به‌بهانه صدسالگی« اسکندر فیروز»

شماره ۳۴۶۲ روزنامه «پیام ما» در روز دوشنبه دوازدهم مرداد ۱۴۰۵، به واکاوی مسائل کلان از حوزه محیط‌زیست و میراث فرهنگی تا چالش‌های نظام سلامت پرداخته است. این شماره ضمن گرامیداشت صدمین سالروز تولد اسکندر فیروز، بنیان‌گذار سازمان حفاظت محیط‌زیست، به شکاف میان آمارهای رسمی و واقعیت‌های موجود در بازار دارویی کشور، وضعیت موزه‌های زنده در قشم و بحران‌های زیست‌محیطی تالاب آسپاس پرداخته است.

عصر شنبه، دهم مردادماه ۱۴۰۵، نهصدوشصت‌وپنجمین شب از مجموعه شب‌های مجله «بخارا»، با همراهی مجله «صنوبر» و موزه سینما، به شب «میراث فیروز» اختصاص یافت. این مراسم به‌مناسبت صدمین سالروز تولد «اسکندر فیروز»، بنیان‌گذار سازمان حفاظت محیط زیست، با حضور «رخشان بنی‌اعتماد» و جمع پرشماری از دوستداران محیط زیست در موزه سینمای باغ فردوس برگزار شد. در این شب، «اسماعیل کهرم»، «هوشنگ ضیایی» و «بهمن ایزدی»، از پیش‌کسوتان محیط زیست، «مجتبی میرطهماسب»، مستندساز، «بهارناز کریم‌خانی»، کارشناس ارشد محیط زیست، «ابراهیم عامل محرابی»، مترجم کتاب خاطرات اسکندر فیروز، و «علی دهباشی»، سردبیر مجله بخارا، سخنرانی کردند.

صدمین سالروز تولد «اسکندر فیروز»، بنیان‌گذار سازمان حفاظت محیط‌زیست، بهانه‌ای بود تا «مهدی گوهری» در صدودومین نشست‌های سفرنامه‌خوانی، به سراغ کتاب خاطرات او برود. مهمان این نشست، «هوشنگ ضیایی»، پیشکسوت و از مدیران پیش از انقلاب سازمان حفاظت محیط‌زیست بود. او از میان انبوه خاطره‌هایی که طی دهه‌ها همکاری و دوستی با اسکندر فیروز داشت، چند مورد را انتخاب و روایت کرد. وقتی از او پرسیدند گاهی دلتان برای کدام خاطره‌ای که از اسکندر فیروز دارید تنگ می‌شود، گفت: «دلم برای خودش تنگ می‌شود؛ او یک دوست خیلی خوب بود.»

تالاب «شادگان» همچنان نفس می‌کشد، اما بی‌جان‌تر از گذشته. سال‌هاست فعالان محیط‌زیست درباره حجم بالای آلاینده‌ها، کاهش جمعیت ماهیان بومی به‌دلیل گسترش گونه مهاجم «تیلاپیا» و تأمین‌نشدن حقابه این تالاب هشدار می‌دهند. با این حال، هنوز باران تنها پناه شادگان، زیستمندانش و مردم حاشیه‌نشین آن است. «نازنین همایون‌پور»، عکاس مستند، سه سال به تالاب شادگان و روستاهای پیرامون آن سفر کرد تا چشم‌اندازهای یکی از مهم‌ترین تالاب‌های ایران و نسبت پیچیده انسان و طبیعت را در قاب‌هایش ثبت کند و روایتی از زندگی مردمانی ارائه دهد که سرنوشت‌شان با سرنوشت تالاب گره خورده است. حاصل این پژوهش و عکاسی مستمر، اکنون در کتاب عکس «کاوشی پیرامون تالاب شادگان؛ سایه‌ها در هم‌سازی» منتشر شده است. این کتاب که از سوی نشر «توالی» منتشر شده، روز جمعه ۱۹ تیرماه در گالری «دیدار» تهران رونمایی شد و بخشی از عکس‌های همایون‌پور نیز در این گالری به نمایش درآمد.