کارشناسان حوزه انرژی در یک سال گذشته بارها هشدار داده‌اند که اگر به مشکل ناترازی انرژی توجه جدی نشود، تبعات قابل توجهی در آینده گریبان‌گیر مردم خواهد شد. سرمایه‌گذاری در تولید انرژی‌های پاک، که از اوایل سال ۲۰۰۰ میلادی در کشورهای توسعه‌یافته آغاز شده، به یک ضرورت جهانی تبدیل شده است. اما در ایران، راه توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر با موانع و چالش‌های جدی مواجه است.

|پیام‌ما| خاموشی‌های زمان‌بندی‌شده برای همه بخش‌های خانگی، صنعت و کشاورزی ادامه دارد و صبح دیروز وزیر نفت در حاشیه جلسه هیئت دولت در حیاط دولت اعلام کرد که ۱۳ نیروگاه به‌دلیل عدم تأمین سوخت از سوی وزارت نفت از مدار تولید خارج شده است. وزیر نفت که در جمع خبرنگاران در حیاط دولت حاضر شده بود، از مردم برای این شرایط پیش‌آمده عذرخواهی کرد و ابراز امیدواری کرد سال آینده مشکلات کمتری در انتظار بخش انرژی باشد. به‌گفته وزیر نفت، همه مشکلاتی که در مورد فروش نفت کشور و وضعیت گاز مطرح می‌شود، فقط شایعاتی در فضای مجازی است. باوجوداین، وزیر نیرو می‌گوید مقداری ذخیره‌سازی انجام شده، ولی کافی نبوده است که این اتفاق باعث شده برخی از نیروگاه‌های سیکل ترکیبی سوخت کافی نداشته باشند. وزیر نیرو از برنامه انتقال برق ترکمنستان با حداکثر ظرفیت انتقال نیز خبر داد و آن را یکی از مهمترین محورهای سفر به این کشور عنوان کرد.

براساس اطلاعات مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران در نوار شمالی، غرب، جنوب‌غرب، مرکز و شمال‌شرق، بارش باران و برف و کاهش دمای محسوس بین ۶ تا ۱۲ درجه پیش‌بینی می‌شود. طبق این اعلام، بارش‌ها در شرق مازندران و گیلان و ارتفاعات البرز مرکزی و زاگرس مرکزی شدت بیشتری خواهد داشت. مطابق پیش‌بینی‌ها بارش برف در ارتفاعات گیلان و مازندران به یک متر هم خواهد رسید. مدارس ابتدایی در دو استان گیلان و مازندران غیرحضوری شده است و استانداری‌های هر دو استان نیز اعلام کرده‌اند درصورت تداوم برودت ناچار از تمدید این تصمیم هستند. علاوه‌بر این دو استان، سرما در گلستان نیز موجب بروز هشدارهای جدی کاهش مصرف انرژی به‌ویژه گاز شده است. علاوه‌براین، روز گذشته بارش برف در استان اردبیل نیز حادثه آفرید و ۱۵۰ خودرو در کولاک و برف گرفتار شدند. سازمان جمعیت هلال‌احمر این استان ناچار به اسکان اضطراری برخی از افراد گرفتار در کولاک شده است. براساس گزارش‌های سازمان هواشناسی کشور موج سرما و بارش‌ها در هفته پیش رو میهمان بسیاری از استان‌های کشور خواهد بود. هم‌زمان شرکت توزیع گاز کشور نیز در مورد احتمال افت فشار گاز به‌ویژه در مسیر خط اردبیل هشدار داده است.

وزارت نیرو تعرفه برق تجدیدپذیر دی‌ماه ۱۴۰۳ را برای صنایع با مصرف بیش از یک مگاوات و دستگاه‌های اجرایی مشمول ماده ۵ قانون خدمات کشوری اعلام کرد. این تعرفه در راستای اجرای قانون جهش تولید دانش‌بنیان و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر اعمال می‌شود.

سیصد روز آفتابی در فلات مرکزی، می‌تواند ایران را تبدیل به مرکز انرژی در خاورمیانه کند. پروژۀ هاب برق منطقه به‌مثابه یک مخزن برق عمل می‌کند که هر کشوری مازاد تولید دارد، برقش را به این مخزن واریز کند و کشوری که نیاز دارد، از این برق استفاده کند؛ این ظرفیت می‌توانست درآمدهای بسیار بالایی ایجاد کند و از نظر سیاسی هم یک نقش محوری برای ایران ایجاد کند. بااین‌حال ایران به این بخت‌ بلندش پشت‌پا زده و نگاه نادرست متولیان به این انرژی، منجر شده که کشوری که بیش از ۱۸ هزار مگاوات ناترازی برق دارد، فقط ۱ هزار و ۲۰۰ مگاوات برق از طریق انرژی خورشیدی تأمین کند. این درحالی‌است که کشورهایی چون ژاپن، آلمان و کرۀ جنوبی، از تجدیدپذیرها برای عبور از ناترازی انرژی استفاده کردند. «پیام ما» در این گزارش در کنار اشاره به تجربۀ کشورهای مختلف برای عبور از ناترازی برق، به این پرداخته که چگونه باید از ظرفیت تجدیدپذیرها برای عبور از ناترازی استفاده کرد؟ سؤالی که رئیس کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی ایران، در جواب آن معتقد است باید حرکت به‌سمت نیروگاه‌های کوچک‌مقیاس باشد و نایب‌رئیس هیئت‌مدیرۀ سندیکای شرکت‌های تولیدکنندۀ برق، ایجاد کارگروهی برای واردات تجهیزات خورشیدی از چین را ضروری می‌بیند.

|پیام ما| اگر صنعت برق بتواند ظرفیت‌های موجود در شبکۀ سراسری، شامل شبکۀ انتقال و نیروگاهی را در سطح پایدار و کمترین خروج اضطراری تجهیزات، مورد بهره‌برداری قرار دهد، باز هم تأمین برق کشور در معرض دو ریسک جدی قرار دارد؛ یکی عمر بسیار بالای بخشی از ظرفیت منصوبه و دیگری محدودیت‌های شبکۀ انتقال و برق و پرباری آن. وجود این مخاطرات باعث مي‌شود که بهره‌بردارِ، شبکه را در شرایط غیرقابل‌پیش‌بینی قرار دهد و کلیۀ طرح‌های مدیریت مصرف، تفاهم‌نامه‌ها و هماهنگي‌ها با واحدهای تولیدی را دچار انحراف جدی کند و خسارت‌های جدی ناشی از خاموشي‌های برنامه‌ریزی‌نشده را رقم بزند. اتاق ایران در گزارشی با عنوان «بررسی ابعاد امنیت تأمین برق در اوج مصرف برق تابستان ۱۴۰۳» عنوان می‌کند، مصرف شبکه در زمان پیک مصرف تابستان ۱۴۰۳ در صورت اعمال محدودیت‌های مصرفی به مشترکان به‌منظور جبران بخشی از کسری برق به میزان ۱۱ هزار مگاوات، باز هم مابقی کسری را در سه محدودۀ حد پایین، میانی و بالا که به‌ترتیب ۳.۱ ، ۴.۶ و ۶ هزار مگاوات بوده، قرار می‌دهد که پاشنۀ آشیل امنیت تأمین برق در برهۀ حساس اجتماعی و سیاسی کشور است. در این وضعیت صنعت برق یا باید محدودیت‌های اعمال‌شده به واحدهای تولید و با مصارف عمده را تشدید کند و یا تأمین بخش‌هایی از مشترکان خانگی را محدود کند و چاره‌ای جز انتخاب یکی از این دو راه با ادامۀ روند فعلی ندارد.