انقراض ششم و خالی شدن حیات

در قرن‌های اخیر شاهد افزایش شدید جمعیت انسانی و تشدید تأثیرات با منشأ انسانی بر اکوسیستم‌ها و جوامع طبیعی هستیم. همین موضوع سبب شده است نرخ انقراض گونه‌ها تقریباً ۲۰ برابر بیشتر از نرخ طبیعی انقراض پس‌زمینه باشد. طبق پیش‌بینی‌ها ممکن است این رقم ۱۰ یا ۲۰ برابر دیگر نیز افزایش یابد. اگر این پیش‌بینی‌ها تحقق یابند، نرخ‌های انقراض پیش‌بینی‌شده قطعاً قابل‌مقایسه با نرخ‌های انقراض در دوران‌های انقراض جمعی گذشته خواهند بود.

هجوم گردشگران و بحران پسماند در مازندران

استاد دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل هشدار داد: گردشگران زباله‌ها را رها می‌کنند و می‌روند، اما مازندران با سوءمدیریت و کمبود بودجه درگیر است.

کاپ ۳۰: فرصتی برای تغییر

|پیام‌ما| کنفرانس تغییراقلیم (COP) سالانه برگزار می‌شود و فرصتی بی‏‌نظیر برای کشورها فراهم می‌کند تا سیاست‏‌ها و برنامه‏‌های خود را در زمینه تغییراقلیم ‏‌و توسعه پایدار مطرح کنند. بیست‌ونهمین اجلاس کنفرانس تغییراقلیم آذرماه امسال در باکو برگزار شد و ایران در سطح معاونت ریاست‌جمهوری و رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست در آن حضور پیدا کرد. این کنفرانس تریبون خوبی در اختیار کشورهای درحال‌توسعه برای بیان دغدغه‌های خود در حوزه توسعه پایدار قرار می‌دهد. «شینا انصاری» به‌عنوان نماینده ایران در اجلاس کاپ، با اشاره به همین مسئله اعلام کرد «کشورها برای رشد اقتصادی نیاز به انرژی دارند که لازمه آن دسترسی به انرژی‌های تجدیدپذیر، پاک و هسته‌ای است. استفاده از این نوع انرژی‌ها نیازمند دو مؤلفه مهم فناوری و منابع مالی است و برای تحقق مقابله با تغییراقلیم، کشورهای جنوب حتماً باید حمایت شوند.» کاپ علاوه‌ بر اینکه یک تریبون است؛ سازوکاری مالی و فناورانه هم محسوب می‌شود، به‌طوری‌که کشورهای شرکت‌کننده در کاپ۲۹ توافق کردند تا سال ۲۰۳۵، سالانه ۳۰۰ میلیارد دلار برای مقابله با تأثیرات تغییراقلیم در اختیار کشورهای فقیر و درحال‌توسعه بگذارند.

زمان نگرانی رسید

اثرات تغییراقلیم وقتی حادتر از آنچه تا به امروز دیده‌ایم خودش را نشان دهد، می‌تواند چهره‌ای حقیقتاً ترسناک داشته باشد. چهره‌ای که به‌نظر می‌رسد زودتر از پیش‌بینی‌های جهانی در حال بروز است. «احد وظیفه»، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی کشور، در گفت‌وگو با پیام‌ما از آنچه چشم‌انداز آینده ایران، خاورمیانه و مناطق جنب حاره‌ای درصورت تداوم روند انتشار کربن و تشدید اثر تغییراقلیم است، می‌گوید. او معتقد است ایران در برابر تغییراقلیم بسیار ضربه‌پذیر است. ما چاره‌ای جز پیوستن به توافق پاریس نداریم و چه آن را بپذیریم و چه نه، باید برای کاهش انتشار کربن فکری کنیم. وظیفه می‌گوید جهان آستانه‌های افزایش دما را خیلی زودتر از آنچه انتظار داشت، رد کرده است و اگر به اهداف کاهش کربن دست پیدا نکند، باید در انتظار فجایع اقلیمی باشد؛ به‌ویژه کشورهایی مانند ایران که به‌دلیل نوع روابط سیاسی و اقتصادی در جهان به منابع طبیعی خود بسیار وابسته است.

راه‌حل‌های دیجیتال برای زمین

جهان امروز با چالش‌های بی‌سابقه‌ای در حوزه‌های محیط‌زیستی، اجتماعی و اقتصادی مواجه است. مسائلی سر بر می‌آورند که باید با مجموعه‌ای از دانش‌های گوناگون به آنها پاسخ داد و این درحالی‌است که جامعه در مسیر هرچه تخصصی‌تر شدن پیش می‌رود. در حال حاضر محیط‌زیست یکی از مهمترین حوزه‌های تجلی‌گر این تناقض محسوب می‌شود و برای مثال، تشخیص و اعلام خطرات تغییراقلیم را در حالی متخصصان جغرافیا برعهده گرفته‌اند که این مسئله با سویه‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی همراه است. در مواجهه با چنین معضلاتی، لزوم ترک رویکردهای گذشته و اتخاذ تصمیمات بین‌رشته‌ای بیش‌ازپیش نمایان شده است. ازاین‌رو، دانشمندان از طریق رویکردی نوین به‌نام «پایداری محاسباتی» که با ترکیب علوم مختلف، بهره‌گیری از ظرفیت‌های اجتماعی و استفاده از امکانات به‌روز تکنولوژی به‌وجودآمده، در پی آنند تا این چالش‌ها را به مسائل قابل‌حل تبدیل کنند.

تصمیمی که بوی شیرابه می‌دهد

پس از سال ۱۳۸۸ و تصمیم مدیریت شهری و ... مبنی‌بر استفاده از مخازن فلزی در برخی از معابر مهم شهری، استفاده از مخازن گالوانیزه به‌تدریج در سطح شهر تهران و حتی دیگر شهرهای کشور توسعه‌ یافت و مخازن پلاستیکی با مخازن فلزی جایگزین شد. موضوعی که به‌تدریج فراگیر شد و امروزه غالب مخازن پسماند ذخیره‌سازی کشور را مخازن فلزی تشکیل داده‌اند. ولی آیا این تغییر رویه به‌نفع شهروندان و محیط‌زیست کشور بوده است؟! با بررسی وضعیت فعلی و گذشته مدیریت پسماندها در کشورهای توسعه‌یافته و همچنین نتایج برخی از پژوهش‌های بومی (همچون گزارش جهاددانشگاهی دانشگاه صنعتی شریف- ارزیابی زیست‌محیطی مکانیزاسیون خدمات شهری) و مشاهدات میدانی متخصصین از سایر کشورهای توسعه‌یافته، می‌توان به این نتیجه رسید که درصورت مدیریت اصولی پسماندها، استفاده از مخازن ۱۱۰۰لیتری پلاستیکی در مقایسه با مخازن فلزی (گالوانیزه) چه از لحاظ اقتصادی و چه از لحاظ زیست‌محیطی و بهداشتی مقرون‌به‌صرفه‌تر خواهد بود. لذا در ادامه تلاش شده است موضوع استفاده گسترده از مخازن گالوانیزه در فرایند مدیریت پسماند کشور مورد آسیب‌شناسی و بررسی کارشناسی قرار گیرد.

زوزه‌هایی برای تغییراقلیم

قرن‌هاست که از شنیده‌شدن صدای زوزه گرگ در ارتفاعات اسکاتلند می‌گذرد، اما گروهی از محققان فکر می‌کنند زمان آن فرا رسیده است که این شکارچیان -که بدخواهان زیادی دارند- را بازگردانند. موضوع فقط بازگرداندن گرگ‌ها به‌عنوان یک گونه جانوری نیست بلکه این موضوع، ابعاد دیگری نیز دارد. مدل‌سازی‌های گروه از محققان نشان داده است انجام این کار می‌تواند باعث بازگشت جنگل‌های بومی به این کشور شود و موجب ترسیب کربن موجود در جو زمین شود؛ یعنی یک تیر و دونشان.

داستان مرگ ناگهانی اکد و شهر سوخته

«شهر سوخته» را یکی از عجیب‌ترین تمدن‌های کهن بشری در جنوب‌شرق ایران می‌دانند. تمدنی با پنج هزار سال قدمت و مردمانی بسیار پیشرفته در مقایسه با تمدن‌های هم‌دوره‌شان! که در علم، صنعت و اقتصاد حرف اول را می‌زدند. در هنر چنان پیشرو بودند که در جامی زیبا نخستین انیمیشن جهان را خلق کردند. کشفیات این شهر باستانی نشان می‌دهد ساکنانش جمجمه جراحی و چشم‌ مصنوعی طراحی می‌کردند. اما شهر سوخته با تمدن عجیب و پیشرفت‌هایی که داشت، یکباره از صفحه روزگار ناپدید شد. باستان‌شناسان سالیان طولانی گورها و تپه‌های شهر سوخته را ‌کاویدند تا شاید دلیلی محکم و قانع‌کننده برای فروپاشی ناگهانی تمدن بزرگ مردمان شهر سوخته پیدا کنند؛ چراکه تمدن شهر سوخته با آن‌همه ویژگی‌های منحصر‌به‌‌فرد تمدنی، هیچگاه نتوانست در طول تاریخ احیاء شده و به اوج شکوفایی بازگردد. باستان‌شناسان براساس یافته‌های علمی می‌گویند چراغ زیباترین و روشن‌ترین تمدن بشری جهان در شرق ایران ناگهان و برای همیشه خاموش شد و از هزاره‌های گذشته تا آغاز دوره اسلامی در دل تاریکی فرو رفت. به‌اعتقاد آنها، شهر سوخته تنها تمدنی نبود که به این سرنوشت محکوم شد، بلكه تمدن اکد در بین‌النهرین به‌عنوان بزرگترین تمدن بشری جهان نیز دچار همین سقوط تاریخی شد. اما دلیل نابودی این تمدن‌ها چه بود؟ این گزارش براساس مستندات علمی و در گفت‌وگو با «حسن فاضلی نشلی» پاسخ‌هایی برای این سؤال دارد.

شاید دیگر دیر شده باشد

سفره‌های آب زیرزمینی تهران چه زمانی کاملاً بی‌آب می‌شوند؟

مرگ دسته‌جمعی لاک‌پشت‌ها؛ بیش از ۱۱۰۰ لاک‌پشت در سواحل هند تلف شدند

در یک فاجعه محیط زیستی، بیش از ۱۱۰۰ لاک‌پشت زیتونی در سواحل ایالت تامیل نادو هند تلف شدند. این حادثه نگرانی‌ها را درباره وضعیت این گونه در خطر انقراض افزایش داده است.