صدای تیر، تپه‌ها و کوه‌های اطراف روستای کوپیچ سفلی را در هم پیچید تا به گوش «شهرام سلامی» برسد. شهرام، صدای تیر را که شنید، قلبش به تپش افتاد. یک ساعت قبل برادرش، «آراس»، زنگ زده بود، صدایش پشت تلفن می‌لرزید. گفته بود قاچاقچیان چوب را دیده که در روشنایی روز درختان بلوط را می‌برند. به آنها گفته بود نکنید، درختان زندگی ما هستند. اما آنها به روی آراس و پسرعمویش، «محمد»، آتش گشودند. جنگل‌های کوپیچ سفلی از دو روز قبل هنوز صدای تیر را در خود نگه داشته‌اند. آراس حالا در بیمارستان صلا‌ح‌الدین بانه بستری است، درحالی‌که تیر از کنار شاهرگش گذشته و محمد که تیر به قفسه سینه‌اش خورده و صدا و نفسش را تنگ کرده، به‌دلیل شدت جراحات به سقز منتقل شده است.

فیش‌های نجومی مدیران سازمان منابع‌طبیعی در حالی خبرساز و پرسش‌برانگیز شده است که برخی نیروهای محلی همکار این سازمان در زاگرس، بعد از پنج‌ماه دستمزد دریافت می‌کنند؛ آن‌هم با اما و اگر. «از برج سه تا برج هشت‌، ۲۴ساعته باید در اختیار می‌بودیم تا هر وقت آتش‌‌سوزی شود،‌ برای رفع حریق عازم شویم. گفتند ماهی هشت میلیون تومان می‌دهند. تا آخر سال خبری نشد، اول امسال ۳۹ میلیون تومان برایم واریز کردند و گفتند ۹ میلیون تومان بابت بیمه و... کم کرده‌اند.» اینها گفته یکی از محلی‌های ساکن زاگرس است. نمی‌خواهد نامش را در گزارش بیاوریم، مبادا دوباره او را به کار نگیرند. روی این ۴۸ میلیون تومان حساب کرده بود، نگفت خانم می‌دانید آن روز دلار چقدر بود و وقت واریز چقدر؟ «به من گفتند بیمه بی‌نام می‌شوم، اما بعد پول بیمه تأمین اجتماعی را از من کسر کردند.» این روزها فیش حقوقی مدیران سازمان منابع‌طبیعی دست‌به‌دست می‌چرخد‌، عده‌ای می‌گویند در سازمان همیشه این مسئله بوده و به این رئیس و رئیس قبلی محدود نمی‌شود،‌ آنچه باید به آن پرداخت، شایسته‌سالاری، تبعیض در امکانات و پرداخت‌ها و بی‌توجهی به نیروهای میدانی است. نمونه‌اش این مرد زاگرس‌نشین که بابت همین ۳۹ میلیون تومان که برای پنج ماه برایش واریز کرده‌اند، باید تنش بلرزد که مبادا اسمش بیاید و وقت حریق از او نخواهند همکاری کند.

عصر یکشنبه، پنجم اسفندماه سال ۱۴۰۳، هشتصد و بیست و سومین شب از مجموعه شب‌های مجله بخارا با همراهی مجله صنوبر و خانه اندیشمندان علوم انسانی به شب بوم‌سازان زاگرس اختصاص داشت. در این شب، سخنرانان از اهمیت و تهدیدهای پیش روی زاگرس گفتند. «علی دهباشی»، سردبیر فصلنامه بخارا، زاگرس را تمدن‌بخش دانست. «مانیا شفاهی»، سردبیر فصلنامه صنوبر، آن را منبع اقتصادی و غذایی ایران عنوان کرد. «بهمن ایزدی» از پیر شدن زاگرس و ضرورت احیای آن سخن گفت. «بهرام زهزاد»، بوم‌شناس، انسان را عامل تغییرات زاگرس از هزاران سال پیش تاکنون معرفی کرد و «رضا ساکی»، دستاوردهای فعالان محیط‌زیست برای معرفی و احیای زاگرس را برشمرد که یکی از آنها همین شب بوم‌سازگان زاگرس بود.

در قلب آمازون، جایی که صدای پرندگان جای خود را به خش‌خشِ شعله‌ها داده است، یک پیرزن از قبیله «موندوروکو» با سطلی آب تلاش می‌کند جنگلی را نجات دهد که اجدادش هزاران سال از آن محافظت کردند. این صحنه نمادی از نبردی نابرابر است؛ نبردی که در سال ۲۰۲۲ منجر به نابودی ۱.۵ میلیون هکتار از بزرگترین جنگل بارانی جهان شد. آمازون که ۲۰ درصد اکسیژن زمین و ۱۰ درصد تنوع‌زیستی جهان را تأمین می‌کند، امروز نه به دست طبیعت، بلکه به دست انسان‌ها می‌سوزد.

سه هزار درخت و نهال بود یا چهار هزار درخت و نهال در الیمالات، ۷۰ درخت بود یا کمتر و بیشتر در بهشهر! این گزاره‌ها از نظر جنگل‌شناسان بحث‌های فرعی است. مسئلهٔ اصلی از بین رفتن اکوسیستم است و ضربه‌ای که یا جبران نمی‌شود یا احیای آن نیاز به کوششی مضاعف با زمان‌بندی طولانی دارد.

|پیام ما| عصر پنجشنبه 16 آذر «حسن کلباسی» مثل همیشه عازم شیفت گشت‌‌زنی در منطقه «درازنو» شد. در این 14 سال که او به عنوان نیروی شرکتی از عرصه‌های طبیعی حفاظت می‌کرد،‌ کم اتفاق ندیده بود.‌ اما آنچه در این پنجشنبه اتفاق افتاد، با همه آنها فرق داشت؛ «حسن کلباسی» در همان ساعت‌های اول گشت زنی با شلیک گلوله کشته شد.

|پیام ما| فقط هفت ماه از سال گذشته است و آمار تکان‌دهنده‌ای از قاچاق چوب اعلام شده است. سازمان منابع‌طبیعی اعلام کرده است که ۱۰ میلیون مترمکعب چوب فقط به قصد رفع نیاز جامعهٔ محلی مصرف می‌شود و این، علاوه‌بر شش میلیون مترمکعبی است که برای رفع نیاز کارخانه‌های صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. کنترل استخراج غیرمجاز چوب درحالی در کشور به‌دشواری انجام می‌شود که در اکثر موارد مبدأ و مقصد چوب برداشت‌شده مشخص است. بنابه آمار این سازمان شش ماه اول سال گذشته حدود دو هزار و ۵۳۹ مترمکعب قاچاق چوب در کشور صورت گرفت و امسال در شش ماه اول سال حدود سه هزار و ۸۵ مترمکعب چوب قاچاق شده است. بر این اساس، کشف قاچاق چوب نسبت به سال گذشته ۲۲ درصد افزایش یافته است. عددی که در محاسبهٔ تخریب جنگل به نسبت زایش آن بسیار بالاست. آنچه بیش‌ازپیش می‌تواند نگران‌کننده به نظر برسد این است که طی سال‌های گذشته به‌ویژه از ابتدای دههٔ ۹۰ قاچاق چوب هر سال به نسبت سال قبل از آن با افزایش ۱۰ درصدی روبه‌رو بوده است. این آمارها یعنی جنگل‌های ایران به‌صورت مستمر و با سرعت قطع می‌شوند و از بین میٰ‌روند.