در پی واژگونی یک دستگاه اتوبوس مسافربری در محور فیروزآباد به کوار در استان فارس، تا زمان تنظیم این گزارش (عصر شنبه ۲۷ تیر) ۲۱ نفر جان خود را از دست داده و ۲۵ نفر دیگر مصدوم شده‌اند. امدادگران هلال‌احمر و اورژانس در محل حادثه حضور دارند و عملیات امدادرسانی همچنان ادامه دارد. دلایل این فاجعه مرگبار هنوز اعلام نشده، اما استاندار دستور پیگیری فوری صادر کرده است. این حادثه فقط به فاصله شش ماه از حادثه واژگونی اتوبوس کرمان اتفاق افتاده است.

سازمان گردشگری ملل متحد در گزارش اخیر خود درباره عملکرد کشورهای مختلف در حوزه گردشگری، بیست کشور اول دنیا که بهترین عملکرد را در سه ماه نخست سال ۲۰۲۵ داشتند، معرفی کرد. در این فهرست ایران با ۱۴ درصد بهبود نسبت به مدت مشابه در سال گذشته میلادی، در رتبه نوزدهم قرار گرفته است. این گزارش توسط «انوشیروان محسنی بندپی» در نشست با فعالان گردشگری با تیتر «صعود ایران به جمع ۲۰ مقصد برتر گردشگری جهان» ارایه و در رسانه‌ها منعکس شد. اما درصورتی‌که مبنای اعلام این رشد ۱۴ درصدی آمارهای رسمی وزارت گردشگری باشد، باید به این نمودار و جایگاه ایران در آن، با دیده تردید نگریست؛ چراکه آمارهای این وزارتخانه سال‌هاست که پرابهام و بدون مبنای دقیق اقتصادی بوده است. بدون تعیین‌تکلیف حساب‌های اقماری نمی‌توان به هیچ آماری در هیچ بخشی از گردشگری اعتماد داشت و به دقت آن استناد کرد. ضمن اینکه مدیران ارشد این حوزه نیز نگاهی واقع‌بینانه به وضعیت موجود گردشگری ندارند. در آخرین مورد و نزدیک به بیست روز پس از آتش‌بس میان ایران و اسرائیل، معاون توسعه مدیریت وزیر گردشگری اعلام کرده است که به‌زودی تورهای ورودی وارد کشور خواهند شد. اما سؤال اینجاست که مبنای این ادعا کدام اطلاعات دقیق از وضعیت گردشگری کشور است؟ و منظور از گردشگران خارجی، کدام طیف از گردشگران است؟ درحالی‌که هنوز تعریف دقیقی از «گردشگر» در ساختار آماری این وزارتخانه وجود ندارد، چه طیفی از گردشگران قرار است وارد ایران شوند؟ گردشگران مذهبی؟ گردشگران درمانی؟ کسانی که برای خرید از بازارچه‌های مرزی وارد کشور و نامشان وارد فهرست گردشگران می‌شود؟ یا گردشگرانی که خیالشان بابت امنیت ایران آسوده است و چند روزی ایران را به‌عنوان مقصد سفر انتخاب می‌کنند؟ این مانور رسانه‌ای و خبری در شرایطی که بسیاری از فعالان بخش گردشگری از وضعیت موجود آسیب‌های جدی دیده‌اند، جای بحث دارد.

غارها نیاز به درجه‌بندی حفاظتی دارند

گردشگری سلامت به‌عنوان یکی از شاخه‌های نوظهور گردشگری، نقشی کلیدی در توسعه اقتصادی کشورها دارد. ترکیب دو حوزه راهبردی سلامت و گردشگری، نه‌تنها منبعی پایدار برای کسب درآمدهای ارزی محسوب می‌شود، بلکه بستر مناسبی برای ایجاد اشتغال، تبادل فرهنگی، ارتقای سطح خدمات درمانی و توسعه زیرساخت‌های ملی نیز فراهم می‌آورد. با توجه به افزایش روزافزون هزینه‌های درمان در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، بسیاری از بیماران ترجیح می‌دهند برای دریافت خدمات درمانی با کیفیت، اما با هزینه کمتر، به کشورهای دیگر سفر کنند و در اینجا نقش گردشگری سلامت بیش‌ازپیش برجسته می‌شود. ایران به‌عنوان کشوری با پیشینه غنی پزشکی، منابع انسانی متخصص، فناوری‌های درمانی در حال رشد، تنوع اقلیمی، ظرفیت‌های قابل‌توجهی در حوزه گردشگری سلامت دارد. وجود پزشکان برجسته، مراکز درمانی پیشرفته، خدمات تشخیص تخصصی و هزینه‌های نسبتاً پایین درمان در مقایسه با کشورهای هم‌سطح، جایگاه ایران را به یکی از مقاصد بالقوه در گردشگری سلامت تبدیل کرده است. پیوندهای فرهنگی و زبانی با کشورهای منطقه، به‌ویژه کشورهای حاشیه خلیج‌فارس، مزیتی استراتژیک در جذب گردشگران سلامت به‌شمار می‌رود. با وجود این ظرفیت‌های چشمگیر، گردشگری سلامت در ایران با چالش‌های متعددی مواجه است؛ از نبود سیاستگذاری منسجم و تعارض نهادهای متولی گرفته تا معضل دلالان، ضعف زیرساخت‌ها، مهاجرت پزشکان و نبود حمایت‌های هدفمند از بخش خصوصی. این عوامل مانع از آن شده‌اند که ایران بتواند سهمی شایسته از بازار منطقه‌ای و جهانی گردشگری سلامت به‌دست آورد. بررسی دقیق فرصت‌ها، آسیب‌ها و الزامات توسعه این حوزه، نیازمند نگاهی تحلیلی و همه‌جانبه‌نگر است.

چند روز قبل از آنکه صدای جنگنده‌ها در آسمان ایران شنیده و راه پهپادها به استان‌های مختلف باز شود، دختران و پسران دبستانی در کنار تالاب لاگون پارک ملی بوجاق به صف شدند و رو به تالابی که می‌خواهند روزهای پرآبی‌‌اش را ببینند، گفتند: «تالاب شهر ما زمانی آب داشت، روزی ماهی داشت، روزی پرنده‌ها می‌اومدن، روزی می‌شد قایق‌سواری کرد،روزی آدم‌ها شاد بودند، روزی تالاب زنده بود…». تالاب لاگون پارک ملی بوجاق بندر کیاشهر زیر پاهایشان قرار داشت، زیر پل چوبی بندری که تا سال‌های قبل به داشتن تالاب می‌بالید و بعدها تبدیل به فاضلاب شهری و نی‌ها شد. آنها روی زمینی خشک که نی‌ها جای آب را در آن گرفته‌اند، خواستار احیای تالاب شدند؛ تالابی که در دهه اخیر ساکنان کیاشهر هر روز شاهد کم‌جان‌ شدنش بودند. آنها با تشکیل زنجیره‌ای انسانی و امضای طوماری خطاب به رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست، در روزهایی که خبری از جنگ نبود، خواستند راهی برای زنده‌شدن تالاب پیدا کنند، راهی برای زندگی.