هشتصدوسومین شب از سلسله‌ شب‌های بخارا با همکاری فصلنامه‌ صنوبر، انجمن مستندسازان حیات‌وحش و تنوع‌زیستی، انتشارات ایرانشناسی و خانه اندیشمندان علوم انسانی به پروانه‌های ایران اختصاص داشت. در این شب که یکشنبه، ۲۳ دی‌ماه ۱۴۰۳، برگزار شد، «علیرضا نادری»، «بهمن ایزدی»، «پژمان نوروزی»، «وازریک نظری»، «مجید غضنفری»، «امیرحسین بختیاری»، «مانیا شفاهی» و «علی دهباشی» در خانه اندیشمندان علوم انسانی سخنرانی کردند.

 با نزدیک‌شدن به سال ۲۰۵۰، دانشمندان، پژوهشگران و فعالان محیط‌زیست بیش‌ازپیش به چالش‌ها و فرصت‌هایی که پیش رو داریم توجه نشان می‌دهند. تغییرات اقلیمی، رشد سریع جمعیت، فناوری‌های پیشرفته و شهرنشینی فزاینده، تصویری پیچیده و گاهی نگران‌کننده از آینده زمین دارند. بااین‌حال، پیش‌بینی این تحولات می‌توانند فرصتی برای بازسازی و حرکت به‌سوی پایداری ایجاد کنند.

|پیام ما|«بله، من جاسوس هستم، ولی جاسوس درناها»؛ وقتی بازار تهمت داغ بود و به الن ووسالو شک می‌کردند که برای چه ایران مانده در‌حالی‌که همسرش به آمریکا مهاجرت کرده است، این جمله را به خنده می‌گفت. او برای دهه‌ها زیر بار انواع و اقسام حرف‌ها تاب آورد و درنهایت هفته گذشته ۱۹ دی در ۹۵سالگی در ایران درگذشت، میراث الن ووسالو- توکلی اما در دنیای حفاظت باقی خواهد ماند. به مناسبت درگذشت او پرونده‌ای را با دو یادداشت منتشر کردیم، «محمود قاسمپوری»، عضو هیئت‌علمی دانشگاه تربیت مدرس، در یادداشت خود شرحی از مرارت‌هایی که او در ایران کشید و دستاوردهایی که داشت، ارائه داده است. «ایمان ابراهیمی‌»، حفاظت‌گر پرندگان، نیز در یادداشت خود با مروری بر زندگی ووسالو و تلاش‌هایش نتیجه گرفته است «زندگی الن به ما یادآوری می‌کند که عشق و تلاش به‌تنهایی ضامن موفقیت در حفاظت نیستند.»

در دهه‌های اخیر، ژانر داستان‌های اقلیمی یا Cli-Fi (مخفف Climate Fiction)، به یکی از جریان‌های مهم ادبی و سینمایی تبدیل شده است. این ژانر، با داستان‌پردازی علمی و تخیلی، تصویری از آینده زمین و چالش‌های محیط‌زیستی نشان می‌دهد. ژانر داستان‌های اقلیمی از سویی به مسئله تغییراقلیم و پیامدهای آن می‌پردازد و از سوی دیگر، راهی برای ارتباط عاطفی و احساسی مخاطب با این بحران‌ها ایجاد می‌کند. این ژانر از یک سبک داستان‌نویسی یا فیلمسازی ساده، به حرکتی فرهنگی برای افزایش آگاهی و الهام‌بخشی تبدیل شده است.

اهالی گمرکان عزادارند. دو روز قبل در تقاطع جاده روستایی و جاده معدن در این منطقه گویا به‌دلیل آنکه بار کامیون‌های شن در محل تقاطع در جاده ریخته بود، تصادف می‌شود و دو فرزند یک خانواده که کمربند ایمنی هم نداشتند از دست می‌روند و فرزند سوم هم در کماست. از ۱۰ سال قبل که پای معدن‌کاوان به دهنه گمرکان و امگز رسید تا حالا آنچه نصیب محلی‌ها شده، ویرانی بوده است. دهنه گمرکان، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان عنبرآباد و از توابع جنوب و مرکز رشته‌کوه جبالبارز استان کرمان است. نقطه‌ای پرشده از درختان بنه و بادام که در روزهای اخیر برای ساخت جاده معدنی، بخش عمده آنها از ریشه کنده‌ شده‌اند. گشت‌های منابع طبیعی پنجشنبه هفته گذشته و بعد از اعلام محلی‌ها به منطقه رفتند و مقابل کار ایستادند، اما آنچه هویداست، فعالیت افسارگسیخته چند شرکت معدنی برای برداشت مس است که برای این کار زمین‌های آباواجدادی ساکنان این منطقه در سال‌های گذشته و بدون اعلام، به‌عنوان زمین‌های ملی تعیین شده است. محلی‌ها سند، بنچاق‌ و هر برگه‌ای را که نشان از مالکیت آنها داشت، برای شکایت برده‌اند؛ اما تاکنون نتیجه‌ای نداشته است و زمین‌ها بعد از آنکه اراضی ملی شدند، به‌جای حفظ و حراست به معدن‌کاوان سپرده‌ شده‌اند.

فرسایش خاک در ایران به بحران تبدیل شده است؛ آمارها نشان می‌دهند که کشور ما در این زمینه در رتبه‌های نخست جهانی قرار دارد

جنگل‌کاری نامی‌ آشنا در واژگان این روزهای محیط‌زیست است؛ چه در قالب نهضت یک میلیارد درخت سازمان منابع‌طبیعی و چه پویش‌های مختلف دولتی، خصولتی، خصوصی و مردم‌نهاد! البته پیشینه این فعالیت به هزاره‌های قبل و تمدن‌های بزرگ باستان برمی‌گردد،‌ فارغ از پیشینه،‌ آیا آنچه امروز انجام می‌شود صحیح و اصولی است؟ سال‌ها است اقداماتی در جهت ایجاد جنگل یا احیای جنگل‌های تخریب‌شده در قالب طرح‌های دولتی یا در قالب فعالیت‌های مردمی‌ انجام می‌شود. در یک دوره زمانی این طرح در قالب پویش جنگلانه در بسیاری از نقاط کشور با هدف احیای جنگل و فرهنگسازی انجام می‌گرفت. پویشی که با استقبال خوب مردم و گروه‌های مردمی‌ همراه شد. البته پیش از آغاز «جنگلانه»، در سال ۱۳۹۱ ‌تشکل دوستداران ایلام در استان ایلام، نهضت سبز زاگرس در کهگیلویه‌وبویراحمد برنامه‌های کاشت بلوط را شروع کرده بودند. حتی سال‌های قبل نیز اقداماتی صورت گرفت، اما آنها عمومی نبودند.