سلامت روان ایرانیان در آستانه بحرانی تازه است؛ تازه‌ترین پیمایش ملی نشان می‌دهد یک‌چهارم جمعیت کشور دچار نوعی اختلال روانی‌اند؛ از سوی دیگر «کامران باقری لنکرانی»، وزیر اسبق بهداشت، وضعیت اختلالات روانی را «افزایشی» و «هشدارآمیز» خوانده است. همچنین «وحید شریعت»، رئیس انجمن علمی روانپزشکان ایران، به «پیام ما» می‌گوید: «جامعه امروز ایران با مجموعه‌ای از عوامل برانگیزاننده و فشارهای بیرونی مواجه است که چشم‌انداز مثبتی از آینده سلامت روان نشان نمی‌دهد.» این وضعیت درحالی‌است که به‌گفته «محمدرضا شالبافان»، مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، «در حال حاضر تخت‌های روانپزشکی تنها پاسخگوی نصف نیاز جمعیت ایران است.» کمبود تخت‌های بستری و طولانی بودن روند دسترسی به درمان، وضعیت را برای بیماران و خانواده‌هایشان دشوارتر کرده است.

بازگشایی مدارس خانواده‌ها را با «هفت‌خوان هزینه‌های تحصیلی» روبه‌رو کرده است؛ از لباس فرم و لوازم‌التحریر گرفته تا سرویس و شهریه مدارس غیرانتفاعی. بررسی‌ها نشان می‌دهد حداقل هزینه یک دانش‌آموز حدود شش تا هفت میلیون تومان است و در مدارس غیرانتفاعی به بیش از ۱۵۰ میلیون تومان می‌رسد.

«لیلا» دستان و چشمانش را می‌دزدد، اما لبخندش را نه. سرش را بالا می‌گیرد و با جسارت می‌گوید: «ما پول ثبت‌نام در مدرسه نداریم، اما من می‌خوام درس بخونم.» او مانند بسیاری دیگر از دختران و پسرانی است که در سال‌های اخیر به‌خاطر اجبار در پرداخت شهریه مدارس دولتی، آن‌هم در منطقه هرندی تهران، با مشکل ثبت‌نام مواجه شده‌؛ اما امسال مشکل دوچندان است. یک مدرسه دولتی دخترانه در مقطع متوسطه در منطقه ۱۲ به‌دلیل اخراج اتباع و کم‌شدن تعداد دانش‌آموزان تعطیل شده و دانش‌آموزان ایرانی برای تحصیل باید به منطقه دیگری بروند؛ جایی که «کوچه‌های ترسناکی» دارد و رفت‌و‌آمد در آن حتی برای مادر لیلا و سایر بزرگسالان دشوار است. اگر هم به آنجا برسند با شهریه ۱۰ میلیون تومانی چه کنند؟ سخنگوی آموزش‌و‌پرورش به «پیام ما» می‌گوید این کار تخلف است و مدارس دولتی نباید شهریه دریافت کنند. اما برخورد مدیران مدارس با این دانش‌آموزان و خانواده‌هایشان تلخ است. مددکار مؤسسه توانمندسازی «ندای ماندگار» که به آموزش‌و‌پرورش منطقه و بهزیستی رفته و نامه‌نگاری‌های بسیاری انجام داده هم از برخوردها گلایه دارد. این در حالی است که امسال بیش از ۲۰ دانش‌آموز ایرانی و ۳۰ دانش‌آموز اتباع به مؤسسه‌ ندای ماندگار مراجعه کرده‌اند که همگی در پرداخت شهریه مدرسه مشکل دارند. وضعیت سایر مؤسسات حمایتی هم به همین شکل است و حالا نگرانی از ترک تحصیل بچه‌ها در این مناطق بیش از گذشته قوت گرفته است.

کمتر کسی است که نام «باغچه‌بان»‌ها را نشنیده باشد. «جبار باغچه‌بان» بنیانگذار اولین مدرسه ناشنوایان در ایران بود. «پروانه»، «ثمین» و «ثمینه» فرزندان دیگر او بودند که ثمین پس از سال‌ها فعالیت در حوزه موسیقی در سال ۸۶ در استانبول درگذشت و ماندند «پروانه» و «ثمینه» که همچنان به فعالیت‌های فرهنگی ادامه می‌دادند. تا روز بیست‌وششم شهریور که «نوش‌آفرین انصاری»، دبیر شورای کتاب کودک اعلام کرد «ثمینه» که میراث‌دار و ادامه‌دهنده راه پدرش بود و حتی لقب «مادر ناشنوایان ایران» را داشت، از دنیا رفت.

کم‌خونی و فقر آهن ناشی از آن در میان دختران دبیرستانی به‌گفته «احمد اسماعیل‌زاده»، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، ۱۸.۲ درصد است. او می‌گوید: برخی از مدیران دبیرستان‌ها به‌دلیل برخی از باورها به طب سنتی و خرافات از توزیع قرص‌های مکمل آهن در مدارس جلوگیری می‌کنند. با‌این‌حال «اعظم گودرزی»، مدیرکل دفتر سلامت و تندرستی وزارت آموزش‌و‌پرورش، در گفت‌وگو با «پیام ما» این موضوع را رد کرد و با اشاره به توزیع مکمل‌ها در ۴۰ درصد از مدارس متوسطه اول و صد درصد مدارس متوسطه دوم، از رصد و پایش میزان توزیع این قرص‌ها خبر داد. این گفته‌ها درحالی‌است که «شیرین نیرومنش»، عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، به «پیام ما» گفت: «لطمات جبران‌ناپذیر کم‌خونی و فقر آهن ناشی از آن، سلامت دختران را هدف قرار داده است و این مسئله نسل آینده ایران را تهدید می‌کند.»

«تا ۱۵ سال آینده، کشور ما به پیرترین کشور منطقه و طی ۳۰ سال آینده به یکی از پیرترین کشورهای جهان تبدیل می‌شود.» این را مدیرکل دفتر ریاست سازمان بهزیستی به «پیام ما» گفت. سال‌هاست که مسئولان هشدار می‌دهند به‌زودی جمعیت ایران پیر می‌شود. هشداری که با عبور دهه‌شصتی‌ها از سنین جوانی و میان‌سالی و پا گذاشتن به سالمندی، برنامه‌ای برای آن وجود ندارد. گاهی سازمان بهزیستی طرح‌های همچون «سلام» و «بانک زمان» را پیش می‌کشد اما معلوم نیست که اینها می‌تواند درمانی بر دردهای جامعه سالمندان آینده ایران باشد.

راهکاری جامع برای تسهیل دسترسی و پیگیری امور

|پیام‌ما| سخنگوی دولت در نشست خبری روز سه‌شنبه، ۲۴ تیر، در پاسخ به خبرنگاران در مورد اینترنت طبقاتی و محدودیت‌های دسترسی که از سوی جامعه گزارش می‌شود و همچنین کارزاری که در این‌باره راه‌اندازی شده، اعلام کرد دولت با آزادی اینترنت موافق است، اما قبل از آن، اگر برای مثال خبرنگار نیاز به اینترنت آزادتری دارد، باید به او داد. امور را نمی‌توان معطل کرد تا مسائل حل شود؛ هرچند نگاه دولت دسترسی به اینترنت آزاد است. سخنگوی دولت همچنین در مورد رفع فیلتر «واتس‌آپ» بعد از جنگ دوازده‌روزه و واکنش‌های مخالف آن نیز توضیح داد: «دنبال محدودسازی اینترنت نیستیم، اما شرایط فعلی دست مخالفان را در راستای این اقدام دولت خوب پر کرده است. رویکرد دولت از زمان روی کار آمدن، اینترنت آزاد بود. دولت باوری برای اینکه اینترنت را قطع کند، ندارد؛ اما تعدادی از پهپادها از طریق اینترنت کنترل می‌شدند و نیاز بود برای حفظ امنیت مردم به اینترنت ملی مهاجرت کنیم. باید جریان اطلاعات را به‌گونه‌ای حفظ کنیم که روایت درست منتقل شود، اما بین امنیت مردم و آزادی انتشار اخبار کدام را انتخاب می‌کنید؟ این تصمیم برای امنیت و جان مردم گرفته شد. در غیر این‌صورت رویکرد دولت اینترنت آزاد است.» موضوع رفع فیلتر از اکانت‌های ارتباطی پیش از شروع جنگ تحمیلی دوازده‌روزه نیز یکی از مطالبات مردم و البته وعده‌های انتخاباتی رئیس‌جمهوری پزشکیان بود که محقق نشد.