بایگانی مطالب: آب
بازگشت به دوران آب انبارها
«لاری»ها یا سازههای کهن ذخیره آب در ترکمنصحرا که معادل همان آبانبارها هستند، طی چندسال گذشته بهدلیل تشدید چالش و قطع طولانیمدت آب در منطقه شمال و شرق گلستان، یکبار دیگر احیا شده است و اهالی مناطق ترکمننشین آن را در خانههای خود احداث میکنند. این سازههای مدیریت آب باران تقریباً در روستاهای ترکمنصحرا بدون انقطاع استفاده شدهاند، اما حالا شهرهایی مانند «گمیشان» و «سیمینشهر»نیز بهویژه در بافت قدیم بیش از ۵۰۰ لاری را باززندهسازی یا احداث و از آن استفاده میکنند. کارشناسان میگویند این یک الگوی موفق استفاده از «دانش بومی» با «رهیافت محلی» در مدیریت منابع آبی است که وزارت نیرو باید آن را مورد توجه قرار دهد. تشکیل شوراهای محلی برای استحصال دانش بومی در مدیریت آب، باتوجهبه اقلیم، یکی از پیشنهادهای کارشناسان به این وزارتخانه در سالهای خشک و بحرانی آبی ایران است.
ماشینآلات سنگین در بستر زایندهرود؛ تهدید یا ضرورت؟
تردد کامیونها در بستر خشک زایندهرود برای آمادهسازی مسیر آب با مخالفتهای کارشناسان مواجه شده است
چالشهای ایران در توسعه بینالملل
ایران با قرار گرفتن در موقعیت استراتژیک چهارراه جهانی، نهادینه بودن فرهنگ تجارت و تعامل، تجربیات بسیار موفق در سازندگی و بهبود شاخص توسعه انسانی در چند دهه اخیر، دارا بودن منابع انسانی ماهر و آگاه به مسائل جهان و نیز میل به اثرگذاری بر تعاملات و روندهای جهانی باید بتواند رویکرد خود به توسعه را در قالب بستهبندیهای توسعه بینالملل به کشورهای دیگر جهان ارائه کند. برای این مهم، نیاز به تشکیل سازمان همکاریهای توسعه بینالملل ایران احساس میشود تا فعالیتهای ایران در این زمینه را در سه ساحت نظری و مفهومسازی (الگوسازی توسعه ایران و تولید بستههای نظری توسعهای برای کشورهای دیگر)، کلاناستراتژیک (قانونگذاری و تأمین مالی و نیز نهادسازی و تربیت نیرو)، و نیز اجرایی (درگیر کردن اتاقهای بازرگانی، تشکلهای غیردولتی و اشخاص حقیقی، تشکیل صندوق بینالمللی توسعه و محیطزیست ایران و نهایتاً مدیریت سازمانهای بینالمللی حاضر در ایران) را بهصورت استراتژیک و سیستماتیک ساماندهی کند.
تداوم خشکسالی
براساس بررسیهای سازمان هواشناسی کشور امسال جز برای شمال ایران سال خشکی در پیش است و مانند گذشته خشکسالی ادامه دارد. گرچه کاهش دما در شمال کشور برای سه استان حاشیه خزر نوید باران فراوان و برای البرز برف را به ارمغان میآورد، اما همه ناطق کشور با خشکسالی روبهرو هستند. اگر بارانی هم در کار باشد، رگبارهای سیلآساست که خسارت به بار میآورد. اینها نتایج بررسی الگوها و مدلها هواشناسی است که رئیس مرکز خشکسالی و بحران سازمان هواشناسی کشور با «پیامما» در میان گذاشته است. چشمانداز خشک پیش روی کشور در شرایطی است که سدهای بزرگ تأمینکننده نیازهای آبی ایران هم شرایط مساعدی ندارند. براساس آمار منتشرشده از سوی شرکت مدیریت منابع آب کشور با وجود ۲۲ میلیارد و ۶۴۰ میلیون مترمکعب آب ذخیرهشده در سدهای کشور، ۴۴ درصد ظرفیت مخازن سدها پُر و ۵۶ درصد این ظرفیت خالی است.
دریاچه اینگونه خشکید
روند اقناع و تسهیلگری تغییر الگوی کشت کشاورزی و باغداری در زمینهای اطراف دریاچه ارومیه صورت نگرفته است
غیبت «آبخوانها» در امکانسنجی ساخت سد
اتصال لکه فرونشستی استان قزوین به فرونشست در استان البرز ممکن است این شبهه را ایجاد کند که این دو عارضه از یک مبدأ تأثیر پذیرفتهاند؛ ولی این گزاره درست نیست. درحالیکه فرونشست استان البرز در پاییندست سد طالقان قرار گرفته، فرونشست استان قزوین متأثر از سد نهب ایجاد شده است. «علی بیتاللهی»، رئیس بخش زلزلهشناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی درباره دلایل فرونشست بیان کرد که علاوهبر برداشت بیرویه آب زیرزمینی باید به احداث برخی از سدها بدون توجه به وجود آبخوان در پاییندستشان اشاره کرد. بهگفته او این سدها مانع نفوذ آب به عمق زمین میشوند و در تغذیه آبخوان اخلال ایجاد میکنند. نمونهای از این اخلال در مشروبکردن سفرههای زیرزمینی را در قزوین شاهد هستیم.
سبز کوه در دو راهی حفاظت و تخریب
چشمه «آب سفید» واقع در پهنه امن منطقه حفاظتشده سبزکوه (استان چهارمحالوبختیاری) با کیفیت آب کمنظیر از دهه ۸۰ برای بهرهبرداری مورد توجه بوده است. در ابتدا هدف استفاده از این چشمه ایجاد شهرک شرکتهای آب معدنی بود و پس از آن، تأمین آب شرب شهرها و روستاهای شهرستان بروجن و سپس شهرستان لردگان مطرح شد. عدم مجوزدهی سازمان حفاظت محیطزیست برای انجام این پروژه اخیراً مورد نقد نماینده مردم لردگان در مجلس شورای اسلامی قرار گرفته و بر ضرورت تأمین آب شرب برای این مقاصد تأکید شده است. این درحالیاست که ایجاد هر سازهای در هسته و پهنه امن منطقه حفاظتشده (مطابق قوانین و برنامه مدیریت این منطقه) ممنوع است. آنچه موجب تخریب معدود زیستگاههای غنی در کشور میشود، تأکید بر فوریت و ناگزیری از اجرای پروژههای تکگزینهای است.
فروش سهام «چهل بازه» در «دیوار»
باوجوداینکه قانون صراحتاً بستر رودخانهها را در مالکیت عمومی و غیرقابلواگذاری میداند، اما طی روزهای گذشته آگهیهایی در سایت دیوار از فروش زمین بستر و حریم رودخانه چهل بازه در خراسان رضوی حکایت دارد؛ رودخانهای که عنوان پرآبترین سرشاخه کشفرود را همراه دارد. این اتفاق در پی واگذاری ۵۲.۵ درصد از اراضی مورد ادعای ستاد فرمان اجرایی امام خمینی و سازمان اموال و املاک کوثر بنیاد شهید به یک شرکت خصوصی به نام «چهل بازه فلات توس» اتفاق افتاده است. زمینهایی که محل مناقشه بیش از دو دهه میان وزارت نیرو و این سازمانها و ورثه یک شخص حقیقی بود که ادعا میشد با تصرف اموال او، زمینهای رودخانه به مالکیت ستاد اجرایی فرمان امام درآمده است. حالا شرکت مدیریت آب منطقهای خراسان رضوی در پیگیری «پیام ما» هیچ اطلاعاتی ارائه نمیدهد و مدیر روابطعمومی آن اعلام میکند هیچ شخصی در این اداره در مورد این رودخانه مصاحبه نخواهد کرد. در این میان اما به نظر میرسد چهل بازه در حال چهلتکه شدن برای ساختوساز خانههای مسکونی است.
کشاورزی با آبهای آلوده
سال ۱۳۸۵ موافقتنامه اولیه ساخت تصفیهخانه «داران» از سوی حفاظت محیطزیست استان اصفهان صادر شد و این واحد از سال ۱۳۹۴ تاکنون، مشغول به فعالیت است. بهگفته مدیر اداره حفاظت محیطزیست این شهرستان باتوجهبه پایش و کنترل خروجی و نمونهبرداری از پساب تصفیهخانه که بهطور مستمر صورت گرفته است، امکان استفاده این پساب تنها برای آبیاری درختان غیرمثمر وجود دارد و باید با ایجاد شبکه آبرسانی زیرسطحی این عمل صورت پذیرد. بااینحال، در بازرسیهایی که انجام شده، مشخص شد آبیاری حدود ۳۰ هکتار از اراضی زیردست این تصفیهخانه که محصولات مثمر در آن کشت میشود، با پساب این واحد انجام میشود. مدیرکل حفاظت محیطزیست استان میگوید این موضوع در مسئولیت دانشگاه علومپزشکی است و علومپزشکی به «پیامما» میگوید از این مسئله بیخبر است.
بحران ناترازی آبخوانها
راهکاری ساده و علمی بر رفع ناترازی آبخوانها و سایر معضلات زیستی کشور
