بایگانی مطالب: محیط زیست

خالی شدن البرز از درختان ارس

«کوه زندان» فرو ریخت، میش‌مرغ‌ها پَر کشیدند

«کوه زندان قهرآباد» را که معدن‌دار منفجر کرد، اهالی روستاهای «قهرآباد علیا» و «قهرآباد سفلی»، «بیگ‌‌اویسی»، «بغده‌کندی» و «کوچک» از ترس به خود پیچیدند. بخشی از منطقه «شکارممنوع بیگ‌اویسی» که در استان کردستان و مشرف به پنج روستا و در امان کوه زندان قهرآباد قرار گرفته، مأمن گونه در معرض خطر انقراض میش‌مرغ‌ است و کارشناسان محیط‌زیست در روزهای اخیر و بعد از انفجار نتوانسته‌اند اثری از میش‌مرغ‌ها در دشت بیابند و حالا بیش‌ازپیش نگران‌اند. این منطقه سالی چندبار با انفجار معادن روبه‌روست و انفجار اخیر هم بار دیگر ترس به جان روستاییان و میش‌مرغ‌ها انداخته است.

دوگانه ذهنیت و واقعیت؛ وقتی تصویر جای داده را می‌گیرد

برج‌‌سازان به جان مازندران افتادند

«طرح بلندمرتبه‌سازی در پهنه‌های مناسب مازندران در حال تدوین است.» همین جمله «فرزانه صادق مالواجرد»، وزیر راه‌وشهرسازی، در سخنرانی اخیرش در استان مازندران، کافی بود تا یک‌بار دیگر موافقان و مخالفان این طرح مقابل یکدیگر صف بکشند. موافقان می‌گویند زمین کم است و باید از ارتفاع استفاده کرد و مخالفان معتقدند مازندران گنجایش ساخت‌وساز بیشتر را ندارد.

هزارسال پایداری در باغستان قزوین

|پیام ما| ایران تاکنون شش نظام کشاورزی خود را در این فهرست ثبت کرده است؛ نظام کشاورزی مبتنی‌بر قنات کاشان (۲۰۱۴)، نظام سنتی کشت زعفران مبتنی‌بر قنات گناباد و نظام تولید انگور و فرآورده‌های آن در دره جوزان ملایر (۲۰۱۸)، باغ‌های دیم انجیر استهبان فارس، نظام سنتی کشت گردوی تویسرکان و باغستان سنتی قزوین (۲۰۲۳).

هندی‌ها پیشگام در مقابله با تغییراقلیم

|پیام ما| مراسم جایزه جهانی سفر و هتلداری پایدار ۲۰۲۵ WSTHA شب ۲۹ اکتبر در اکسپو سیتی در دبی برگزار شد و از سازمان‌ها و افرادی که با نوآوری و اقدامات عملی، تغییرات مثبت و پایداری در صنعت سفر و گردشگری ایجاد کرده‌اند، تقدیر شد. این جایزه با هدف شناسایی، قدردانی و به اشتراک گذاشتن داستان‌های موفقیت در گردشگری پایدار راه‌اندازی شده است و بر ارتقای تأثیر مثبت هر سازمان در حفاظت از جوامع و مقاصد گردشگری تمرکز دارد.

مدافعان طبیعت

|پیام ما| «آهای مردم بدانید ما برای زیست شماها کشته می‌شویم. ما برای آب و هوای این کشور زحمت می‌کشیم. ما برای حفظ تنوع‌زیستی این کشور داریم زحمت می‌کشیم. حق ما نیست این‌طور بمیریم. واقعاً حق ما نیست.» تصویر مردی را در لباس محیطبانی نشان می‌دهد که بغض امانش را بریده. محیطبانان دیگر کنار او و جسم بی‌جان «محمود شاهمرادی» نشسته‌اند، شب نیمه مردادماه ۱۴۰۴ است و شکاریان، «شاهمرادی»، محیطبان پارک ملی گلستان را از پا درآورده‌اند. قبل از او، محیطبانان این پارک ملی بارها عزادار از‌دست‌دادن رفقایشان شده بودند، آنها قبل از بر روی شانه گذاشتن جسم شاهمرادی در مردادماه، ششم اردیبهشت امسال جسم بی‌‌جان «یاسر مصدق» یکی دیگر از محیطبانان پارک ملی گلستان را روی شانه‌هایشان گذاشته بودند، مصدق هم در رویارویی مستقیم با شکارچیان از دست رفته بود. اما در میان مرگ دو محیط‌بان گلستانی، مرگ «هدایت‌الله دیده‌بان» امسال را تلخ‌تر از همیشه کرد. او در کمین طراحی‌شده شکارچیان گیر افتاد و آنها در ۱۳ خرداد با بی‌رحمی تمام جان این محیطبان و مسئول منطقه حفاظت‌شده خاییز در استان کهگیلویه‌وبویراحمد را گرفتند. این سه تن در شش ماه نخست امسال جانشان را در رویارویی مستقیم با شکارچیان از دست دادند اما هیچ سالی وجود ندارد که خبری از کشته‌شدن محیطبانان در آن نباشد.

حفاظت بی‌حقوق، آزمون بی‌عدالت

«رنگ آفتاب را هم ندیده؛ نه می‌داند بیابان چیست،‌ نه می‌داند موتور چیست،‌ نه می‌داند چشمه چیست. نه می‌داند حیات‌وحش چیست». علاوه‌بر «رضا شاه‌حسینی» رئیس پارک ملی کویر که چنین توصیفی از پذیرفته‌شدگان آزمون محیطبانی ارائه می‌کند، «مهدی تیموری» رئیس سابق پارک ملی گلستان، «احمد درویش» رئیس سابق پارک ملی «صیدوا»، «مبین صوفی» همیار سابق پارک ملی گلستان و کارشناس حیات‌وحش نیز نقدهای جدی‌ای بر شیوه جذب محیطبان دارند. آنها علاوه‌بر انتقاد از محتوای آزمون جذب محیطبان بر مواردی تأکید می‌کنند که نشان از بی‌ارتباط بودن افراد جذب‌شده با فضای محیطبانی دارد. مؤلفه‌هایی که کارشناسان بر آن دست گذاشته‌اند، نشان می‌دهد شرکت‌کنندگان در آزمون محیطبانی صرفاً در جست‌وجوی شغل هستند و گاه حتی مدرک لیسانس و فوق‌لیسانس خود را مخفی و با مدرک دیپلم در این آزمون شرکت می‌کنند و بعد از پذیرفته‌شدن مدرک خود را برای ارتقای شغلی ارائه می‌دهند. با وجود این انتقادها از کیفیت آزمون پذیرش محیطبانی، «رضا رستگار»، فرمانده یگان حفاظت سازمان حفاظت محیط‌زیست، در پاسخ به «پیام‌ ما» می‌گوید قرار نیست تغییری در شیوه برگزاری آزمون صورت گیرد.

پاسارگاد باغ شاهی که فرو می‌نشیند

|پیام ما| «آرامگاه بنیانگذار دودمان شاهان پارس در وسط یکی از باغ‌های شاهی واقع است که آب فراوانی در آن جاری است. درختان زیاد و سبزه و چمن آن را احاطه کرده است.» این توصیفی است که «اریستوبولوس» مورخ یونانی که همراه اسکندر بود، از پاسارگاد ثبت کرده. مطالعات باستان‌شناسان نیز نشان می‌دهد این منطقه سرزمینی آباد و حاصلخیز و مشجر بوده است. شاید امروز که بیم فرونشست تا عمق جان آثار بازمانده از عصر هخامنشی نفوذ کرده، باور این تصویر سخت باشد؛ اما پاسارگاد که در حال تبدیل شدن به دشتی غیرقابل کشت و سکونت است، روزگاری باغی بود مصفا که محبوب‌ترین شاه هخامنشی در آن مقبره‌ای داشت. حالا همان مقبره در معرض تهدید فرونشستی به عمق ۲۰ سانتی‌متر است و در تمام این سال‌ها گوش شنوایی برای هشدار کارشناسان درباره تغییر الگوی کشت و توقف برداشت‌های بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، وجود نداشته است.

مقصر چاه‌های عمیق وزارت نیرو است

خشکیدن درختان تهران در چندماه اخیر به یکی از چالش‌های جدی مدیریت شهری تبدیل شده و هرازچندگاهی خبری مبنی‌بر خشکیدن بخشی از آنها به گوش می‌رسد. این درحالی‌است که کارشناسان هشدار می‌دهند تداوم این روند می‌تواند تأثیر مستقیم بر افزایش دمای شهر، کاهش کیفیت هوا و ازبین‌رفتن فضای سبز تهران داشته باشد. ادامه این روند باعث شد روز ششم آبان تعدادی از دغدغه‌مندان و فعالان محیط‌زیست، جلوی ساختمان اصلی شورای شهر جمع شوند و از اعضای شورای شهر بخواهند در این زمینه پاسخگو باشند. در پاسخ، «مهدی پیرهادی»، یکی از اعضای شورای شهر تهران، وزارت نیرو و چاه‌های ۲۵۰ متری آن را مقصر دانست و به کم‌کاری دوره‌های قبلی شورای شهر در حوزه آب اشاره کرد.