پیام ما | مرز یک منطقه حفاظت‌شده روی نقشه می‌تواند همچنان پابرجا باشد، محیط‌بان در آن گشت بزند و قوانین حفاظتی هم وجود داشته باشد، اما مرتع درون همان مرزها به‌تدریج پوشش گیاهی خود را از دست بدهد. مطالعه‌ای تازه در پنج کشور قفقاز جنوبی نشان می‌دهد در فاصله سال‌های ۱۹۸۸ تا ۲۰۱۹، مناطق حفاظت‌شده این منطقه در مجموع نتوانسته‌اند از کاهش پوشش گیاهی مراتع جلوگیری کنند. در ایران، وضعیت از این هم قابل‌توجه‌تر است. میانگین پوشش گیاهی در برخی مناطق حفاظت‌شده از مناطق مشابه خارج از آن‌ها کمتر بوده و تراکم آغل دام در مناطق حفاظت‌شده ایران نسبت به سایر کشورهای قفقاز جنوبی بیشتر گزارش شده است.

سال‌هاست از عشایر با عنوان‌هایی مانند حافظان مراتع و پاسداران منابع‌طبیعی یاد می‌شود؛ اما رخدادهایی همچون جاده‌کشی در دل کوهستان «الوند»، افزایش تعداد دام بیش از ظرفیت پروانه چرا، چرای بیش از ظرفیت مراتع، ساخت‌وسازهای خارج از چارچوب، آتش‌سوزی و تخریب پوشش گیاهی در سال‌های اخیر باعث شده است بخشی از این قشر مولد جامعه، خود به یکی از چالش‌های محیط‌زیستی استان همدان تبدیل شوند و در مواردی با یکی دیگر از جوامع محلی، یعنی روستاییان، در تعارض قرار بگیرند. البته عشایر تنها مقصران وضعیت موجود نیستند. تغییر شرایط اقلیمی، کاهش توان مراتع، تغییر الگوی کوچ و جابه‌جایی سریع‌تر دام با خودرو، فشارهای اقتصادی و ضعف در مدیریت و نظارت بر مراتع نیز در شکل‌گیری این وضعیت نقش دارند. در چنین شرایطی، بخشی از جامعه عشایری که به گفته رئیس اداره امور عشایر استان همدان، با وجود سهم ۰٫۸ درصدی از جمعیت استان، ۲۰ درصد از گوشت قرمز استان را تأمین می‌کنند، خود را تحت فشار و حتی «سربار» می‌دانند؛ شرایطی که هم طبیعت و جامعه محلی و هم خود عشایر را با چالش روبه‌رو کرده و ضرورت بازنگری در شیوه‌های کوچ و دامداری، مدیریت مراتع و نحوه استقرار عشایر را بیش از گذشته مطرح کرده است.

دیوارهایی به ارتفاع حدود سه متر، بخشی از دامنه یک عرصه طبیعی را محصور کرده‌اند. اینجا، در محدوده پارک جنگلی «یادبود شهدا» در شهرستان شیراز، حدود پنج هکتار از اراضی ملی در اختیار اجرای پروژه‌ای قرار گرفته که موضوع آن کشت گونه «سرخدار» عنوان شده است. سرخدار برای این منطقه گونه‌ای غیربومی است و اسناد رسیده به «پیام ما» نشان می‌دهد کمیته فنی دفتر امور مراتع سازمان منابع‌ طبیعی کشور پیش‌تر با ورود این گونه به مراتع شیراز مخالفت کرده و بر ممنوعیت آن تأکید داشته است. بااین‌همه، کاشت سرخدار در قالب طرح مرتع‌داری به تصویب رسیده و عملیات عمرانی در این عرصه ادامه دارد.