«شوادان‌ها»، شهر پنهان زیر خانه‌های دزفول و شوشتر، سال‌هاست که از حافظه جمعی این شهرها کنار رفته‌اند. فضاهایی دستکند که زمانی هم پناه مردم از گرمای سوزان جنوب بودند و هم در روزهای جنگ، جان هزاران نفر را نجات دادند. بسیاری از این سازه‌ها امروز پر از خاک و متروکه‌اند، اما حالا میراث‌فرهنگی دوباره به آنها توجهی نشان داده است. به‌گفته سرپرست میراث‌فرهنگی دزفول، برنامه‌هایی برای تعریف کاربری‌های فرهنگی و گردشگری در شوادان‌های قابل‌بازدید در دست اجراست. این کار تلاشی است برای حفظ بخشی از معماری منحصربه‌فرد و فراموش‌شده این شهرها.

رفتن به روستاها و پیگیری پروژه‌های حفاظت مشارکتی که در حوزه‌های مختلف در جریان بوده، حالا برای فعالان محیط‌‌زیستی یکی از سخت‌ترین کارهای عالم است. اغلب آنها از ۱۸ دی به این‌سو که اینترنت از دست رفت و اعتراضات مردمی رنگ خون به خود گرفت، تاکنون نتوانسته‌اند به پروژه‌های حفاظتی که گاهی چندین سال برنامه‌ریزی پشت آن بوده، بازگردند و حالا سرخورده و غمگین‌تر از همیشه‌اند. آنها می‌گویند پروژه‌های حفاظت مشارکتی به‌دلیل علقه مردم به زیست‌بومشان شاید هیچ‌گاه به‌صورت کامل متوقف نشود، اما سرمایه اجتماعی‌ و امید مردم آنچنان آسیب دیده که به این زودی‌ها امکان ترمیمش نیست.

قطع سراسری اینترنت به روز هفدهم رسیده است. کاربران از ساعت ۸ غروب هجدهم دی در «شبکه ملی اطلاعات» یا آنچه «اینترنت ملی» خوانده می‌شود، گیر افتاده‌اند و فضای ارتباطی همچنان بسته است. مسئولان دیگر خودشان پیش افتاده و عدد خسارت ادامه این روند را اعلام می‌کنند؛ روزانه دو تا سه هزار میلیارد تومان. کاربران چند روزی است که شاهد نوساناتی در اتصال هستند و وعده‌هایی درباره بازگشت اینترنت به «وضعیت عادی» داده می‌شود؛ اما هنوز نشانه‌ای از گشایش دیده نمی‌شود. در سومین هفته قطع اینترنت بین‌المللی و ضربه‌های سهمگین آن به کسب‌وکارهای کوچک و بزرگ، سهم‌خواهی برای «اینترنت طبقاتی» شکل دیگری به خود گرفته است. «وحید فرید»، فعال و کارشناس حوزه فناوری اطلاعات در این گفت‌وگو به سؤالات «پیام ما» درباره وضعیت کنونی پاسخ می‌دهد.

فقط ارتباط را نبریده‌اید؛ نظم را خاموش کرده‌اید

|پیام ما | سال‌هاست که موزه‌ها و میراث‌فرهنگی ایران زیر فشار سیاست‌گذاری‌های اشتباه و نگاه مقطعی، کم‌جان و کم‌اثر شده‌اند؛ آن‌قدر که تعطیلی‌های پیاپی و طولانی و حتی حذف تدریجی‌شان از عرصه عمومی، دیگر به چشم کسی نمی‌آید. قطعی اینترنت در این میان نه یک بحران تازه برای موزه‌ها که حلقه‌ای دیگر از زنجیره تصمیم‌هایی است که موزه‌ها را به حاشیه رانده، انفعال و انزوا را در آنها تبدیل به امری عادی می‌کند؛ وضعیتی که اگرچه امروز چندان ملموس نیست، اما در بلندمدت می‌تواند به محو نقش موزه‌ها در حیات فرهنگی کشور بینجامد.

|پیام ما| روایت‌های بی‌شماری از شهرهای مختلف به «پیام ما» درباره احساساتی که بسیاری از مردم در این روزها تجربه کردند، رسیده است. بر آن شدیم که گفت‌وگویی با «سپیده دهقانی»، روان‌شناس بالینی در این زمینه داشته باشیم.

این روزها در گوشه‌گوشه ایران، مردم در حال تجربه حس‌های مختلفی همچون خشم، غم، درماندگی و ناامیدی هستند. با قطع اینترنت هر فردی به جزیره‌ای جداافتاده تبدیل شده است. بسیاری از مردم روزهای تلخی و دردناکی را تجربه می‌کنند. آمار کشته‌شدگان تکان‌دهنده است. ما به سراغ «قشر خاکستری» جامعه رفته‌ایم تا از حال آنها بپرسیم؛ حالی که به گفته بسیاری از آنها این‌گونه است: «انگار در زندان هستم، حتی پنجره کوچک آنجا را هم ندارم.» روان‌شناسی که با او گفت‌وگو کردیم هم می‌گوید: «این‌قدر روان مردم زخم خورده که دیگر توانی برایشان باقی نمانده است.» از دیدگاه او: «ما مقصر این وضعیت نیستیم. خشم نباید نسبت به خودمان در نظر گرفته شود.»

«توان ما بریده، همه آسیب دیده‌ایم، چشمم را از دست دادم، مهره کمرم آسیب دید، ماهیچه شکمم پاره شد، ریه‌هایم آسیب دید، چیزی از من و ما نمانده. بی‌تفاوتی دولت و قوه قضاییه ما را می‌کشد.» اینها را کیان یزدان‌پور از فعالان محیط‌زیست نورآباد ممسنی می‌گوید. زاگرس امسال، سال پرحریقی را تجربه کرد. در نورآباد ممسنی ۱۵۰ مورد حریق داشتند. در کوهمره سرخی هم سالار اسفندیاری فعال محیط‌زیست، تنها در سال ۱۴۰۴، درگیر ۶۰ آتش‌سوزی در زاگرس بوده است. بی‌عملی سازمان‌های متولی توان او را هم گرفته، اینکه مردم هر بار حریق را خاموش کنند و باز آتش زبانه بکشد.