سوگ این روزها تمام نمی‌شود. اندوه و رنج در هوا معلق است و ما فقط برای یک نام سوگواری نمی‌کنیم؛ برای تداوم فقدان‌ها سوگواریم. در چنین روزهایی، سوگواری از یک آیین خانوادگی به تجربه‌ای جمعی تبدیل شده و مرز میان عزای ما و عزای دیگران فرو ریخته است. اندوه معنای دیگری پیدا کرده و عزاداری به آیینی تمام‌نشدنی بدل شده که در آن جامعه می‌کوشد رنج خود را بلند و عمومی بیان کند. بسیاری از آیین‌های سوگواری که امروز می‌بینیم، تاریخی طولانی دارند. «ژیلا مشیری»، پژوهشگر پژوهشکده مردم‌شناسی، از لایه‌مند بودن الگوی سوگواری در ایران و آداب و آیین‌های آن در طول تاریخ می‌گوید.

در زمزمه‌های نمایندگان بابل صحبت نام سدی شنیده می‌شود که بعد از ۱۵ سال توانسته‌اند برایش بودجه بگیرند. از اواخر دهه ۸۰ که پیشنهاد ساخت سد «سجادرود» روی رودخانه‌ای به همین نام مطرح شد، تا امروز چندین‌بار کلنگ این پروژه به زمین خورده، هر سال برایش اعتبار تعیین کرده‌اند، پیمانکار گرفته‌اند و وعده تأمین آب شرب داده‌اند، اما در تمام این سال‌ها ساخت سدهای متعدد در حوضه آبریز بابلرود و اطراف آن نتوانسته مشکل آب را حل کند. پروژه سجادرود بار دیگر با وعده تأمین آب و کنترل سیلاب به میان آمده، اما بررسی گزارش ارزیابی محیط‌زیستی نشان می‌دهد با اجرای آن، ۲۷ تا ۳۲ هکتار از جنگل‌های هیرکانی برای همیشه نابود خواهد شد.

|پیام ما| آمارهای تکان‌دهنده نشان می‌دهد دو سوم جمعیت جهان به عدالت معنادار دسترسی ندارند. حرکت به‌سوی «عدالت مردم‌محور» قانون را از ساختارهای رسمی دور از مردم، به زندگی روزمره شهروندان می‌آورد. این رویکرد اعتماد عمومی را بازسازی می‌کند و موتور محرکی برای رشد اقتصادی و تقویت بنگاه‌های کوچک و متوسط محسوب می‌شود. اما وقتی مردم احساس کنند قانون در حل ساده‌ترین مشکلات زندگی آنها ناتوان است، پیوند میان خود و حاکمیت را گسسته می‌بینند. حاکمیت قانون، در قلب حکمرانی مؤثر جای دارد و زیربنای رفاه، انصاف و اعتماد است. بااین‌حال، در بسیاری از کشورها، تجربه زیسته مردم با وعده‌های حاکمیت قانون همخوانی ندارد. تجربه موفق آرژانتین در ایجاد «مراکز دسترسی به عدالت» (CAJ) مدلی الهام‌بخش برای بازتعریف عدالت در بوم ایران است. در این مراکز، حقوقدانان در کنار مددکاران اجتماعی و روان‌شناسان فعالیت می‌کنند تا ابعاد مختلف رنج یک شهروند را مدیریت کنند. عدالت واقعی آنجاست که شهروند در زندگی روزمره خود احساس امنیت و انصاف کند.

از نگاه اکثریت مردم در جامعه امروز ایران عدالتی وجود ندارد. اعتماد به حکمرانی از دست رفته است و دیگر امیدی به داوری منصفانه نیست. نارضایتی افزایش پیدا کرده و تحقق عدالت به بحران تبدیل شده است. از سوی دیگر، این شرایط منجر به شکاف‌های عمیق اجتماعی شده و دسترسی به فرصت‌های برابر را محدود کرده است. سؤال اینجاست که آیا مفهوم عدالت از نگاه مردم و حکمرانی یکی است؟ در دنیای امروز عدالت چگونه معنا پیدا می‌کند؟ از همین رو، هم‌زمان با روز جهانی عدالت اجتماعی با «صالح نقره‌کار»، حقوقدان و تحلیلگر مسائل حقوقی، درباره این چالش‌ها گفت‌وگویی داشتیم.

بعد از آنکه یک مرد و زن، با عنوان تحلیلگر سیاسی به مدرسه‌ای در تهران رفتند و تصاویری خشن از اعتراضات دی‌ماه را به بچه‌های پایه دهم نشان دادند، یکی از بچه‌ها غش کرد و بچه‌های دیگر حال روحی بدی را تجربه کردند. این روایتی شنیده شده از اتفاقی است که می‌گویند در مدارس برخی از شهرها رخ داده. همه آنها اما می‌خواهند نامشان در گزارش نیایند، نام شهر و مدرسه‌شان عنوان نشود و مهم‌تر از همه اینها، فضای مدرسه بار دیگر مدرسه شود؛ بدون حضور عوامل خارجی، تصویربرداری از بچه‌ها، تهییج آنها و نشان‌دادن فیلم‌های خشن از اعتراضات. هرچند پیگیری‌ ما از سخنگوی آموزش‌وپرورش دراین‌باره بی‌نتیجه بود، اما روابط‌عمومی این وزارتخانه گفت «سخنگو پیش‌ازاین درباره بازداشت دانش‌آموزان و فضای امنیتی صحبت و آن را تکذیب کرده است، از همان استفاده کنید.» پیگیری‌های «پیام ما» در این زمینه همچنان ادامه دارد و از مسئولان مربوطه می‌خواهیم که در این زمینه پاسخ‌گوی نگرانی‌های خانواده‌ها باشند.

|پیام ما| هر سال در لحظه تحویل سال، مجموعه تاریخی و فرهنگی حافظیه با حضور هزاران بازدیدکننده رکورد بازدید را می‌شکند، اما وضعیت حفاظت و نگهداری از این مجموعه همچنان نامطلوب به نظر می‌رسد. مهرماه امسال، بخشی از مقرنس‌های بنای تاریخی «قوامی» فرو ریخت؛ تخریبی که نشان‌دهنده فرسایش گسترده‌ای در این بنا بود. فرسایشی که به‌زعم کارشناسان میراث‌فرهنگی نتیجه این است که بنا به‌موقع پایش نشده و فرسایش تدریجی منجر به تخریبی در این سطح شده است. با گذشت شش ماه از حادثه، مرمت این بخش هنوز به اتمام نرسیده است. معاون میراث‌فرهنگی فارس از تلاش برای پایان پروژه مرمت تا پیش از نوروز خبر می‌دهد، اما کارشناسان معتقدند برای اجرای دقیق و اصولی ضوابط مرمت، زمان بیشتری نیاز است.

سفر به «بادرود» کاشان، برای بدرود با «تله‌های شخصیتی» اتفاق افتاد؛ سفری که مقصدش نه‌فقط کویر که درون انسان بود. در این سفر شرکت‌کنندگان در تلفیق هنر، سفر و درمان، «تله‌های شخصیتی» خود را در بستر هنردرمانی می‌شناختند. تجربه‌ای که در آن شن‌های روان کویر، استعاره‌ای شد از ذهن انسان و هنر، آینه‌ای برای دیدن امواج پنهان روح.

مرگ پایان نیست، آغازِ روایت است

|پیام ما| بحث تغییر مواضع مسعود پزشکیان، پیگیری وضعیت مجروحان و بازداشت‌شدگان حوادث دی‌ماه، مدیریت خسارات آتش‌سوزی بازار رشت و روند مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا از موضوعاتی بود که در حاشیه جلسه روز چهارشنبه هیئت دولت مطرح شد. مسئولان دولت تأکید کردند پیگیری پرونده‌ها، حفظ آرامش اجتماعی و آمادگی دفاعی کشور به‌طور هم‌زمان در دستورکار قرار دارد.

|پیام ما| ادعاها درباره اینکه هوش مصنوعی می‌تواند به حل بحران اقلیم کمک کند، به‌عنوان «سبزشویی» رد شد.