بایگانی مطالب برچسب: آب
سدسازی به قیمت نابودی تاریخ ایران
وقتی سخن از سدسازی در ایران به میان میآید، معمولاً نخستین محورهای بحث، تخریب محیطزیست، برهمخوردن نظامهای هیدرولوژیک رودخانهها و نابودی زیستبومهای پاییندست است. اما کمتر گفته میشود که یکی از پیامدهای مهم و جبرانناپذیر سدسازی، ضربهای است که به پیکره میراثفرهنگی و محوطههای تاریخی وارد میشود. نخستین اعتراض گسترده و عمومی به یک پروژه سدسازی در ایران، در جریان ساخت سد سیوند بر رودخانه پلوار در استان فارس شکل گرفت. این سد نهتنها بخشی از محوطه باستانی «تنگ بلاغی» را به زیر آب برد، بلکه نگرانیهای جدی درباره افزایش رطوبت و تهدید میراث جهانی پاسارگاد ایجاد کرد. همین تجربه بود که برای نخستینبار واکنش جامعه مدنی و رسانهها را نسبت به تبعات سدسازی در حوزه میراثفرهنگی بهطور جدی برانگیخت. در این یادداشت میخواهیم بهشکلی کوتاه و مستند مرور کنیم که در دهههای گذشته سدسازی چه بر سر میراثفرهنگی ایران آورده است. نباید فراموش کنیم که محیطزیست و میراثفرهنگی در ایران توأمان مورد تخریب و ظلم قرار گرفتهاند. این دو عرصه همزمان و همسرنوشت، قربانی توسعه شتابزده و بیمحابا شدهاند.
روایت تازهای از آب؛ بازاندیشی ارتباط با مردم
بحران آب در ایران بیش از آنکه مسئلهای مهندسی باشد، مسئلهای اجتماعی و فرهنگی است. جامعهشناسی تأکید دارد بدون تغییر در معنا و ارزش اجتماعی آب، هیچ اصلاح فنی و مدیریتی به نتیجه پایدار نمیرسد. بنابراین، ساخت «روایت جدید آب» ضرورتی حیاتی است؛ روایتی که با زبان مردم سخن بگوید و بهجای نصیحت، از گفتوگو بهره برد.
قانون، ترمز تعیین حریم رودخانهها
|پیامما| تعداد قابلتوجهی از رودخانههای کشور هنوز تعیین حد حریم و بستر نشدهاند؛ موضوعی که نهتنها مشکلات حقوقی زیادی میان ذینفعان و حاشیهنشینان رودخانهها ایجاد کرده است، بلکه بنا به اعلام وزارت نیرو، دستدرازی و تجاوز به حریم رودخانهها را تشدید کرده است. بااینحال، مشکلات متعدد فنی و حقوقی، مانند خط ترمز در مورد تعیین حریم و بستر رودخانهها عمل کرده است. مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی به این چالشها پرداخته و اعلام کرده است برای رفع این چالشها، باید قانون توزیع عادلانه آب اصلاح شود و همچنین، در برخی موارد باید احکام جدید وضع شود. تعیینتکلیف موارد مبهم از جمله مالکیت برمبنای تاریخ تصویب قوانین، لزوم بهروزرسانی حدود بستر و حریم در بازههای زمانی معین و همچنین، لزوم تفکیک بین آثار طبیعی و انسانساخت در اثرگذاری بر حد بستر و حریم، از مهمترین موارد قانونی است که باید در متن قوانین موضوعه اعمال شود. همچنین، اصلاح آییننامه مربوط به بستر و حریم رودخانهها نیز باید در دستورکار دولت قرار گیرد.
گفتوگو با «عیسی بزرگزاده»، سخنگوی صنعت آب کشور
دولت ابرها را بارور میکند؟
سخنگوی صنعت آب کشور اعلام کرده است «بارورسازی ابرها» بهعنوان یکی از برنامههای قدیمی وزارت نیرو و با هدف کاهش اثرات خشکسالی دنبال میشود؛ موضوعی که در میان بسیاری از کارشناسان به «شبهعلم» شهرت دارد. همین یک هفته پیش بود که رئیس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی نیز از آن با شک و شبهه صحبت کرده بود. «احد وظیفه» در این مورد گفته بود: «شرکتهای فعال در این حوزه ادعا میکنند بارش را ۱۰ تا ۲۰ درصد افزایش میدهند، اما تحقیقات آکادمیک معتبر معمولاً چنین ادعایی را تأیید نمیکنند و با روشهای مختلف ثابت شده که نتایج تا حد اعلام شده تغییر بارش صحیح نیست.» پیشازآن نیز انجمن هواشناسی کشور طی بیانیهای امکان انجام آن را بهتمامی رد کرده بود. باوجوداین، «عیسی بزرگزاده» اعلام کرده است برای دنبال کردن این طرح حتی برنامهای مفصل و پنجساله نیز تدوین شده. گویا حالا بعد از حضور مافیای آب در کشور و اجرای طرحهای مدیریت آبی که کارشناسان آن را زیر سؤال میبرند، مانند سدسازیها و خطوط انتقال آب بینحوضهای، باید منتظر ایجاد مافیای ابرها نیز باشیم.
قتل بر سر آب
«حالا رعیت سر آب خون میکنه، واسه چار چیکه آب، چِل تا رو بیجون میکنه.» خبر درگیری خونین بر سر حقابه کشاورزی در روستایی بهنام «دیزج دول» در شهرستان ارومیه، این شعر احمد شاملو را تداعی میکند. یک کشته و ۱۳ زخمی حاصل نزاعی بود که برای معیشت و آب در حاشیه دریاچه خشکیده ارومیه و نزدیک «نقده» اتفاق افتاد. این اتفاق فقط چند روز پس از برگزاری آخرین جلسه شورایعالی آب کشور رخ داد؛ جلسهای که سخنگوی دولت میگوید بخشی از آن به ارائه راهکارهایی برای جلوگیری از درگیری و مناقشات مردم با یکدیگر بر سر آب اختصاص داشت.
پادکست خبری۲۰ شهریور
شکاف میان سیاست و واقعیت
در سالهای اخیر و در پاسخ به تنشهای فزاینده منابع آبی، مسئولان تلاش کردهاند با تدوین الگوهای بهینه و اعمال سیاستهای مدیریت تقاضا، مصرف آب را کنترل کنند. این تلاشها بهویژه در کلانشهری مانند تهران که همزمان با رشد جمعیت، توسعه شهری و محدودیت منابع روبهروست، اهمیت مضاعف یافته است. در همین راستا، براساس اعلام مسئولان آبوفاضلاب، سرانه مصرف مطلوب برای هر شهروند تهرانی حدود ۱۳۰ لیتر در روز در نظر گرفته شده و اقداماتی نظیر کاهش فشار، توزیع تجهیزات کاهنده مصرف و ارائه هشدارهای عمومی در دستورکار قرار گرفته است. بااینحال، فاصله معناداری میان اهداف تعیینشده و واقعیتهای روزمره مصرف در تهران وجود دارد؛ فاصلهای که درصورت بیتوجهی، میتواند منجر به تضعیف اثربخشی سیاستها و بیاعتمادی عمومی شود.
پادکست خبری ۰۹ شهریور
کوچ پاییزه، دام تشنه
با رسیدن آخرین ماه تابستان، کوچ پاییزه عشایر آغاز شده و حالا ایلبهایل و طایفهبهطایفه براساس زمانبندی اعلامی از سوی دولت روانه قشلاق خواهند شد. با اینهمه تابستان خشک ۱۴۰۴ مشکل بزرگی پیش روی عشایر گذاشته است: کمبود علوفه. اهالی ایل میگویند دولت باید در تخصیص علوفه یارانهای حمایت بیشتری داشته باشد، وگرنه عشایر ناگزیر از فروش دامهای خود هستند. مسئلهای که درصورت فراگیری، تولید و توزیع گوشت قرمز در کشور را با مشکل روبهرو میکند. مسئولان امور عشایری در استانها کمبود علوفه و آب برای احشام ایلات را تأیید میکنند، اما دولت هنوز برنامهای برای تأمین این اقلام اعلام نکرده است.
کنگیر، رودخانهای که به صنعت باخت
برداشت بیرویه از چاههای آبی در منطقه ایوان استان ایلام، موسوم به چاههای سراب که آب مورد نیاز یک پالایشگاه را تأمین میکنند، رودخانه «کنگیر» را به خشکی کشانده است. اتفاقی که فعالان محیطزیست و اهالی منطقه میگویند گسترش پیدا خواهد کرد و با مصرف منابع آبی، تمام اکوسیستم منطقه را تحتتأثیر قرار میدهد. اهالی ایوان در کارزاری از رئیسجمهوری خواستهاند تا چاههای آب مذکور را پلمب کند و این منابع آبی را به طبیعت و مردم ایوان برگرداند و منابع آب شیرین را صرف صنعت نکند. نماینده ایوان میگوید قرار است این چاهها تا شهریور پلمب شوند، اما اهالی میگوید به این تصمیم خوشبین نیستند.
پادکست خبری۳۰ مرداد
