۱۴۰۰ سال است که در دل کویر دامغان، ستون‌های آجری تاریخانه نظاره‌گر آمدن و رفتن روزگار بوده‌اند. کهن‌ترین مسجد ایران، که روزگاری بر بقایای آتشکده‌ای ساسانی ساخته شد، این روزها در تدارک بزرگ‌ترین رویداد تاریخی خود پس از قرن‌هاست: ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو. تخریب طبقات مازاد یک ساختمان مزاحم و آغاز عملیات جابه‌جایی نمازخانه‌ای که نیم‌قرن پیش بر پیکره این اثر تاریخی ساخته شده، نوید آن را می‌دهد که پس از سال‌ها کشمکش، گره‌های کور این پرونده در حال گشوده‌شدن است. اما آیا این پایان ماجراست یا هنوز چالش‌هایی در راه جهانی‌شدن این گنجینه کهن وجود دارد؟

سال‌هاست حفاظت از جنگل‌های هیرکانی را وظیفه‌ای دولتی دانسته‌ایم؛ اما در برابر انواع و اقسام آسیب‌ها در این عرصه‌ها، نظیر قاچاق چوب، آتش‌سوزی، تغییر کاربری و تخریب زیستگاه‌ها، این پرسش مطرح می‌شود که آیا می‌توان جنگلی به وسعت هیرکانی را بدون همراهی مردمی که در کنار آن زندگی می‌کنند، حفظ کرد؟ تجربه‌ها نشان می‌دهد آینده این میراث جهانی در گرو عبور از حفاظت دستوری و حرکت به‌سوی حکمرانی مشارکتی است.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گناباد از قرار گرفتن روستای تاریخی ریاب به‌عنوان یکی از کهن‌ترین روستاهای گلی ایران در مسیر ثبت جهانی در فهرست میراث ناملموس یونسکو خبر داد و گفت این روستا با کسب بالاترین امتیاز در میان هشت روستای منتخب کشور، شانس بالایی برای ثبت جهانی دارد.