دو دهه پیش، وقتی خواب کنارصندل آشفته شد و بخشی از حافظه تاریخی‌اش به یغما رفت، بودند کسانی که به دادش برسند و صدایش را به گوش دنیا برسانند. «حمیده چوبک» و «یوسف مجیدزاده» و بسیاری از کسانی که ایران و تمدن کهن آن برایشان ارزشمند بود، تمام تلاششان را برای شناسایی این محوطه باستانی به‌کار گرفتند. جیرفت و کنارصندل شهرت جهانی پیدا کرد. آنها نمی‌دانستند کنارصندل قرار است دو دهه به حال خود رها شود و بعد هم دهیار روستا لودرها را راهی تپه باستانی کند. او با صراحت تمام می‌گوید: «برای من مردم مهم هستند، نه ثبت جهانی و محوطه باستانی.» او درباره کدام مردم حرف می‌زند؟ لودرها کارشان را شبانه پیش برده‌اند، یک‌هفته‌ای می‌شود که مشغول کارند و مخالفت‌های پایگاه میراث ملی جیرفت راه به جایی نبرده و مثل همیشه از مسئولان بالادستی وزارتخانه هم خبری نیست. حالا تپه کنارصندل پر از تکه‌های سفال شده و تخریبی سازمان‌یافته در قلب نشانه‌های تمدن «ارته» رخ داده است؛ بدون اینکه کسی کاری کند. جیرفت قرار بود جهانی شود، قرار بود تاریخ بین‌النهرین را تغییر دهد، قرار بود از تمدنی ارزشمند بگوید؛ حالا اما لودرها کنارصندل را شخم زده‌اند، همان‌طورکه دو دهه پیش حفاران غیرمجاز سوراخ‌سوراخش کردند و همان‌طورکه ۲۰ سال به حال خود رها شد و همان‌طورکه امروز کسی دم نمی‌زند و به تخریب نشانه‌های یک تمدن بزرگ واکنشی نشان نمی‌دهد.

|پیام ما| درِ ورودی بوستان بسته است. نگهبان می‌گوید چند ماه است که اجازه ورود به کسی داده نمی‌شود. وقتی درباره کشف آثار تاریخی در بوستان می‌پرسم، می‌گوید: «شما کی هستی؟ از کجا می‌دانی؟» بالاخره در را باز می‌کند و می‌گوید: «هر چی هست پشت این دیوارهای سیمانی پیدا شده.» حدود دو متر دیوار سیمانی را اسفندماه گذشته دور گودالی عمیق که آثار در آن پیدا شده، کشیده‌اند. تابستان سال گذشته بود که آثار تاریخی در بوستان مادر و کودک (یاس) کشف شد و تا هفته گذشته که رئیس کمیته گردشگری شورای شهر تهران و شهردار منطقه۳ آن را رسانه‌ای کردند، نه مسئولان میراث‌فرهنگی استان تهران و نه مدیران شهرداری درباره آن صحبت نکرده بودند. «محسن سعادتی»، معاون میراث‌فرهنگی استان تهران، به «پیام ما» می‌گوید: «پژوهشگاه میراث‌فرهنگی به موضوع ورود کرده و در حال بررسی است. ما منتظر نتایج پژوهشگاه بودیم تا اظهارنظر کنیم.» حفاری پروژه متوقف شده، اما هنوز اطلاعاتی درباره انجام مطالعات و جزئیات بررسی‌ها در دست نیست. تنها اظهارات کلی «احمد علوی»، رئیس کمیته گردشگری شورای شهر تهران، درباره قدمت آثار کشف‌شده در دست است که گفته: قدمت آثار مربوط به دوران قاجار و پهلوی اول است. از طرفی نشانه‌ای از انجام مطالعات باستان‌شناسی در محوطه محصورشده دیده نمی‌شود و نگهبان هم می‌گوید: «تا جایی که من دیدم، همان روزهای اول چند نفر از میراث و شهرداری آمدند، دیدند و بعد رفتند و خبری نشد.» چندی پیش هم که در بهشت زهرای تهران آثاری به‌دست آمد، مسئولان در مورد حفاری‌های بهشت زهرا سکوت کرده بودند، تا روزی که یکی از فعالان شبکه‌های اجتماعی موضوع کشف آثار باستانی در این محدوده را منتشر و مسئولان را مجبور به واکنش کرد؛ هر چند در قبال این موضوع هم مسئولان میراث‌فرهنگی ابراز بی‌اطلاعی و دوباره سکوت پیشه کردند و مسئله را به گذر زمان سپردند و امید به هیاهوی اخبار روز بستند.

|پیام‌ما| نادرشاه افشار که بر لشکر افغان‌ها پیروز شد، از همین بنا توپ شادی شلیک شد. بنایی در حاشیه خلیج‌فارس و همسایگی اسکله شهید حقانی بندرعباس، شاهد رویدادهای مختلف تاریخ بوده است. از رفت‌وآمد هلندی‌ها‌ و انگلیسی‌ها و عمانی‌ها تا امروز که متروک و فراموش‌شده پشت دیوارهای بلند، شمارش معکوس تخریبش آغاز شده است و متولیان آن را به حال خود رها کرده‌اند. اینجا عمارت کلاه‌فرنگی بندرعباس است. تنها بنای باقیمانده از عصر صفوی در شهری که نامش را از صفویان وام گرفته، اما اثری از آن دوران در این شهر باقی نمانده است. هم‌زمان با هفته میراث‌فرهنگی نمایشگاهی از اسناد و تصاویر مربوط به این بنا براساس پژوهش‌های «نیما صفا» در کاخ گلستان تهران برپا شده است؛ اسنادی که به‌خوبی گویای اهمیت این بنا در طول تاریخ است و صاحب‌نظران در دوره‌های مختلف بر اهمیت آن تأکید داشته‌اند. بنایی که حالا با آجر نما و کاشی پوشیده شده و دروازه ورودی و تاریخی آن زیر کامپوزیت پنهان شده است. این بنای ثبت‌ملی‌شده از ابتدای دهه ۶۰ در اختیار حوزه علمیه بندرعباس قرار دارد و در حال حاضر تردد و ورود به آن، حتی برای مسئولان میراث‌فرهنگی شهر، به‌راحتی امکانپذیر نیست.

سه سال پیش وقتی فیلمبرداری سریال سووشون در باغ عفیف‌آباد و مسجد نصیرالملک شیراز همراه با وارد آوردن آسیب به این آثار ملی شد و اعتراض فعالان میراث فرهنگی و کنشگران محلی را به‌دنبال داشت، «نرگس آبیار» در صفحه اینستاگرامش توضیحاتی را منتشر و در بخشی از آن تأکید کرد: «خودم یک فعال میراث فرهنگی هستم و دغدغه میراث فرهنگی دارم.» اما او به‌عنوان «فعال میراث فرهنگی» وقتی سریال بعدی خود را کلید زد و باز هم برای لوکیشن سریالش به سراغ بناهای تاریخی رفت، باز هم بی‌توجهی به ضوابط میراث فرهنگی در حفاظت از بناهای تاریخی را در پیش گرفت. چندی پیش تصاویری از حسینیه امینی‌ها در قزوین منتشر شد که نشان می‌داد عوامل سریال «بامداد خمار» بدون توجه به قدمت بنا داربست‌ها و الحاقاتی به آن اضافه کرده‌اند و حالا تصاویری از مسجد عتیق قزوین منتشر شده است که نشان می‌دهد دیوارهای این بنای ثبت ملی به‌شکل غیرمسئولانه‌ای توسط گروه فیلمبرداری رنگی شده و آسیب دیده‌ و بعد از اتمام فیلمبرداری به حال خود رها شده است؛ هرچند پس از رسانه‌ای شدن موضوع، روابط‌عمومی این سریال رنگ‌پاشی به دیوارهای مسجد را تکذیب و اعلام کرد: «تا جایی که امکانپذیر بوده از دیوارهای کاذب و پرتابل در این پروژه استفاده شده است». این اولین‌بار نیست که موضوع آسیب گروه‌های فیلمبرداری به بناهای تاریخی موجب نگرانی می‌شود. پیش‌ازاین، بارها این مسئله محل اعتراض فعالان میراث فرهنگی بوده است، اما گویا نه وزارت میراث‌فرهنگی در اجرای قانون جدیت لازم را دارد و نه گروه‌های فیلمبرداری توجهی به رعایت ضوابط فعالیت در این اماکن دارند.

|پیام ما| مسافران بی‌محابا خاک ساحل نقره‌ای را در هر چیزی که دم دستشان است پر می‌کنند تا سوغاتشان باشد از جزیره هرمز برای خانه‌ای در دوردست‌ها، بی‌آنکه فکر کنند و شاید حتی بدانند که اهمیت این ساحل و ماسه‌های منحصر به فردش در طبیعت و اکوسیستم منطقه چقدر است. گردشگری غیرمسئولانه مسافران نوروزی تنها به هرمز محدود نشد، آنها در حافظیه و تخت‌جمشید و بسیاری دیگر از مقاصد گردشگری کشور هم ردپایی به جا گذاشتند که بیش از هر چیز لزوم توجه به آگاهی‌بخشی عمومی را در مورد فرهنگ سفر و حفاظت از تاریخ و طبیعت در طول سفر متذکر می‌شد. این اما تمام ماجرا نبود. نوروز امسال کاهش سفرهای خروجی در نتیجه مشکلات معیشتی و افزایش نرخ ارز، باعث روآوردن مسافران به ایرانگردی و افزایش سفر به مقاصد داخلی شد. موضوعی که به نظر می‌رسد متولیان گردشگری دست‌کم در مقاصد فرهنگی برنامه‌ریزی دقیقی برای آن نداشتند. ازدحام غیرمعمول مسافران در برخی مقاصد باز هم به یادمان آورد که هنوز توجه به مدیریت مقصد در میان مدیران و تصمیم‌گیران بخش گردشگری جایگاهی ندارد. مسئله‌ای که «ارشک مسائلی» عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری در مورد جای خالی آن و آسیب‌ها و تبعاتش بر مقاصد گردشگری هشدار می‌دهد و معتقد است تغییر نگرش سیاست‌گذاران در این مورد یکی از ضروریات گردشگری کشور است.

بخش‌های از عمارت تاریخی باغ سالاری شیراز فرو ریخت. باغ سالاری یکی از بناهای ارزشمند دوره قاجاریه در شیراز، در جریان بارندگی‌های اخیر دچار آسیب شده و نیازمند مرمت فوری است.

بافت تاریخی شیراز از زندگی تهی شده است؛ موضوعی که هم تخریب‌کنندگان بافت و هم حافظان بر آن تأکید دارند. کوچه‌پس‌کوچه‌های بافت تاریخی این شهر که زمانی قلب تپنده شیراز بود، در بی‌توجهی سال‌های گذشته تا امروز خالی از روح شده‌اند. شاید به همین دلیل است که وقتی هنرمندی شیرازی با خلاقیت هنری خود چهره‌های رنگین را بر جداره‌های این بافت خلق کرده است، رهگذران و گردشگران را به کوچه‌ای باریک هدایت می‌کند تا لحظه‌ای احساس زندگی کنند. این گزارش حاصل مشاهدات میدانی خبرنگار «پیام ما» از بافت تاریخی شیراز و گفت‌وگو با ساکنان این بافت، با همراهی مدیر گروه مرمت دانشگاه هنر و معماری شیراز و متخصص مرمت و حفاظت بافت‌ها و بناهای تاریخی کشور است؛ گزارشی که چگونگی محو شدن زندگی از بافت تاریخی شیراز را روایت می‌کند و از بی‌پناهی خانه‌های تاریخی این بافت خبر می‌دهد.

کاخ مروارید البرز از ظرفیت‌های گردشگری و توریستی استان البرز با وجود معماری خاصی که دارد به فراموشی سپرده شده است.