|پیام‌ما| معاون حقوقی و امور مجلس سازمان حفاظت محیط‌‌زیست با بیان اینکه خوزستان جزو معدود استان‌هایی است که با این حجم از مأموریت‌های ملی مواجه است و باید پاسخگوی توسعه نفت، تولید برق و صنایع بزرگ باشد و این وضعیت، وظیفه سازمان حفاظت محیط‌زیست را سخت‌تر می‌کند، گفت: خوزستان به ایجاد زیرساخت و اشتغال نیاز دارد و باید حفاظت محیط‌زیست در یک چارچوب منعطف انجام شود تا علاوه‌بر حفظ محیط‌زیست، به نیازهای توسعه‌ای منطقه و کشور پاسخ داده شود.

پیام ما| ایستادگی مردم مقابل سایت‌های زباله سراوان در رشت، عمارت آمل، انجلیسی بابل و چندین محل دفن دیگر، داستان تکرارشونده سال‌های اخیر است. آنها روزها و شب‌های بسیاری مقابل محل دفن در این مناطق ایستادند و اجازه ورود زباله به سایت‌ها را ندادند، اما هیچ مسئولی در این مدت پاسخی برای حل مشکل این مناطق نداشت و به‌اجبار زباله‌ها راهی جز تخلیه در همین مناطق دفن نداشت. مسئولان مدام نوید حل مشکل را دادند، جلسه گذاشتند، به منطقه رفتند؛ اما بدون داشتن راه‌حلی عملی. وضعیت زباله در اغلب شهرهای شمالی همین است و چند وقت قبل انتقال زباله‌های مازندران به گلستان یا انتقال نیافتن زباله‌ها از شهرهای مختلف به سراوان رشت هم گره‌ای جدید را ایجاد کرد. در روزهای اخیر اما کارزاری با عنوان «درخواست حل معضل پسماند شمال کشور» خطاب به رئیس‌جمهور به راه افتاده و در آن به ذکر مواردی پرداخته شده که سال‌هاست بیان می‌شود؛ این‌بار اما با امید شنیدن این خواست‌ها توسط دولت و شخص رئیس‌جمهور.

چشمه «آب‌ سفید» واقع در پهنه امن منطقه حفاظت‌شده سبزکوه (استان چهارمحال‌وبختیاری) با کیفیت آب کم‌نظیر از دهه ۸۰ برای بهره‌برداری مورد توجه بوده است. در ابتدا هدف استفاده از این چشمه ایجاد شهرک شرکت‌های آب معدنی بود و پس از آن، تأمین آب شرب شهرها و روستاهای شهرستان بروجن و سپس شهرستان لردگان مطرح شد. عدم مجوزدهی سازمان حفاظت محیط‌زیست برای انجام این پروژه اخیراً مورد نقد نماینده مردم لردگان در مجلس شورای اسلامی قرار گرفته و بر ضرورت تأمین آب شرب برای این مقاصد تأکید شده است. این درحالی‌است که ایجاد هر سازه‌ای در هسته و پهنه امن منطقه حفاظت‌شده (مطابق قوانین و برنامه مدیریت این منطقه) ممنوع است. آنچه موجب تخریب معدود زیستگاه‌های غنی در کشور می‌شود، تأکید بر فوریت و ناگزیری از اجرای پروژه‌های تک‌گزینه‌ای است.

دلایل بسیاری برای شکل‌گیری و استمرار بحران آب و راهکارهای بسیاری برای رفع آن در کشور عنوان می‌شود. روزنامۀ «پیام‌ما» طی یک نظرسنجی از ۳۵ متخصص و کارشناس مرتبط با بخش‌های مختلف مدیریت منابع آب کشور، دلایل وضعیت فعلی و راهکارهای کلان رفع یا کاهش «ابرچالش آب» را به شور گذاشت. عمده پاسخ‌های دریافتی، بر اهمیت کم دلایل اقلیمی و طبیعی نسبت به علل مدیریتی حکایت می‌کند. اما آنچه به نظر دارای اهمیت بسیار زیادی است، این نکته است که بر اساس تحلیل پاسخ‌های دریافت‌شده، فضای کارشناسی در بخش آب، چندان امیدی به تغییر سیاست‌های آبی کشور، ذیل عملکرد دولت چهاردهم ندارد و در خوشبینانه‌ترین حالت ممکن، احتمال کمی از انجام چند اقدام اصلاحی را انتظار می‌کشد. اما نگاه غالب در این پاسخ‌های دریافتی، «بر عدم تغییر و استمرار سیاست‌های مخرب گذشته» حکایت دارد. پاسخ‌دهندگان به این پرسشنامه، پیامدهای «محیط‌زیستی» و «اجتماعی» بحران آب را بسیار جدی ارزیابی می‌کنند و بر این باورند که «انتخاب وزرا و معاونان رئیس‌جمهوری هماهنگ و باورمند به مسئلۀ آب در وزارتخانه‌های نیرو، جهاد کشاورزی، صنعت و معدن و تجارت و سازمان حفاظت محیط‌زیست و طراحی ساختار جدید و یکپارچه برای مدیریت منابع آب و محیط‌زیست»، گام‌های نخست تغییر در روند مدیریت منابع آب کشور است.

زمانی که پس از چند سال کشمکش، صندوق ملی محیط‌زیست در دولت «حسن روحانی» کار خود را آغاز کرد، قرار بود سرمایهٔ آن صرف راه‌اندازی بسیاری از طرح‌ها و پروژه‌های محیط‌زیستی کشور خصوصاً در بخش خصوصی شود. در چند سال گذشته، این صندوق که سرمایه‌ای یک‌هزار میلیارد تومانی در یکی از بانک‌های کشور دارد، توانسته بود تسهیلاتی برای برخی طرح‌ها و پروژه‌ها فراهم کند. اما در اواخر اردیبهشت، خبر برکناری مدیرعامل این صندوق و انتصاب فردی دیگر که پیش از این هیچ نشانی از او در موضوع محیط‌زیست نبود، در بحبوحهٔ اخبار انتخابات زودهنگام ریاست‌جمهوری گم شد. اما در همین ماه‌ها، خبری از اعطای تسهیلات به طرح‌ها و پروژه‌ها به‌ چشم نمی‌خورد. طرحی برای انتقال سرمایهٔ صندوق به بانکی دیگری در دست پیگیری است و مدیر عامل جدید، انتصاباتی که چارچوب قوانین و مقررات نیستند را انجام داده است؛ تغییراتی که به‌ نظر می‌رسد در دقیقهٔ ۹۰ دولت نیمه‌تمام سیزدهم، باعجله درحال انجامند.

۳۰۰ نفر از اهالی روستای «دهفول» نهاوند استان همدان، به‌دلیل استفاده از آب شربِ آلوده به میکروب با منشأ فضولات حیوانی روانۀ مراکز درمانی شدند. این اتفاق در پی ورود چاه جدیدی به مدار تأمین آب شرب این روستا اتفاق افتاد؛ چاهی که سال‌ها متروکه بود و طی سالیان به فاضلاب انسانی و فضولات حیوانی آلوده شده بود. مرکز بهداشت شهرستان نهاوند و شرکت آب و فاضلاب این شهرستان، بدون هیچ آزمایشی از آب، پیش از اتصال به مدار، آب را صرفاً با کلرزنی وارد شبکه کردند. پس از ابتلاء تعداد قابل توجهی از اهالی به علائم مشترک مسمومیت، آزمایشِ سلامت آب انجام، آلودگی به میکروب ناشی از فضولات حیوانات تأیید و حلقۀ چاه دوباره مسدود شد.

پنج روز از شروع ثبت نخستین مراجعه با علائمی شبیه مسمومیت در رضوانشهر استان گیلان می‌گذرد و شمار این مبتلایان اکنون به حدود ۴۰۰ نفر رسیده است. دلیل این مشکل عمومی هنوز اعلام نشده است. در حالی که رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان می‌گوید آزمایش‌های کشت آب در حال انجام است و تا اعلام نتیجه معلوم نیست آب آلوده بوده یا نه، آبفای کشور آلودگی آب را رد می‌کند. با این حال دانشگاه علوم پزشکی به شهروندان توصیه کرده است آب را پس از جوشاندن استفاده کنند. تغییر کیفیت آب در مناطق از گیلان در گذشته نیز اتفاق افتاده است.