بایگانی مطالب برچسب: خشکسالی
«سوءتفاهم» جلوی انتقال آب به ایلام را گرفت
|پیامما| ۳۵ درصد آب مورد نیاز شهر ایلام از چشمه گلگل تأمین میشد، اما حالا ارتباط این شهر با این منبع آب قطع شده است. ماجرا از این قرار است که شرکت آبوفاضلاب استان ایلام با احداث ۱.۵ کیلومتر خط لوله جدید میخواهد لوله انتقالِ فرسوده را جمعآوری و از حوادث احتمالی جلوگیری کند، اما اهالی شهرستان ملکشاهی (که چشمههای گلگل در محدوده جغرافیایی آنان قرار گرفته است) جلوی اتصال این خط را گرفتهاند. مدیرعامل شرکت آبوفاضلاب میگوید: «طرح را نیمهکاره رها کردیم تا آرامش از بین نرود. مردم دچار سوءتفاهم شده بودند. چشمه گلگل اصلاً توان اضافهبرداشت ندارد.»
هوش مصنوعی و رقابت با قطع برق
ناترازی انرژی به معضل بزرگی برای ایران و بسیاری از کشورهای جهان تبدیل شده است. در حالی که انتظار میرود ناترازی برق در تابستان ۱۴۰۳ به ۲۰ هزار مگاوات برسد، فناوریهایی مانند هوش مصنوعی به عنوان راهحلی نوین برای بهبود مدیریت مصرف و تولید انرژی مورد توجه قرار گرفتهاند.
خوزستان را جهنم نکنید
«بهبهانه خاموشیهای مکرر برق در گرمای استان خوزستان»
انکار خشکسالی
|پیامما| انجمنهای علمی کشاورزی ایران در واکنش به اظهارات نایبرئیس کمیسیون کشاورزی که موضوع بحران آب در ایران، خشکسالی و تغییراقلیم را زیر سؤال برده بود، بیانیهای صادر کردند که بر جایگاه علم و واقعیتهای انکارناپذیر تأکید دارد. این بیانیه میگوید با وجود اینکه کشاورزی، شریان حیاتی اقتصاد و ضامن امنیت غذایی هر کشوری است، اما اهمیت توجه به چالش آب بهعنوان رکن مهم توسعه کشاورزی پایدار نیز حیاتی است. این بیانیه میگوید: «سرزمینی که بخش وسیعی از آن در اقلیم خشک و نیمهخشک قرار دارد، مدیریت منابع آب و خاک اهمیتی دوچندان پیدا میکند؛ اما متأسفانه، گاهی شاهد اظهارنظرهایی هستیم که واقعیتهای علمی و آمارهای مستند را نادیده میگیرند و چالشهای جدی مانند کمبود آب ایران و خشکسالی را انکار میکنند. درحالیکه نهفقط برنامه هفتم به کاهش آب در بخش کشاورزی تکلیف کرده است که اسناد مهم بالادستی کشور نیز کمآبی و بحران آب را بهعنوان فرض مهم و حقیقی در مدیریت کشور لحاظ کردهاند.»
بندریها در مرز سوگ و سرور
|پیام ما| با همه ما آشناترند، آنها که در ساحل جنوب، ساده، صمیمی و آرام زندگی میکنند. آنها که شادیشان ناب و خالص است و نهایتِ شادی، و غمشان از عمق سوزی که در صدا و سازشان موج میزند، چنگ به دل میزند. انگار خوب میدانند چطور نهایت یک حس را نشان دهند؛ از شادی تا غم، از تنهایی تا همبستگی. بندریها در عین سادگی، پیچیده و عمیقاند. شاید کمحرف باشند، اما چشمهایشان سخنها دارد و وای از روزی که با زبان ساز، بخواهند حرف دلشان را بزنند. این مردم نازنین، تاریخی از خوشیها و ناخوشیها، ظلمها و ایستادگیها، شجاعتها و همدلیها را پشت سر گذاشتهاند و حالا میشود همین مفاهیم را در زندگی روزمرهشان، موسیقیشان و فرهنگشان هم دنبال کرد. بندریها این روزها داغ سنگینی به دل دارند؛ داغی که ایران و جهان در آن شریک است. اما ما چقدر آنها را میشناسیم؟ تاریخشان و فرهنگشان و دغدغههایشان را چقدر خواندهایم؟ ما که چراغ نام بندر در ذهنمان با یک موسیقی شاد و پرشور روشن میشود، از گذشته و تاریخش چه میدانیم؟ حسین حسینزاده شهابی، کارشناس ارشد باستانشناسی است و بهعنوان معاون مرکز اسناد تاریخی شهرداری بندرعباس، پژوهشهای گستردهای در تاریخ و فرهنگ مردم این منطقه انجام داده است. از زبان او بیشتر با بندریها آشنا میشویم.
حبس «حبلهرود»
کشاورزان دشت گرمسار و آرادان در استان سمنان به تأمین نشدن حقابه قانونی خود از «رودخانه حبلهرود» و «سد نمرود» اعتراض کردند. اعتراضی که طی دو روز گذشته در قالب تجمعهایی آرام اتفاق افتاد. اقدامی که اگرچه برای چندینبار متوالی در سالهای اخیر اتفاق میافتد، اما به نتیجهای نمیرسد. کشاورزان این منطقه در گفتوگو با «پیامما» مطالبه خود را بیان میکنند: «نظارت بر حبلهرود و جلوگیری از برداشتهای غیرمجاز توسط تانکر، پمپاژ، تصرفهای غیرقانونی، بههمراه آزادسازی حداقل ۴.۵ مترمکعب آب از سد نمرود برای آبیاری کافی مزارع گندم در دو نوبت.» غلاتکاران این منطقه میگویند اردیبهشت حیاتیترین فصل آبیاری محصولشان است که از قضای روزگار حبلهرود هم در پرآبترین شرایط قرار میگیرد، اما چیزی از حقابه نصیبشان نمیشود.
ذهن بیمار، طبیعت بیجان
پس از جنگ جهانی دوم و مطرح شدن بحثهای کلان درباره توسعه پایدار، در چند دهه اخیر، از مقولههای اصلی که از سوی پژوهشگران و کارشناسان بهداشت روان مطرح شده است، تأثیر مخرب تغییراقلیم بر روان انسانهاست. کاهش تابآوری اجتماعی، مهاجرتهای اجباری، افزایش اضطرابهای جمعی و سوگ دوگانه (هم برای زمین و هم بر اثر زمین) از جمله اثرات تغییراقلیم است. در این میان حتی پایِ اسطوره و کهنالگوها نیز به میانه این میدان باز شده، اما آنچه همواره پنهان مانده تأثیر اختلالات روانی انسان بر تخریب طبیعت است. جهان اسطورهها همیشه پیش از ما به رابطه عمیق انسان و طبیعت پی برده بود. کهنالگوی (آرکیتایپ) «طبیعتِ خشمگین» در اساطیر ملل مختلف تکرار میشود؛ از خدایان باران در اساطیر مایا که قحطی میآفرینند تا طوفان نوح که جهان را از گناه پاک میکند. این تصاویر کهن، امروز در قالب «تغییراقلیم» بازتولید شدهاند. تفاوت در اینجاست که اینبار نه خدایان، که خودِ بشر نقش دیوِ ویرانگر را بازی میکند. روانشناسی یونگ به ما میگوید این کهنالگوهای مشترک، نشاندهنده ترسِ ناخودآگاه جمعی ما از انتقام طبیعت است. گویی اسطورههای باستانی، پیشآگهیِ بحران امروز بودند. در این مقال، «پیام ما» نقش افرادی که اختلال روانی وسواس دارند را در هدررفت آب را بررسی میکند؛ نتایج تکاندهنده است.
تالاب انزلی صاحب ندارد
پنج وزارتخانه و دو سازمان باید وظایفشان را درست انجام دهند تا تالاب انزلی زنده بماند. بااینحال، عدم هماهنگی و نبود یک نهاد مجری و ناظر واحد موجب شده است این دستگاهها نتوانند بهطور مؤثر و همزمان اقدامات لازم را برای احیای تالاب انجام دهند. در غیاب این نهاد مجری، سازمان حفاظت محیطزیست، وزارت نیرو، وزارت جهادکشاورزی، وزارت راهوشهرسازی، سازمان بنادر و دریانوردی، وزارت کشور و شهرداری توپ را به زمین دیگری میاندازند و در این میانه، تالاب انزلی است که در بحران دستوپا میزند.
کمیساران غایب آب
سد کجکی در افغانستان در پی سیلابی شدن رودخانه هیرمند در بالادست سرریز کرد. خبری که براساس تصویر ماهوارهای نیز قابلتأیید است. براساس تصاویر ماهوارهای «سد کجکی»، ۳۰ فرودین ۱۴۰۴ در بیشترین میزان ذخیره آب در بالاترین حد ممکن و کاملاً پر است. طبق معاهده هیرمند میان ایران و افغانستان معیار اندازهگیری آب از سوی کمیساران آب ایران برای تأمین و رهاسازی حقابه از سوی افغانستان، ایستگاه «دهراوود» در بالادست سد کجکی است. با وجود ذخیره قابلتوجه هیچ واکنشی از سوی ایران برای بازدید و اندازهگیری آب انجام نشده است. آنهم در شرایطی که خلاف آنچه در معاهده قید شده است، طرف افغانستانی مکلف به نصف دستگاه اندازهگیری در این ایستگاه بوده است.
زیستن در دفنگاه
«دوباره دفن شدیم؛ باز هم با خانه و زندگیمان. باز هم ماشین، گلدانها و هرچه در حیاط خانه بود، زیر تلی از خاک دفن شد. دوباره همهچیز از اول. انگار نه انگار که همین چندی قبل برای استقبال از نوروز خانهتکانی کرده بودیم. دوباره باید خانهتکانی میکردیم، وگرنه زیر اینهمه خاک میماندیم. اول از همه باید ماشین را میشستیم و بعد حیاط و گلدانها، وگرنه همه آن خاکی که روی زندگیمان نشسته بود، میآمد داخل خانه.» این روایت «محمد» است که در جراحی زندگی میکند. برای او پژوی سفیدش اهمیت ویژهای دارد و روی آن خیلی حساس است. پنجشنبه که شروع کرد به شستن ماشین، لایهلایه گل جدا میکرد. آن روز که طوفان گردوغبار به جان خوزستان و جراحی افتاد، ماشین، باغچه، دیوارهای خانه، کف حیاط، کوچه و خیابان، ورودی شهر، ساختمان نیمهتمام، میدان، نخلستان و رودخانه زهره با خاک دفن شدند. مردم در خانهها پناه گرفتند تا طوفان بگذرد. یک روز و نیم بعد محمد سراغ ماشین رفت، تلاش کرد خاک را از آن جدا کند، جدا نمیشد، کار سخت بود تا بالاخره لایه قهوهای را کنار زد و سفیدی پژو پیدا شد. محمد در جدال با مصیبت بارش خاک تنها نبود؛ ساکنان دو استان خوزستان و ایلام سهشنبه و چهارشنبه شرایطی مشابه او داشتند. بالاخره باد فرو نشست و لایه ضخیمی از خاک بر زندگی و طبیعت این دو استان آرام گرفت! بعد از آن دوباره صدای اظهارنظر مدیران کل منابعطبیعی خوزستان و ایلام بلند شد که بگویند منشأ این طوفانها خارجی است، هرچند برای کنترل چشمههای گردوغبار داخلی هم منابع مالی لازم را در اختیار ندارند.
ریشه قطعی بهاره برق کجاست؟
دولت قطعیهای برق بهاره را به گردن خشکسالی انداخته است. مدیرعامل شرکت توانیر چند روز قبل اعلام کرد میزان تولید این نیروگاههای برقابی نسبت به سال آبی گذشته به حدود یکسوم کاهشیافته است. بررسیها «پیام ما» اما نشان میدهد علیرغم اینکه نیروگاههای برقابی با ظرفیت نصبشـده ۱۲ هزار و ۲۴۹ مگاوات در رتبه دوم ظرفیت نصبشده در کشور پس از نیروگاههای سوخت فسیلی قرار دارند و سهمی بیش از ۱۰ درصدی از کل ۹۳ هزار مگاوات نیروگاههای نصبشده در کشور دارند؛ اما تقریباً در چندسال گذشته در کمتر سالی از این ظرفیت بهطور کامل استفاده شده است. بهطور مثال، «مصطفی رجبی مشهدی»، سخنگوی صنعت برق کشور، سال ۱۴۰۰ اعلام کرده بود در تابستان بهطور متوسط فقط چهار تا پنج هزار مگاوات از نیروگاههای برقابی وارد مدار بوده است و طبق آمار تفصیلی صنعت برق ایران در سال ۱۴۰۲، سهم نیروگاههای برقابی از سبد تولید برق کشور پنج درصد است.
حقآبه تالاب شادگان تامین نشده است
رئیس اداره حفاظت محیط زیست شادگان با بیان اینکه حقآبه تالاب شادگان به صورت ایدهآل تامین نشده است، نسبت به بروز خشکی در این تالاب بینالمللی خوزستان از بعد از اردیبهشت هشدار داد.
