هر سال ۲۴ اکتبر، روزی مهم برای افزایش آگاهی درباره اثرات گرمایش زمین و اهمیت حفاظت از اکوسیستم‌ها و کره‌زمین است؛ روزی که به ما یادآوری می‌کند تک‌تک افراد روی زمین، دولت‌ها و شرکت‌ها با ترویج سیاست‌ها، فناوری و عادات سازگار با محیط‌زیست می‌توانند در کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و مراقبت از اکوسیستم مشارکت کنند. مجمع عمومی سازمان ملل برای ارتقای آگاهی عمومی و تقویت تعهدات بین‌المللی حاصل از توافقنامه‌هایی مانند معاهده پاریس، این روز را انتخاب کرده است که در آن کشورها به محدود کردن افزایش دمای جهان و ترویج اقداماتی برای کاهش و سازگاری متعهد شدند. در سه دهه گذشته دمای سطح آب‌ها بیش از هر زمان دیگری (از سال ۱۸۸۰ که نظارت بر آن آغاز شده) به‌طور مداوم افزایش یافته است. از طرف دیگر، با افزایش دمای هوا به‌دلیل گرمایش زمین و تغییراقلیم، اقیانوس‌ها گرم‌تر شده‌اند و بیش از ۹۰ درصد از گرمای ناشی از گازهای گلخانه‌ای را جذب می‌کنند. در این میان تغییراقلیم تأثیر چشمگیری بر ایران داشته است. به‌گزارش یونیسف، میانگین دمای ایران از دهه ۱۳۴۰ تاکنون ۲ درجه سانتی‌گراد افزایش یافته، میزان بارندگی در ۲۰ سال گذشته ۲۰ درصد کاهش پیدا کرده و الگوهای بارش نیز تغییر کرده‌اند. در این گزارش اما پیگیر اوضاع دریاها هستیم. سؤال این است که تغییراقلیم با کاسپین یا خزر بزرگترین دریاچه جهان و خلیج‌فارس در جنوب ایران چه کرده است؟

در جهانی که هر روز، بحران‌های زیست‌محیطی عمیق‌تر می‌شوند، بسیاری از کنشگران محیط‌زیست می‌کوشند با ابزارهای علمی، آموزشی و قانونی جلوی تخریب منابع‌طبیعی را بگیرند. در این میان، اکوتوریسم به‌عنوان یکی از راهکارهای حفاظت از طبیعت، نقشی دوگانه دارد: از یک‌سو می‌تواند به پاسداری از محیط‌زیست کمک کند و از سوی دیگر -درصورت مدیریت نادرست- به تخریب آن بینجامد. کمبود نیروی حفاظتی، زیرساخت‌های ناکافی، نبود منابع مالی پایدار و همچنین، بی‌بهره ماندن جوامع بومی از منافع گردشگری، نیاز به مشارکت مردمی را در حفاظت از محیط‌زیست پررنگ‌تر کرده‌ است؛ مشارکتی که تنها با ارتقای آگاهی عمومی و جلب توجه به بهره‌برداری پایدار از منابع‌طبیعی امکان‌پذیر است. کمک به حفاظت از ارزش‌های بومی و توجه به میراث ناملموس، اهمیت ویژه‌ای در اکوتوریسم دارد. به همین دلیل، در گفت‌وگو با «افسانه احسانی»، مدرس اکوتوریسم و مدیر مؤسسه «آوای طبیعت پایدار» که راهی متفاوت را آزموده و از «هنر برای حفاظت» بهره برده، از تجربه‌اش در این زمینه پرسیدیم. از مفهومی که می‌خواهد میان زیبایی، خلاقیت و حس زندگی با حفاظت از طبیعت پیوند برقرار کند.

در تازه‌ترین گزارش اقلیمی که پروژه جهانی کربن و اقلیم (IGCC) منتشر کرده، وضعیت اقلیمی کره زمین با استناد به داده‌ها و تحلیل‌های علمی به‌شکلی جامع و نگران‌کننده ترسیم شده است. اطلاعات پروژه جهانی کربن و اقلیم (IGCC) به‌دلایل متعددی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است، به‌ویژه برای سیاستگذاران، دانشمندان و عموم مردم که به‌دنبال تصمیم‌گیری در زمینه تغییراقلیم هستند. IGCC به‌طور منظم داده‌هایی ضروری مانند میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای، دمای جهانی، سطح آب دریا و بودجه کربن را به‌روزرسانی می‌کند. این اطلاعات برپایه منابع بین‌المللی مثل هیئت بین‌‌دولتی تغییراقلیم (IPCC) تنظیم شده‌ است و امکان پیگیری دقیق وضعیت اقلیمی روز را فراهم می‌کند. از جمله شاخص‌های بررسی‌‌شده در این گزارش می‌توان به سطح انتشار گازهای گلخانه‌ای، روند گرمایش سطح زمین و اقیانوس‌ها، افزایش تراز آب دریاها و کاهش بودجه کربن باقیمانده اشاره کرد.

|پیام‌ما| باد گرم هشدارها را با خود می‌آورد. در روزهایی که هنوز بوی بهاری دارد، مؤسسه «ماکس پلانک» در آلمان با پیش‌بینی تابستانی بی‌سابقه در گرما برای اروپا، بار دیگر زنگ خطر تغییراقلیم را به صدا درآورد. این بار، آنچه در پیش است، نه‌فقط برای اروپا بلکه برای ایران و بسیاری نقاط جهان پیامدهایی جدی دارد. درحالی‌که جهان همچنان با بحران اقلیمی دست‌وپنجه نرم می‌کند، گزارش تازه‌ای از مؤسسه ماکس‌ پلانک برای مطالعات هواشناسی در هامبورگ منتشر شد که توجه بسیاری را جلب کرده است. به‌گفته این مؤسسه، اروپا احتمالاً با یکی از گرم‌ترین تابستان‌های چند دهه اخیر روبه‌رو خواهد بود؛ پیش‌بینی‌ای که برپایه داده‌های دقیق اقیانوسی شکل گرفته است. تجمع غیرعادی گرما در اقیانوس اطلس شمالی عاملی کلیدی در این پیش‌بینی محسوب می‌شود.

خرچنگ‌های گوشه‌گیر اگر حق انتخاب بین دو صدف حلزون دریایی را داشته باشند، می‌دانند کدام‌یک خانه بهتری است. این تا زمانی است که قدرت تفکرشان با بلعیدن ریزپلاستیک‌ها مخدوش نشده باشد. درواقع، ریزپلاستیک‌ها بر قدرت تصمیم‌گیری این خرچنگ‌ها که برای بقایشان مهم است، تأثیر بسزایی دارند. آنها تنها نیستند: به‌نظر می‌رسد در سراسر قلمرو حیوانات ذرات بسیار ریز پلاستیک باعث تغییر رفتار و اختلال در قدرت تشخیص می‌شود. قرار گرفتن در معرض این ذرات موش‌ها را فراموش‌کارتر و غیراجتماعی‌تر کرده است، زنبورها مشکل یادگیری پیدا کرده‌اند و گورخرماهی‌ها اضطراب بیشتری از خود نشان می‌دهند. چنین یافته‌هایی می‌تواند هشداری برای انسان‌ها باشد.