بایگانی مطالب: آب
استان البرز، یک ورشکسته آبی
در ایران تغییراقلیم با چهره خشکسالی و گردوغبار خود را نشان داده و گستره بحران بهویژه در سالها و فصلهای خشکتر موضوع برخورد علمی با بحران را پررنگ کرده است. استفاده از فناوری یکی از همان راهکارهایی است که برای رفع مشکلات ناشی از خشکی تالابها جلوگیری از برخاستن غبار بیشتر محل بحث بوده است. سال ۱۳۹۶ «عیسی کلانتری»، رئیس وقت سازمان حفاظت محیطزیست درباره ضرورت استفاده از علم روز برای حل مسائل محیطزیست و ضرورت آموزش دیدن کارشناسان تأکید کرده بود. اما از آن زمان تاکنون چقدر از دانشهای نوین در معضلاتی چون حل پدیده گردوغبار استفاده شده است؟
سد «دوستی» در محاصره شنهای روان
باوجود اجرای طرح مقابله با بیابان، شنهای روانِ تثبیتنشده در خراسانشمالی علاوهبر طوفانهای گردوغبار مشکل جدیدی در تأسیسات آبرسانی بهوجود آورده و اینبار «سد دوستی»، مهمترین منبع آبرسان به شهر مشهد و بخشهای قابلتوجهی از خراسانرضوی را تحتتأثیر قرار داده است. روز گذشته شرکت آب منطقهای خراسانرضوی اعلام کرده است با طوفانهای شن مکرر در شهرستان سرخس بخشهایی از شبکه آبیاری در زیر ماسهها دفن میشود. ماسهها بر آبراهههای رودخانهها، کانالها، انهار و بر روی شبکه هیدروگرافی منطقه نیز آثار منفی کاملاً مشهودی باقی گذاشتهاند. همچنین، مسدود شدن شبکه پایاب «دوستی»، ایجاد انحراف در مسیر آبهای جاری و درنهایت فرسایش کناره رودخانهها از دیگر چالشهایی است که ماسههای روان سرخس ایجاد کرده است.
اورانیوم ضعیفشده در ضاحیه؟
از روزگاری که «هنری بکرل» از سیاه شدن فیلم در برابر سنگ معدن اورانیوم به خاصیت رادیواکتیویته اورانیوم پی برد و «مادام کوری» خاصیت رادیواکتیویته رادیوم را کشف کرد و بعدها دانشمندان اتم اورانیوم ۲۳۵ را شکافته و از انرژی آن استفاده کردند، سالها میگذرد. گرچه خواص مثبت این اکتشافات بر جای خود باقی است، اما این روزها تهدید احتمالی اسرائیل برای حمله به سایتهای هستهای ایران، بار دیگر لزوم قوانین بازدارنده و حافظ محیطزیست در حوزه انرژی هستهای را پررنگ میکند. حمله موشکی ایران به اسرائیل در تاریخ دهم مهرماه ۱۴۰۳، پاسخی مشروع به حملات و تهدیدات اخیر اسرائیل، علیه منافع ایران و ترور فرماندهان سپاه و رهبر حزبالله لبنان، سید حسن نصرالله بود. باوجوداین، از همان دقایق ابتدایی پس از حمله ایران، تهدید برخی مقامهای ارشد اسرائیل درباره واکنش این رژیم به ایران آغاز شد و یکی از سناریوهای مطرحشده برای واکنش اسرائیل، حمله به تأسیسات نفتی و هستهای ایران بود. این سناریو موازی شد با انتشار یک روایت که گرچه از سوی آژانس بینالمللی انرژی اتمی تأیید رسمی نشد، اما شواهدی نیز برای رد آن مطرح نشد.
دیپلماسی عمومی راهکار مقابله با سدسازیهای افغانستان
عقب نشینی از حقابه
درحالیکه ایران در مناسبات آبی خود در رودخانههای فرامرزی بهویژه طی چندسال اخیر کامیابی نداشته است و در سه رودخانه «هیرمند»، «فراهرود» و «هریرود» مداخله افغانستان حقابه را به حداقل ممکن رسانده، شرق کشور با بحران شدید آب روبهرو است. یکسو سیستان و هامون بیآب است و یکسو خراسانرضوی به مرکزیت مشهد که حتی آبهای زیرزمینی خود را از دست داده است. «محمدباقر قالیباف»، رئیس مجلس شورای اسلامی پس از مراجعت از سفر تاجیکستان، اعلام کرد برای انتقال آب از تاجیکستان به ترکمنستان و انتقال به سد دوستی مذاکره کرده است و حالا کارشناسان میگویند حتی به زبان آوردن این موضوع به صلاح نیست؛ چراکه فشار طالبان را هم بر حقابه هریرود و هم هیرمند و مناسبات در فراه تشدید میکند. بهگفته کارشناسان، گرچه طالبان با تکمیل کانال «قوشتپه»، «آمودریا»، سرچشمهای که گویا رئیس مجلس به آن امید بسته را هم خشک میکند، اما ماجرا به همین جا ختم نمیشود و اینبار فشارهای آبی طالبان بر ایران شدت میگیرد و او امتیازات دیگری از جمله فروش آب به ایران را به جای تأمین حقابه قانونی آن را مطالبه میکند.
از ناامنی آبی بهسمت بحران
ادامه مدیریت آب بهشیوه کنونی در کنار ناتوانی و ضعف دیپلماسی در تأمین حقابهها از رودهای مرزی، روند کاهشی ذخایر آب ایران، کمبود آب و سیلهایی با خسارات جبرانناپذیر و... نشان میدهد در برخی مناطق از شمالشرق تا جنوبشرق و مرکز ایران امنیت آبی پایینی داریم.
کابوس انتقال آب از تاجیکستان به مشهد
در روزهای اخیر خبری از طرف رئیس قوه مقننه ایران منتشر شد مبنیبر اینکه با مقامات ارشد دولت تاجیکستان مذاکراتی انجام شده تا اینکه بخشی از آب این کشور به ترکمنستان انتقال یافته است تا درنهایت از طریق سد دوستی فرصت برداشت حقابه بیشتری برای شرق کشور و استان خراسانرضوی فراهم شود. در مورد انتشار این خبر نکاتی مطرح است که لازم است بدان اشاره شود.
کابوس شور «چمشیر»
کابوس شور سد «چمشیر» به حقیقت پیوست. دومین بمب نمکی در خوزستان، معروف به «گتوند دوم» که این بار شرق استان را هدف گرفته است. اوایل امسال بود که کارشناسان مستقل خبر دادند هشدارهایشان درباره اثرات سد چمشیر درست بوده و شوری رودخانه زهره افزایش چشمگیری داشته. حالا اداره کل حفاظت محیطزیست خوزستان هم زنگ خطر را به صدا درآورده است. «داوود میرشکار»، مدیرکل حفاظت محیطزیست خوزستان، از افزایش شوری رودخانه زهره اظهار نگرانی کرده است: «باتوجهبه نگرانیهایی که درباره شورشدن رودخانه زهره به دلیل آبگیری سد چمشیر وجود دارد، دستور ویژهای برای بررسی اثرات این سد در خوزستان صادر شده است.» میرشکار به پیام ما میگوید: «بر همین اساس، شورای حفاظت کیفی رودخانههای خوزستان در هفته گذشته مصوب کرد ظرف یک ماه آینده ادارهکل حفاظت محیطزیست خوزستان، سازمان جهاد کشاورزی خوزستان و سازمان آب و برق خوزستان گزارشی تهیه کنند و گزارش جامعی از وضعیت زیستمحیطی و اثرات سد چمشیر بر رودخانه زهره و اراضی پاییندست سد با محوریت استانداری خوزستان بهعنوان گزارش شورای حفاظت کیفی رودخانههای استان خوزستان به مقامات ملی و دستگاههای نظارتی ارائه شود.»
توضیح سخنگوی صنعت آب کشور در مورد تامین حقابه ایران از هیرمند
آخرین وضعیت دریاچه ارومیه از زبان سخنگوی صنعت آب کشور