بایگانی مطالب: آب
آلودگیهای «قرهسو»
نقص تصفیهخانه شهرک صنعتی شماره ۲ اردبیل و توسعهنیافتگی تصفیهخانه فاضلاب اردبیل، کشتارگاه صنعتی اردبیل و مهمتر از همه کمتوجهی مسئولان شهرک صنعتی به هشدارهای ادارهکل محیطزیست اردبیل، حیات رودخانه قرهسو را بیش از هر زمان مورد تهدید قرار داده و نفسهای آن را به شماره انداخته است. رودخانه قرهسو دچار آلودگی بالا شده و آخرین هشدار مربوط به آن را پنج روز پیش مدیرکل حفاظت محیطزیست اردبیل صادر کرده است. با وجود تلاشهای این دستگاه و تشکلهای مردمی فعال در بخش محیطزیست شهرستان نمین، اما کارخانهدار و متولیان کارخانه تاکنون زیر بار رفع چالشهای این شهرک صنعتی نکردهاند. با وجود کتمان برخی از نهادهای متولی اما مصاحبههای رسمی و مکاتبات سازمان بازرسی و اداره حفاظت محیطزیست در اردبیل گویای آلودگی بالا در این رودخانه است که حتی امنیت غذایی منطقه را نیز به خطر انداخته است.
دیپلماسی «اعظم»
آهنگ کوثر، عاشق میهن
«بهنام فروریزنده بارانها، روانکننده تندابها و پروردگار آبرفتهای درشتدانه» آهنگ کوثر بنابه عادت دیرینه سخنانش را اینگونه شروع میکرد. یکبار خبرنگاری از او پرسید آخرین جملهای که دوست دارید بگویید چیست؟ «میگویم آب، بركت زمین است و ما هنوز ناشكریم. آرزوی سید آهنگ كوثر آن است كه بتواند بهاندازه خرخاكی برای سرزمینش سودمند باشد. ذرات ما باید با عشق، جهانی دیگر را بسازند.» او در حیات پربار ۸۸ساله خود با عشق زمین میهنش را به جایی بهتر برای زیستن بدل و ناممکن را ممکن کرد. درگذشت سید آهنگ کوثر خسران بزرگی است برای ایران که یکی از حافظانش را از دست داد.
تامین آب از بیرون مرزها امید واهی است
مصاحبه روزنامه «پیام ما» با عباس عراقچی، در خصوص دیپلماسی آب
استان البرز، یک ورشکسته آبی
در ایران تغییراقلیم با چهره خشکسالی و گردوغبار خود را نشان داده و گستره بحران بهویژه در سالها و فصلهای خشکتر موضوع برخورد علمی با بحران را پررنگ کرده است. استفاده از فناوری یکی از همان راهکارهایی است که برای رفع مشکلات ناشی از خشکی تالابها جلوگیری از برخاستن غبار بیشتر محل بحث بوده است. سال ۱۳۹۶ «عیسی کلانتری»، رئیس وقت سازمان حفاظت محیطزیست درباره ضرورت استفاده از علم روز برای حل مسائل محیطزیست و ضرورت آموزش دیدن کارشناسان تأکید کرده بود. اما از آن زمان تاکنون چقدر از دانشهای نوین در معضلاتی چون حل پدیده گردوغبار استفاده شده است؟
سد «دوستی» در محاصره شنهای روان
باوجود اجرای طرح مقابله با بیابان، شنهای روانِ تثبیتنشده در خراسانشمالی علاوهبر طوفانهای گردوغبار مشکل جدیدی در تأسیسات آبرسانی بهوجود آورده و اینبار «سد دوستی»، مهمترین منبع آبرسان به شهر مشهد و بخشهای قابلتوجهی از خراسانرضوی را تحتتأثیر قرار داده است. روز گذشته شرکت آب منطقهای خراسانرضوی اعلام کرده است با طوفانهای شن مکرر در شهرستان سرخس بخشهایی از شبکه آبیاری در زیر ماسهها دفن میشود. ماسهها بر آبراهههای رودخانهها، کانالها، انهار و بر روی شبکه هیدروگرافی منطقه نیز آثار منفی کاملاً مشهودی باقی گذاشتهاند. همچنین، مسدود شدن شبکه پایاب «دوستی»، ایجاد انحراف در مسیر آبهای جاری و درنهایت فرسایش کناره رودخانهها از دیگر چالشهایی است که ماسههای روان سرخس ایجاد کرده است.
اورانیوم ضعیفشده در ضاحیه؟
از روزگاری که «هنری بکرل» از سیاه شدن فیلم در برابر سنگ معدن اورانیوم به خاصیت رادیواکتیویته اورانیوم پی برد و «مادام کوری» خاصیت رادیواکتیویته رادیوم را کشف کرد و بعدها دانشمندان اتم اورانیوم ۲۳۵ را شکافته و از انرژی آن استفاده کردند، سالها میگذرد. گرچه خواص مثبت این اکتشافات بر جای خود باقی است، اما این روزها تهدید احتمالی اسرائیل برای حمله به سایتهای هستهای ایران، بار دیگر لزوم قوانین بازدارنده و حافظ محیطزیست در حوزه انرژی هستهای را پررنگ میکند. حمله موشکی ایران به اسرائیل در تاریخ دهم مهرماه ۱۴۰۳، پاسخی مشروع به حملات و تهدیدات اخیر اسرائیل، علیه منافع ایران و ترور فرماندهان سپاه و رهبر حزبالله لبنان، سید حسن نصرالله بود. باوجوداین، از همان دقایق ابتدایی پس از حمله ایران، تهدید برخی مقامهای ارشد اسرائیل درباره واکنش این رژیم به ایران آغاز شد و یکی از سناریوهای مطرحشده برای واکنش اسرائیل، حمله به تأسیسات نفتی و هستهای ایران بود. این سناریو موازی شد با انتشار یک روایت که گرچه از سوی آژانس بینالمللی انرژی اتمی تأیید رسمی نشد، اما شواهدی نیز برای رد آن مطرح نشد.
دیپلماسی عمومی راهکار مقابله با سدسازیهای افغانستان
عقب نشینی از حقابه
درحالیکه ایران در مناسبات آبی خود در رودخانههای فرامرزی بهویژه طی چندسال اخیر کامیابی نداشته است و در سه رودخانه «هیرمند»، «فراهرود» و «هریرود» مداخله افغانستان حقابه را به حداقل ممکن رسانده، شرق کشور با بحران شدید آب روبهرو است. یکسو سیستان و هامون بیآب است و یکسو خراسانرضوی به مرکزیت مشهد که حتی آبهای زیرزمینی خود را از دست داده است. «محمدباقر قالیباف»، رئیس مجلس شورای اسلامی پس از مراجعت از سفر تاجیکستان، اعلام کرد برای انتقال آب از تاجیکستان به ترکمنستان و انتقال به سد دوستی مذاکره کرده است و حالا کارشناسان میگویند حتی به زبان آوردن این موضوع به صلاح نیست؛ چراکه فشار طالبان را هم بر حقابه هریرود و هم هیرمند و مناسبات در فراه تشدید میکند. بهگفته کارشناسان، گرچه طالبان با تکمیل کانال «قوشتپه»، «آمودریا»، سرچشمهای که گویا رئیس مجلس به آن امید بسته را هم خشک میکند، اما ماجرا به همین جا ختم نمیشود و اینبار فشارهای آبی طالبان بر ایران شدت میگیرد و او امتیازات دیگری از جمله فروش آب به ایران را به جای تأمین حقابه قانونی آن را مطالبه میکند.
از ناامنی آبی بهسمت بحران
ادامه مدیریت آب بهشیوه کنونی در کنار ناتوانی و ضعف دیپلماسی در تأمین حقابهها از رودهای مرزی، روند کاهشی ذخایر آب ایران، کمبود آب و سیلهایی با خسارات جبرانناپذیر و... نشان میدهد در برخی مناطق از شمالشرق تا جنوبشرق و مرکز ایران امنیت آبی پایینی داریم.
