بایگانی مطالب برچسب: منابع آبی
پارادوکس آبی ایران در ۱۴۰۵
در حالی که آمارهای رسمی از رشد ۷۲ درصدی ورودی سدها و افزایش ۳۷ درصدی ذخایر مخزنی در سال آبی ۱۴۰۵ خبر می‌دهند، بررسی‌های دقیق نشان می‌دهد که ۱۴ استان کشور همچنان با تنش آبی جدی مواجه هستند. این «پارادوکس آبی»، نشان‌دهنده تداوم کسری‌های بلندمدت در منابع زیرزمینی و سطحی است که لزوم بازنگری در سیاست‌های مدیریت تقاضا را بیش از پیش نمایان می‌کند.
چرا یک سال بارش مشکلات را حل نمی‌کند؟
علیرضا شریعت، دبیرکل فدراسیون صنعت آب ایران، با رد تصور بهبود شرایط آبی کشور صرفاً بر اساس میانگین بارندگی‌های کشوری، نسبت به تداوم بحران آب در فلات مرکزی هشدار داد. وی تأکید کرد که توزیع نامتوازن بارش‌ها، ۵ سال خشکسالی متوالی و تمرکز ۶۰ درصدی جمعیت در این مناطق، نیازمند تغییرات اساسی در حکمرانی آب، اصلاح شبکه توزیع و بازنگری در آمایش سرزمین است.
چگونه حال دریاچه ارومیه «خوب» خواهد ماند؟
مدیرکل دفتر حفاظت و احیای تالاب‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست ادامه داد: شاخص بهره‌وری در حوضه‌های تالابی برای محصولات کشاورزی باید میزان تولید به ازای حجم آب مصرفی باشد. بر اساس برنامه هفتم میزان مصرف آب کشاورزی با استفاده از روش‌های کشاورزی پایدار و نوین در جهت تحقق حق‌آبه‌های طبیعت باید کاهش پیدا کند.
بازنگری در بازآفرینی
شکستن رکورد جهانی فرونشست در دشت جهرم- فسا
پدیده فرونشست در استان فارس با ثبت ۵۴ سانتی‌متر در دشت جهرم-فسا رکورد فرونشست‌های جهانی را شکسته است. این اتفاق در سایه سهولت در برداشت آب‌های زیرزمینی اتفاق افتاده و نشانی واضح از هرج‌و‌مرج و سوءمدیریت در بدنه حکمرانی آب و خاک دارد. پایین‌رفتن سطح ایستابی آب در جغرافیای استانی چون فارس که روزی عنوان پایتختی کشاورزی ایران را یدک می‌کشید، امروز با وقوع فرونشست، ترک‌های وسیع در سطح دشت‌ها و حتی در تاروپود بناهای تاریخی، مسکونی، فروچاله و دیگر پدیده‌های انسان‌ساخت، تنها یک پیام دارد: سفره‌های زمین ته کشیده‌اند.
راه برون‌رفت تهران از تشنگی
سخنان اخیر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، درباره ضرورت جیره‌بندی آب در تهران، موجی از واکنش‌ها میان کارشناسان و شهروندان راه انداخت. بسیاری از تحلیلگران حوزه آب، این سخنان را نشانه‌ای از جدی‌شدن بحران آبی پایتخت می‌دانند و معتقدند تصمیم به جیره‌بندی هرچند تلخ، اما اجتناب‌ناپذیر است. از سوی دیگر، برخی نیز بر ضعف مدیریت منابع، نبود شفافیت و تأخیر در اطلاع‌رسانی تأکید دارند. مجموعه زیر بازتاب دیدگاه‌ها و تحلیل‌های کارشناسان درباره سخنان رئیس‌جمهور و چالش‌های پیش روی تهران در مواجهه با بحران کم‌آبی است.
مناقشه «ماندگان»
لوله‌های انتقال آب به پروژه سد «ماندگان» اضافه شد و این یعنی کار خط انتقال تمام شده و به‌زودی عملیات احداث تاج سد شروع می‌شود. ماندگان یکی از پروژه‌های پُرمناقشه و بدون ارزیابی محیط‌زیستی است که با هدف تأمین منابع آبی اصفهان طراحی شده؛ پروژه‌ای که به‌زعم کارشناسان، خسارات جبران‌ناپذیری به منطقه حفاظت‌شده «دنا» وارد می‌کند. این درحالی‌است که بعضی از موافقان انتقال آب بین‌حوضه‌ای معتقدند این سد اصفهان را از تشنگی نجات می‌دهد. سؤال اما اینجاست که برای رفع این مشکل ارزیابی‌های محیط‌زیستی را باید نادیده گرفت؟
حفاظت یعنی بمانی، وقتی هیچ‌کس باور ندارد
زنان حفاظتگری که در حوزه گوشتخواران فعالیت می‌کنند، همچنان با چالش امنیت و پذیرش اجتماعی مواجه‌اند. نگاه سنتی و محافظه‌کارانه مدیران برخی مناطق چهارگانه مانع حضور آنها می‌شود. بااین‌حال، به‌گفته «مهسا برکت»، حفاظتگر دهه هشتادی، استمرار، حرفه‌ای‌بودن و رفتار مسئولانه به‌مرور اعتماد مسئولان، جامعه محلی و همکاران را جلب می‌کند و درنهایت می‌تواند این سد را بشکند.
کم‌جانی یخچال‌های طبیعی عامل مرگ «کوهرنگ»
برنامه‌های ناکافی برای نجات «اصفهان»
برنامه هفتم توسعه، دولت را مکلف به استفاده از پساب برای تأمین آب مورد نیاز آبیاری فضای سبز و صنایع کرده است. حالا شهرداری اصفهان از طرحی رونمایی کرده که به «رینگ پساب» موسوم است و طبق گفته شهرداری، می‌تواند تمام آب مورد نیاز فضای سبز اصفهان را از طریق تصفیه‌خانه‌ها فراهم کند. شهرداری اصفهان مدعی است مزایای طرحی که حداقل پنج سال احداث و تکمیل آن به درازا خواهد کشید، بیشتر از این حرف‌هاست و رینگ پساب آبخوان‌ها را هم تغذیه می‌کند. کارشناسان اما می‌گویند اقدام شهرداری برای نجات درختان نصف جهان عالی است، اما راه‌حل نجات کلانشهر اصفهان و زاینده‌رود نیست و تمرکز بر آن به‌عنوان راه‌حل اصلی، مسئله را به حاشیه می‌برد: «طرح‌های پساب و انتقال آب در کنار هم نمی‌توانند نیمی از اضافه‌برداشت از حوضه آبریز زاینده‌رود را هم جبران کنند. همه‌چیز کاهش برداشت و احیای زاینده‌رود و زنده‌کردن طبیعی آبخوان‌هاست. این موضوعی است که نباید به حاشیه برود.»
چالش آبی که می‌خوریم و آبی که می‌نوشیم
«چالش آبی که می‌خوریم و آبی که می‌نوشیم». اگرچه که آب را می‌نوشیم، ولی چگونه و طی چه فرایندی آب را می‌خوریم؟ پاسخ به این پرسش، مجموعه‌ای از تعاملات، رفتار و کنش‌های بی‌پایان انسان با مایع بی‌بدیل آب را نمایان می‌سازد. فارغ از اینکه بخواهیم در این مقال به همه عوامل خرد و کلان تولید چالش‌های آبی و محیط‌زیستی در ایران و یا جهان بپردازیم، شاید تعجب کنید که ریشه عمومی بسیاری از چالش‌های آبی ایران و تبعات خسارت‌بار آن شامل ضعف کمی و کیفی آب و کاهش ظرفیت ذخیره منابع آبی و نابودی مراتع ارزشمند، حذف فیزیکی عرصه‌های آبی، فرونشست، ریزگرد، مهاجرت‌های آبی و تنش‌های اجتماعی و امنیتی آب بر سر همین آبی است که می‌خوریم.
روایت تازه‌ای از آب؛ بازاندیشی ارتباط با مردم
بحران آب در ایران بیش از آنکه مسئله‌ای مهندسی باشد، مسئله‌ای اجتماعی و فرهنگی است. جامعه‌شناسی تأکید دارد بدون تغییر در معنا و ارزش اجتماعی آب، هیچ اصلاح فنی و مدیریتی به نتیجه پایدار نمی‌رسد. بنابراین، ساخت «روایت جدید آب» ضرورتی حیاتی است؛ روایتی که با زبان مردم سخن بگوید و به‌جای نصیحت، از گفت‌وگو بهره برد.
