانشکده‌های سینمایی در سراسر جهان تدریس می‌شود. یکی از مهمترین آثار بوردول، کتاب «هنر سینما» است که به‌همراه همسرش کریستین تامسون نوشته شده است. این کتاب که به‌عنوان یکی از منابع درسی مقدماتی در بسیاری از دانشکده‌های سینمایی در سراسر جهان به‌شمار می‌رود، به بررسی عناصر و جنبه‌های مختلف فیلم، از روایت و فرم تا سبک و محتوا، می‌پردازد. اثر دیگر او، «تاریخ سینما»، نیز منبعی ارزشمند برای علاقه‌مندان به تاریخچه‌ٔ سینما محسوب می‌شود. بوردول در این کتاب، با رویکردی تحلیلی، به سیر تحول سینما در ادوار مختلف پرداخته است.

خبر درگذشت این نظریه‌پرداز و تاریخ‌نگار سینما با انعکاس گسترده‌ای در رسانه‌ها و جامعه‌ٔ سینمایی جهان همراه بود. بسیاری از سینماگران، منتقدان و اساتید دانشگاه، با انتشار پیام‌هایی، به مقام علمی و خدمات او به دنیای سینما ادای احترام کردند. مجموعهٔ «کرایتریون» در بیانیه‌ای او را «یک دوست بزرگ، دیرینه و یک قهرمان خستگی‌ناپذیر سینما» خواند که دهه‌ها را صرف انتقال خرد و اشتیاق خود به دوستداران فیلم در سراسر جهان کرد.

او دربارۀ آثار ایرانی نیز نظریاتی ارائه کرده و دربارهٔ موضوع «فرم» نوشته است: «عده‌ای تصور می‌کنند که «فرم» مفهومی ‌است متضاد با چیزی به‌نام «محتوا». معنی‌اش این است که شعر یا موسیقی یا فیلم مثل کوزه است؛ شکلی بیرونی است و محتوا چیزی است که می‌توان به‌آسانی داخل فنجان یا سطلی خالی‌اش کرد. بنابراین فرض، فرم از چیزی که فرض شده محتوی آن است، کم‌اهمیت‌تر به‌نظر می‌آید … از میان فیلم‌های دههٔ ۹۰، فیلمی که بیشتر از همه عمیقاً تکانم داد و به‌لحاظ شکل و فرم، ماجراجویانه به‌نظرم آمد «زیر درختان زیتون» عباس کیارستمی بود.»