بایگانی مطالب برچسب: اکوسیستم

دنا زیر تیغِ ماندگان

مردادماه خبری منتشر شد مبنی‌بر اینکه شورای‌عالی محیط زیست در جلسه‌ای در ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۲ مصوبه‌ای تصویب کرده تا بخشی از منطقهٔ شکارممنوع سمیرم در بخش حفاظت‌شدهٔ دنا ارتقا یابد و به منطقهٔ حفاظت بدل شود. این مصوبه، منطقهٔ حفاظت‌شده و ذخیره‌گاه زیست‌کره را که تحت مدیریتی یکپارچه قرار داشت، دو تکه کرد. هم‌زمان با دو تکه کردن این منطقه، تجهیز کارگاه برای سد ماندگان بر روی سرچشمۀ رودخانهٔ «ماربر» در کوهپایه‌های دنای شرقی سرعت گرفت. ماربر یکی از سرشاخه‌های اصلی کارون است و سد ماندگان در دل منطقهٔ حفاظت‌شده قرار گرفته که نه مجوز دارد و نه مطالعاتی برای آن ارائه شده است. همه‌چیز در «اما و اگر» و بی‌اطلاعی پیش می‌رود تا بقای یک ذخیرهٔ جهانی بیش‌ازبیش تهدید شود. حالا سؤال اینجاست که براساس چه استدلال علمی-فنی، زیست‌محیطی و منطقی‌ای باید در اطراف یک اکوسیستم کوهستانی با اقلیم سرد، سه سد ساخته شود که دوسر آن در منطقهٔ حفاظت‌شده و با فاصلهٔ کم از هم قرار دارند؟

گپ‌وگفت بی‌صدای گیاهان

|پیام ما| تصور اینکه یک روز از خواب بیدار شویم و ببینیم که هم اینترنت و هم شبکهٔ تلفن قطع شده است و هیچ وسیلهٔ ارتباطی دیگری نیز در دسترس نیست، وحشتناک است؛ چرا که ما عادت داریم با دریافت اطلاعات از اطرافمان، برنامهٔ روزانه‌مان را تنظیم کنیم و حتی تصمیم‌گیری‌های بلندمدت خودمان را انجام دهیم. اینکه بدانیم امروز قرار است باران ببارد تا لباسی مناسب روز بارانی بپوشیم یا آنکه بدانیم قیمت ارز و طلا در بازار چه وضعیتی دارد تا بر اساس آن برای سرمایه‌گذاری تصمیم بگیریم، نمونه‌هایی از این اطلاعات هستند. جالب آنکه گیاهان نیز از شبکه‌ای ارتباطی بهره می‌گیرند که هم مواد غذایی و آب را بین یکدیگر تبادل می‌کنند و هم اطلاعات ارزشمندی را برای تصمیم‌گیری‌های آینده در این شبکه به‌ اشتراک می‌گذارند. «سون باتک» (Sven Batke) معاون بخش تحقیقات و تبادل اطلاعات در دانشگاه «اج هیل» (Edge Hill) انگلستان، در این مقاله اطلاعات جالبی دربارهٔ این شبکهٔ ارتباطی گیاهان ارائه می‌کند. او می‌گوید که احتمالاً به‌زودی می‌توانیم زبان ارتباطی گیاهان با یکدیگر را ترجمه کنیم و این‌ کار علاوه‌بر آنکه در کشاورزی کاربردهای فراوانی دارد، می‌تواند ما را در حفظ و احیاء اکوسیستم‌های جهان یاری کند.

بازگشت به شاخص‌های پایداری در توسعۀ شهرهای ایرانی

در چهار دهۀ اخیر، نواحی شهری در ایران رشد چشمگیری داشته است، اما این رشد با مخاطرات بسیار اجتماعی و محیط‌‎زیستی همراه بوده است؛ مسائلی چون زایش سکونتگاه‌­های غیررسمی در حاشیۀ شهرها، گرانی مسکن، گسترش فقر شهری، آلودگی هوا، مدیریت پسماند شهری، تأمین آب آشامیدنی و بسیار موارد دیگر که همگی شاخص‌های کیفیت زندگی و زیست‌پذیری را تحت‌تأثیر قرار داده است. اگر سه مؤلفۀ توسعۀ اقتصادی، توسعۀ اجتماعی و حفاظت از محیط‌زیست و اکوسیستم طبیعی را به‌عنوان بنیان‌های توسعۀ پایدار در نظر بگیریم، پایداری توسعۀ اقتصادی و حفظ کیفیت حیات روی کرۀ زمین برای انسان، منوط به رشد و توسعۀ منطقی شهرها و اصلاح روابط آن‌­ها با محیط‌زیست پیرامونشان است.

مغلطۀ «ترال»

پس از پایان توافق‌نامۀ ممنوعیت صید ترال در دریای عمان و خلیج‌فارس، از سال گذشته شناورهای صید ترال و پرساینرها (صید محاصره‌ای)، دوباره و به‌رغم همۀ هشدارهای محیط‌زیستی، به دریا بازگشته‌اند. سازمان شیلات می‌گوید، این شناورها دارای مجوز و برای یک مدت‌زمانی محدودِ فعالیت و به تعداد محدود فقط برای صید میگو و یک نوع خاص از ماهی ساردین فعالیت می‌کنند و حالا آنچه مشکل خلیج‌فارس و دریای عمان است، صید غیرمجاز به این روش‌هاست که خود سازمان شیلات، آن را «مخرب» ارزیابی می‌کند. افزایش صید غیرمجاز در استان بوشهر، به این دو روش نام‌برده، پای دادستان را هم به میان آورد. شیلات و دادستانی اعلام کرده‌اند، با قانون‌شکنان برخورد می‌شود. قانون‌شکنان می‌گویند تا «شغل» دیگری نباشد، چارۀ دیگری نداریم و فعالان محیط‌زیست، هر دو گروه را زیر سؤال می‌برند. به نظر صید ترال و پرساین در جنوب کشور، یک مغالطه است؛ کاری که نکو نیست و مخرب است، اما گروهی می‌توانند انجامش دهند و برای گروهی مجازات سنگین در پی دارد.

جنگ، جنگل‌زدایی و سیل در افغانستان

|پیام ما| در ۱۰ می ۲۰۲۴، «هارون نفس» در مهمان‌خانۀ خانواده‌اش در بغلان - شمال افغانستان - و با دوستانی که برای اقامت آمده بودند، وقت می‌گذراند. در تمام بعدازظهر، باران ملایمی می‌بارید، اما حدود ساعت ۳ بعدازظهر، آن‌ها صدای بلندی را شنیدند. نفس می‌گوید: «ما بلافاصله بیرون رفتیم تا ببینیم چه چیزی باعث این صدا شده است؟ گیج شده بودیم، فکر می‌کردیم ممکن است هواپیما باشد، اما بعد متوجه شدیم، سیل است!» طی دو روز، دست‌کم ۳۱۵ نفر در بغلان کشته، بیش از ۲۰۰۰ خانه ویران، حدود ۱۶۰۰ نفر مجروح و صدها نفر دیگر ناپدید شدند. سیل‌های ناگهانی در سایر ولایات افغانستان نیز ویرانی به بار آورد و حداقل ۵۰ نفر در غور، جان خود را از دست دادند. افغانستان همواره در معرض بلایای طبیعی بوده است. بر اساس یک گزارش، در میان کشورهای کم‌درآمد، از نظر تعداد مرگ‌ومیر بین سال‌های ۱۹۸۰ تا ۲۰۱۵، این کشور در رتبۀ دوم قرار دارد. بااین‌حال، فراوانی و شدت بلایایی مانند سیل ناگهانی، در افغانستان روند صعودی طی می‌کند؛ دلیل این امر، تنها تغییر آب‌وهوا نیست، بلکه درگیری‌های مسلحانۀ مداوم، این کشور را به‌شدت آسیب‌پذیر کرده است.

تغییر ریل حکمرانی، از دولتی به مشارکتی

اقتصادی‎‌کردن حفاظت از تنوع‌زيستی، ارزش‌گذاری اقتصادی محیط‌زیست برای حل مشکلات و همچنین حفاظت و بهره‌برداری پایدار از محیط‌زیست، از جمله مواردی است که می‌تواند وضعیت محیط‌زیست، خصوصاً حوزۀ طبیعی را بهتر کند.

چرا سطح آب دریای خزر کاهش پیدا کرده است؟

رییس پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو گفت: بر اساس مطالعات انجام شده افزایش دما و کاهش بارش مهم‌ترین عوامل کاهش سطح آب دریای خزر هستند.

حیوان‌دوستی افراطی و غفلت از مسئولیت‌ اجتماعی