تغییراقلیم و گسل‌های فعال؛ نگرش ویژه به دریاچه ارومیه و وضعیت گسل شمال تبریز

در عصری که تخریب‌های زیست‌محیطی و بحران‌های اجتماعی، آینده کره زمین را به خطر انداخته‌اند، کشورها و جوامع مختلف در سراسر جهان بیش از هر زمان دیگری به فکر اصلاح عملکرد خود در حوزه‌های گوناگون هستند. هدف آنها دستیابی به پایداری بیشتر و ساختن آینده‌ای است که در آن نسل‌های بعدی نیز بتوانند از منابع طبیعی و اجتماعی بهره‌مند شوند. در این میان، موضوع مسئولیت اجتماعی بیش ازپیش اهمیت یافته است، به‌ویژه از زمانی که شرکت‌ها و سازمان‌ها به این حوزه توجه ویژه‌ای نشان داده‌اند و بودجه‌هایی تحت‌عنوان مسئولیت اجتماعی به آنها تخصیص داده شده است. اما سؤال اینجاست که شرکت‌ها و سازمان‌ها تا چه حد به تعهدات خود در قبال جامعه و محیط زیست عمل می‌کنند؟ آیا بودجه‌های اختصاص‌یافته به مسئولیت اجتماعی واقعاً به دست جوامع محلی و پروژه‌های پایدار می‌رسد؟ برای پاسخ به این سؤالات و بررسی عملکرد شرکت‌ها در حوزه پایداری و پیگیری اقدامات آنها در قبال مسئولیت اجتماعی، با «شهرام فرضی»، کارشناس مسئولیت‌های اجتماعی شرکتی، به گفت‌وگو نشستیم. در ادامه، مشروح این گفت‌وگو را می‌خوانید:

دبیر ستاد ملی سیاستگذاری و هماهنگی مدیریت پدیده گرد و غبار گفت: طی پنج سال اخیر ۴۰ درصد به مناطق بحرانی و غبارخیز کشور افزوده شده است که یکی از این مناطق تالاب فصلی جازموریان است.

مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد که گیاهان و خاک‌های زمین در سال ۲۰۰۸ به اوج جذب دی‌اکسیدکربن خود رسیدند، اما نسبت جذب از آن زمان رو به کاهش بوده است.

نتایج یک تحقیق جدید نشان می‌دهد که میزان شکاف آب جهانی ( فاصله آب در دسترس و نیاز آبی) به ۴۵۸ میلیارد مترمکعب رسیده است.

|پیام‌ما| بند ح ماده ۳۳ برنامه هفتم توسعه درباره بیمه اجباری محصولات اساسی با هدف کاهش خطر در تولید و تأمین امنیت غذایی وضع شده است، اما حالا برخی کارشناسان محل پرداخت سهم کشاورز از حق بیمه را موضوعی نیازمند اصلاح می‌دانند و حتی کمیسیون کشاورزی مجلس نیز اعلام کرده است دولت در متممی که قرار است برای بودجه ۱۴۰۴ ارائه دهد، می‌تواند این موضوع را لحاظ کند. منتقدان می‌گویند سهم کشاورز از حق بیمه باید در زمان قیمت‌گذاری محصولات برای خرید تضمینی لحاظ می‌شد؛ یعنی حق بیمه اجباری به قیمت خرید تضمینی اضافه می‌شد. صندوق بیمه کشاورزی اما مشکلات خودش را دارد و مدیران آن می‌گویند اگرچه محصولات اساسی شامل گندم، دانه‌های روغنی، حبوبات، نیشکر، چغندر قند، ذرت و برنج است، اما در عمل، فقط گندم و حدود ۳۰ درصد از دانه‌های روغنی خرید تضمینی می‌شود که این موضوع، پرداخت حق بیمه از محل مطالبات خرید تضمینی سایر محصولات اساسی را دچار مشکل می‌کند. صندوق دارای محدودیت‌هایی همچون محدودیت‌های ابلاغی و ایجاد سازوکار مناسب برای ایجاد بیمه فراگیر محصولات است و تصمیم بر این شده که این نوع بیمه امسال فقط برای گندم و دانه‌های روغنی انجام شود. اعتبار پیشنهادی دولت و مصوب مجلس در لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ برای صندوق بیمه کشاورزی ۱۲ هزار میلیارد تومان است. این درحالی‌است که کشاورزان محصولات اساسی به‌ویژه گندم‌کاران هر سال به قیمت خرید تضمینی هم اعتراض دارند.

در ساحل چابهار، موج‌های خروشان دریای عمان هر روز چند متر به خانه‌های روستاییان نزدیکتر می‌شوند. مریم، مادر سه فرزند، درحالی‌که آخرین وسایلش را در گونی می‌گذارد، می‌گوید: «این خانه را پدربزرگم ساخت... حالا دریا آن را می‌بلعد.» او یکی از هزاران پناهنده اقلیمی ایران است؛ کسانی که نه به‌خاطر جنگ بلکه به‌خاطر خشکسالی، سیل و فرسایش خاک مجبور به ترک خانه‌هایشان شده‌اند. سازمان ملل پیش‌بینی می‌کند تا سال ۲۰۵۰، ۲۰۰ میلیون نفر در جهان آواره‌ تغییراقلیم خواهند شد.

رئیس اداره حفاظت و مدیریت حیات وحش اداره کل حفاظت محیط‌زیست گفت: پوشش گیاهی مناطق و خشکسالی بیشترین تاثیر را بر جمعیت حیات‌وحش در زیستگاه‌های استان دارد.

رییس سازمان حفاظت محیط زیست در پیامی به رویداد «کاربرد هوش‌مصنوعی در مدیریت محیط‌زیست و امنیت‌غذایی» تاکید کرد: هوش مصنوعی تنها یک ابزار است و مسئولیت اصلی بر دوش ما انسان‌ها است. با استفاده از این ابزار، ما می‌توانیم به سوی آینده‌ای پایدارتر و سالم‌تر برای محیط زیست حرکت کنیم.

بر اساس داده‌های سازمان هواشناسی، کشور در سال آبی جاری تا ۲۷ بهمن‌ماه، ۴۳.۳ درصد با کاهش بارش روبرو بوده و طی این مدت ۷۰.۹ میلی‌متر بارش دریافت کرده این در حالی است که میانگین بلندمدت بارش کشوری در این بازه زمانی ۱۲۵ میلیمتر بوده است.

در دهه‌های اخیر، خشکی رودخانه زاینده‌رود و تالاب گاوخونی به یکی از بزرگترین چالش‌های محیط‌زیستی اصفهان تبدیل‌ شده است. کاهش بارندگی، سوءمدیریت منابع آبی و برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی ازجمله عواملی است که منجر به خشک شدن این دو عنصر حیاتی در قلب فلات ایران شده‌اند. این امر نه‌تنها زندگی موجودات زنده وابسته به این اکوسیستم‌ها را تهدید، بلکه سلامت و رفاه شهروندان اصفهانی و استان‌های هم‌جوار را نیز به خطر انداخته است. در چنین شرایط بحرانی، آگاهی‌رسانی و جلب مشارکت عمومی برای حفاظت و احیای این اکوسیستم‌ ارزشمند از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این میان، هنر، به‌ویژه هنر تئاتر، می‌تواند نقش مؤثری در افزایش آگاهی و ایجاد حساسیت در جامعه نسبت به مسائل محیط‌زیستی داشته باشد.

«می‌گویند پرنده مقدسی است». در روایت اهالی دشت ارژن و آنها که سالیان سال غاز قرمز را دیده بودند، این روایت دهن به دهن چرخیده و یک روایت قدیمی از شکار این پرنده هم وجود دارد: «وقتی یک شکارچی یکی از آنها را به خانه آورد، هرچه کردند آنقوت یا همان غاز قرمز نپخت و مجبور شدند آن را نخورند.» تالاب ارژن، ثبت‌شده در کنوانسیون رامسر است و از طرف یونسکو به‌عنوان ذخیره‌گاه زيست‌كره شناخته شده و حالا برای اولین‌بار در دنیا با یک روش علمی، این پرنده تالابی به‌عنوان گونه پرچم در این تالاب انتخاب و نماد تالاب ارژن شده است. صحبت از آنقوت میان اهالی روستاهای اطراف تالاب بالا گرفته، بچه‌ها در مدرسه درباره‌اش آموزش می‌بینند و مردم کوچه و خیابان هر کجا گعده‌ای دارند، اعضای انجمن «آوای بوم» و انجمن «آوای زیست‌بوم ارژن» به آنها درباره اهمیت این پرنده و چگونگی حفاظتش می‌گویند. آنقوت‌ها در حال حاضر در ارژن تعدادشان بیشتر از همیشه است و جانشان عزیزتر و همین هم حافظ تالاب است، تالابی فصلی که نگرانی‌ها از خشکی و تخریبش به‌دلایلی چون زمین‌خواری، برداشت آب، خشکسالی و … بالاست.