صبح روز پنجشنبه، ۲۲ آبان، «مهیم» و «فاطمه»، دو دختر جوانشان «راحله» و «مریم»، «عبدالله» پسرشان و «زینب» همسر باردارش، «یسرا» و «آتنا» دو نوه‌‌شان، تصمیم گرفتند برای خرید از روستای «صولان» به شهر «رمشک» بروند. یک روز معمولی در «قلعه‌گنج» بود و آنها احتمالاً خوشحال بودند، حال‌وهوایشان با رفتن به شهر عوض می‌شود. آنها خبر نداشتند قرار نیست دوباره به خانه‌هایشان برگردند و خانواده و دوستانشان را ‌بینند. آنها نمی‌دانستند به‌زودی جان‌هایشان آتش می‌گیرد و قربانی کابوس جاده‌های جنوب می‌شوند؛ برخورد با سایپاهای آبی مشک‌‌دار. شبانگاه مردم قلعه‌گنج همه عزادار بودند. یکی از خویشان آنها درد می‌کشید و می‌گفت: «ما از مرکز دوریم. جان‌های عزیزانمان می‌سوزد. هیچ‌کس صدایمان را نمی‌شنود، با ما همدلی نمی‌کند. جان ما از درختان جنگل‌های شمال کم‌ارزش‌تراست.»

پایتخت بیش از یک هفته است هوای ناسالم تنفس می‌کند و آمار ۳۵۷ فوت منتسب به این آلودگی، بار دیگر عمق بحران را عیان کرده است. هم‌زمان، کارشناسان و مقام‌های مرتبط تأکید می‌کنند ترکیب سوخت غیراستاندارد، توقف اسقاط خودروها و اصرار خودروسازان بر فناوری‌های قدیمی، تهران را به نقطه‌ای رسانده که هر روز نفس‌کشیدن در آن پرهزینه‌تر می‌شود.

در بازاری که هر روز با موجی تازه از نوسان و بی‌ثباتی بیدار می‌شود، جادو با چهره‌ای آراسته و واژگانی مدرن دوباره به میدان برگشته است. «آسترولوژی مالی» وعده می‌دهد آنجا که اقتصاد از تحلیل درمی‌ماند، ستارگان راه را نشان می‌دهند. اما پشت این نمودارهای فریبنده و «کدهای کیهانی»، صنعتی پنهان از فروشندگان ترس شکل گرفته که از اضطراب مردم سود می‌سازند و شکست‌ها را به گردن آسمان می‌اندازند.

به‌بهانه انتشار تصاویر توهین‌آمیز یک مسابقه تلویزیونی

|پیام ما| قرار است برای بقا بجنگند. در بخشی از این تلاش برای بقا باید سیبل پازلی را تخریب کنند. عبورشان از این مرحله در گرو تخریب پازلی است که یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای ایران بر آن نقش بسته است؛ «گریفین یا شیردال» و «درفش کاویانی». شرکت‌کننده با پرتاب سنگ به این نقش، امتیاز ورود به مرحله بعد را کسب می‌کند. انتشار همین چند ثانیه از یک مسابقه تلویزیونی واکنش‌های گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی داشت. این تصاویر توهین‌آمیز به نمادهای فرهنگی و تاریخی ایران اما اتفاقی ثبت نشده‌اند. تصاویر بعدی که تولیدکنندگان منتشر کرده‌اند، نشان می‌دهد این نمادها تم اصلی طراحی صحنه این مسابقه هستند. آن‌طورکه تولیدکنندگان می‌گویند: «بازمانده مملو از نشانه‌ها و نماد‌های هویت ایرانی است؛ از نام تیم‌ها (مادها و پارس‌ها) تا معماری «محکمه»، پرچم‌های اطراف زمین و نقش‌های روی سازه‌ها» پس برای طراحی این مسابقه مدت‌ها فکر شده و تمام مراحل آن از ممیزی‌های مختلف عبور کرده است. درنتیجه، نمی‌توان بخش سنگ‌پرانی به این نمادها را اتفاقی و یا سهل‌انگارانه خواند.

نقش مستندسازان در افشاگری، ایجاد فشار اجتماعی و تولید شواهد قابل استناد غیرقابل‌انکار است. تیم‌‌های مستندساز می‌توانند برداشت‌های غیرقانونی، آثار تخریب، مسیرهای انتقال و پیامدهای اکولوژیک را به‌صورت دقیق و قابل‌استناد ثبت کنند. اینها سخنان «لیلا فولادوند»، مستندساز حیات‌وحش و مدیرعامل انجمن مستندسازان حیات‌وحش، تنوع‌زیستی و محیط‌زیست است. او در گفت‌وگو با «پیام ما»، انواع حریق به‌واسطه عامل انسانی‌، گردشگری ناپایدار و تأخیر آن بر اکوسیستم جنگلی را شرح می‌دهد.

دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران زمانی قلعه‌ای مردانه بود؛ جایی که حتی استادانش هم باور نداشتند روزی زنان پا به کلاس‌ها و آزمایشگاه‌هایش بگذارند. در دهه سی اما این تابو شکست. هفت دختر جوان، بی‌هیاهو اما مصمم، وارد آن سرزمین ممنوعه شدند و مسیر تازه‌ای گشودند. یکی از آن‌ها «پریچهر احمدیان طهرانی» بود؛ زنی که بعدها نخستین دانشیار زن این دانشکده شد، سال‌ها در ژنتیک و بیوتکنولوژی پژوهش کرد، کتاب و مقاله نوشت و شاگرد پرورش داد. او حتی فراتر از مرز دانشگاه رفت و با تأسیس بنیادی برای حمایت از دانشجویان کم‌برخوردار نشان داد که نگاهش فقط به موفقیت شخصی محدود نمی‌شود.

با بالا گرفتن اوج انتقادات در مورد احداث و تکمیل سد و سامانه انتقال آب ماندگان بر سرشاخه‌های کارون، همچنین پس از تجمع اعتراضی فعالان اجتماعی و محیط‌زیستی کهگیلویه‌وبویراحمد، به‌ نظر می‌رسد معاون اول رئیس‌جمهوری توپ را در زمین سازمان حفاظت محیط‌زیست انداخت تا این سازمان به‌تنهایی پاسخگوی تصمیمی باشد که در عالی‌ترین رده‌های دولت گرفته شده‌ است. «محمدرضا عارف» که سال گذشته با جلسه‌ها و مکاتبات فراوان تلاش می‌کرد سازمان را برای تعیین‌تکلیف اجرای این طرح و کمک به اجرای تسریع آن مجاب کند، حالا در نامه‌ای به «شینا انصاری»، رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست، می‌گوید به ابهامات فعالان محیط‌زیست پاسخ دهید. ابهاماتی که در قالب ۱۷ سؤال از سوی فعالان و برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی مطرح شده؛ آن‌هم زمانی که طرح بدون تأیید سازمان و اخذ مجوزهای لازم در حال اجرا و تکمیل است. سازمان حفاظت محیط‌زیست و وزارت نیرو، یکی ناظر و دیگری مجری فقط سکوت می‌کنند، فعالان محیط‌زیست اما دست از کنش‌های قانونی خود بر نمی‌دارند.