بایگانی مطالب برچسب: آب کشاورزی
جدال سیاسی بر سر «آب و برق»
بهنظر میرسد پس از سخنرانی رهبری و توصیه به عموم نهادها در مورد حمایت از رئیسجمهوری و کابینهاش، مجلس شورای اسلامی که پس از اوجگیری ناترازی آب و برق در تابستان ۱۴۰۴، با جمعآوری حدود ۱۰۰ امضا از نمایندگان، قصد استیضاح وزیر نیرو را داشت کمی کوتاه آمد و به طرح سؤال از «عباس علیآبادی» بسنده کرد. اما بهنظر نمیرسد مجلس و نمایندگانش از فشار سیاسی بر بخش آب و برق کوتاه آمده باشند، فشاری که برای سالیان، شبکه توزیع آب و برق کشور را بهشکل فزایندهای بزرگ کرد و مصرف آب بهویژه در بخش کشاورزی را بهنفع حوزههای انتخابیه هر نماینده بالا برد. مجلس در تمام این سالها سهم خودش از ناترازی را گردن نگرفته است. کمیسیون آب و کشاورزی مجلس از یکسو، سیاستهای دولت در بخش کشاورزی را مورد انتقاد قرار میدهد و از جای خالی برنامههایی مانند کشت «فراسرزمینی» صحبت میکند، فرونشست زمین را بحران میداند، اما از سوی دیگر، بهدنبال برداشتن محدودیت از چاههای آب کشاورزی و توسعه شبکههای آبرسانی بهنفع بالارفتن بازدهی و افزایش سطح زیرکشت است. جدالی که بهنام آب و برق دنبال میشود، اما معلوم نیست نتیجه نهایی آن چیست؟
چالشسازی با انتقال آب طالقان
انتقال آب از سد طالقان با ایجاد یک خط لوله جدید، از سوی دولت بهعنوان راه نجات تهران در ماههای سخت تابستان معرفی میشود. طرحی که بهنظر میرسد حمایت همهجانبه دستگاههای مختلف حتی شخص رئیسجمهوری را داراست. بااینحال، کارشناسان بخش آب میگویند این طرح نهتنها شفاف نیست بلکه برآوردها نشان میدهد درصورت انتقال این آب، که بخش قابلتوجهی از آن به بخش کشاورزی در دو استان قزوین و گیلان اختصاص دارد، احتمالاً علاوهبر مشکلات محیطزیستی در مبدأ، مشکلات اجتماعی و اقتصادی هم ایجاد میشود. درِ دولت اما گویی همواره بر یک پاشنه میچرخد. طرح همه مجوزهای قانونی را دارد، اما این بهمعنای اجرای کارشناسی آن نیست. مجریان و منتقدان این طرح در گفتوگو با «پیام ما» ایدههای خود را عنوان کردهاند. سؤال اصلی این است: انتقال آب طالقان، کمک به حل بحران آب است یا ایجاد مشکلات بیشتر؟
راندمان آب کشاورزی تهران به ۶۲ درصد رسید؛ کمبود ۴۰۰ میلیون مترمکعبی آب همچنان پابرجاست
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان تهران از افزایش راندمان آب کشاورزی به ۶۲ درصد با اجرای بیش از هزار پروژه آب و خاک خبر داد، اما همزمان کمبود ۴۰۰ میلیون مترمکعبی آب در بخش کشاورزی این استان را اعلام کرد.
برنجکاری در بیآبی
تابستان آغاز نشده است، اما شدت تنش آبی در استان خراسانشمالی بهحدی است که ۹۳ روستا در این استان در حال حاضر با تانکر و به روش سیار آبرسانی میشوند. اهالی میگویند میانگین بالای سن در روستاها حتی تحویل آب و جابهجایی آن دچار مشکل هستند و عملاً دریافت آب خود مشکلی در کنار بیآبی شده است. آب شرب در شرایطی از دسترسی بیش از ۹۳ روستا خارج شده است و ۲۸۰ روستا هم با تنش شدید آبی در خطر محدودیتهای آب شرب و بهداشت قرار دارند که در این استان هنوز برنج بهعنوان یکی از آببرترین محصولات کشاورزی ایران کشت میشود. در این استان ۸۲ هزار بهرهبردار بخش کشاورزی در این استان مشغول به فعالیت هستند. بخش قابلتوجهی از آب مورد نیاز روستاها در این منطقه از آبهای زیرزمینی تأمین میشده اما بنابه اعلام آبمنطقهای این استان مخازن آب زیرزمینی خراسانشمالی سالانه بین ۶۵ تا ۹۵ میلیون مترمکعب کسری دارد و این میزان بیش از مقدار تغذیه آبخوانها است. مشکلی که چاهها و قناتهای فرسوده را خشکتر و کمآبتر کرده است.
حبس «حبلهرود»
کشاورزان دشت گرمسار و آرادان در استان سمنان به تأمین نشدن حقابه قانونی خود از «رودخانه حبلهرود» و «سد نمرود» اعتراض کردند. اعتراضی که طی دو روز گذشته در قالب تجمعهایی آرام اتفاق افتاد. اقدامی که اگرچه برای چندینبار متوالی در سالهای اخیر اتفاق میافتد، اما به نتیجهای نمیرسد. کشاورزان این منطقه در گفتوگو با «پیامما» مطالبه خود را بیان میکنند: «نظارت بر حبلهرود و جلوگیری از برداشتهای غیرمجاز توسط تانکر، پمپاژ، تصرفهای غیرقانونی، بههمراه آزادسازی حداقل ۴.۵ مترمکعب آب از سد نمرود برای آبیاری کافی مزارع گندم در دو نوبت.» غلاتکاران این منطقه میگویند اردیبهشت حیاتیترین فصل آبیاری محصولشان است که از قضای روزگار حبلهرود هم در پرآبترین شرایط قرار میگیرد، اما چیزی از حقابه نصیبشان نمیشود.
تأمین آب تهران پایدار نیست
۳۱ بهمنماه ۱۴۰۳، به پیشنهاد وزارت کشور، جلسهای با حضور همه وزرا برگزار شد و مصوباتی برای کاهش تنش آب شرب در تهران و برخی شهرها بههمراه داشت. با وجود اهمیت این مصوبات، نقدهایی فنی به آن وارد است که پرداختن به آنها ضروری بهنظر میرسد. تأثیرات ظاهری کمبود یا افت کیفیت آب بر محیط زندگی انسان، بر کسی پوشیده نیست. اما مجموعه اثرات مستقیم و غیرمستقیم بحران آب بر پایداری و آینده ایران، همواره از سوی مسئولان نادیده گرفته شده است. ضروری است همه مؤلفههای کمی، کیفی، پنهان، آشکار، مستقیم و غیرمستقیم مؤثر بر مدیریت منابعطبیعی مانند آب، خاک و هوا مورد توجه قرار گیرد. حاکمیت باید برای هریک از این مؤلفهها، شاخصهای مشخصی تعریف کند و براساس ماهیت و میزان اثرگذاری آنها، مسئولیتپذیری و سازوکار پاسخگویی را در ساختار مدیریت خود اعمال کند. در نبود چنین نگرش و ساختاری در بدنه قوه مجریه، تصمیمگیری در هیئت وزیران محدود به وزارتخانههای ظاهراً مرتبط با موضوع آب میماند؛ درحالیکه آب نقشی چندوجهی و بنیادی در همه ابعاد زندگی ایفا میکند. بیتوجهی به نقشهای غیرمستقیم و گاه پنهان دیگر وزارتخانهها در فرایند تصمیمسازی و مطالبهگری راهبردی، باعث میشود تصمیمات نهایی از جامعیت و کارآمدی لازم برخوردار نباشد.
فروردین؛ زنگ شروع بحران آب
در سالهای اخیر، تنش آبی میان استانهای مرکزی کشور از جمله اصفهان و یزد به یکی از بحرانهای جدی تبدیل شده است. این بحران نهتنها به مشکلات روزمره مردم این دو استان آسیب زده، بلکه باعث بروز اختلافات شدید میان مسئولین دو استان نیز شده است. استان یزد بهویژه از کاهش منابع آبی شدید رنج میبرد و این مسئله تاثیرات عمیقی بر زندگی مردم این استان گذاشته است.
تشدید تنشهای بلندمدت آب
|پیامما| پیشبینیهای بلندمدت اقلیمی حاکی از این است که ایران از نظر تغییراقلیم بهسمت تشدید تنشهای آبی بلندمدت حرکت میکند و در این شرایط نهتنها تنش آبی بخشهایی از جامعه را بهطور گسترده درگیر خواهد کرد بلکه منابع آبی نیز بهمرور رو به کاهش رفته و تجدیدپذیری صورت نمیپذیرد. بنابراین، بهمنظور جلوگیری از تشدید بحران و صیانت از منابع آب تجدیدپذیر، اقدامات گستردهای لازم است که باید در قالب یک برنامه آمایش آبمحور دنبال شود و قطعاً رمز موفقیت در این زمینه مشارکت مردم و پرهیز از رفتارهای اسرافگرایانه در بخش آب است.
