بایگانی مطالب : میراث
غفلت دولت از مسائل مهم صنایعدستی
|پیام ما|پس از موافقت مجلس با تبدیل شدن سازمان میراثفرهنگی به وزارتخانه در سال ۱۳۹۸ تغییراتی در شرح وظایف این مجموعه ایجاد شد که این تغییرات را دولت در قالب لایحهای با عنوان «اهداف، وظایف و اختیارات وزارت میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری» تقدیم مجلس کرد تا تشریفات قانونی آن انجام شود. ماده چهارم این قانون به تفکیک وظایف این وزارتخانه را در سه حوزه میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری تبیین کرده است. مرکز پژوهشهای مجلس اول دیماه در قالب گزارشی بندهای مربوط به حوزه صنایعدستی ماده چهارم این لایحه را بررسی و پیشنهادات کارشناسی برای الحاق بندهایی به این لایحه ارائه کرده است.
فراموشی تاریخ، آلزایمر جمعی است
اهمیت آموزش و آگاهی در زمینه میراث فرهنگی بر کسی پوشیده نیست. آموزشی که باید از کودکی و در مدارس آغاز شود، اما مدیران میراثفرهنگی و آموزشوپرورش هنوز به ضرورت آن واقف نیستند و اقدامی برای آن انجام نمیدهند. با «شادی گنجی»، باستانشناس، پژوهشگر و نویسنده، درباره اهمیت آگاهی از تاریخ در جامعه و بهخصوص دانشآموزان گفتوگو کردیم، او درباره خطر فراموشی تاریخ در جامعه معتقد است: «جامعهای که تاریخ و گذشته خودش را به یاد نیاورد، مثل فردی است که دچار فراموشی میشود. تصور کنید یک انسان بزرگسال اگر خاطراتش را از دست بدهد، چه رنجی میکشد؟ فراموشی تاریخ مثل ابتلا به آلزایمر است، همانقدر تلخ و دلخراش»
نوسازی بیحساب در نصف جهان
شهر اصفهان، با عنوان نصف جهان، همواره بهواسطه آثار تاریخی منحصربهفرد خود، نهتنها در ایران بلکه در جهان شناختهشده است. میدان نقشجهان، مسجد جامع، پلهای تاریخی و خانههای قدیمی که هریک روایتگر تاریخ و فرهنگ این سرزمین هستند، در محدوده بافت تاریخی این کلانشهر جای گرفتهاند. این بافت تاریخی حدود ۱۵۰۰ هکتار از شهر اصفهان را در بر میگیرد و در طول دهههای گذشته، به عنوان قلب تپنده میراث فرهنگی این شهر شناخته میشده است. بااینحال، اخیراً خبرهایی مبنیبر بازنگری در محدوده بافت تاریخی اصفهان از سوی معاونت شهرسازی و معماری شهرداری اصفهان منتشر شده است. مسئولان شهری اعلام کردهاند مناطقی که «دیگر ارزش تاریخی ندارند»، از محدوده بافت خارج خواهند شد. این تصمیم که با هدف تسهیل در نوسازی بافتهای فرسوده و رونق ساختوساز مطرح شده، نگرانیهایی در بین کارشناسان میراث فرهنگی و فعالان این حوزه ایجاد کرده است.
قاچاقچیان به جان «قصر ابونصر» افتادند
یک پژوهشگر و کنشگر میراث فرهنگی از افزایش حضور قاچاقچیان و جویندگان گنج در «قصر ابونصر» شیراز اطلاع داد و تخلیه زباله و نخاله، کور شدن حریم و پیشرفت زمینهای کشاورزی و ساخت بوستان در حریم این محوطه تاریخی را از جمله عواملی برشمرد که وضعیت این محوطه هخامنشی ـ ساسانی را اندوهبار کرده است.
پارچههای قلمکار، روایتگر تاریخ
در دل تاریخ فرهنگ ایران، اصفهان همواره جایگاه ویژهای را به خود اختصاص داده است؛ شهری که با هنرهای دستیاش شناخته میشود و در میان این هنرها، «قلمکار» همیشه درخشیده است. این هنر اصیل، بهعنوان نمادی از ذوق و دقت ایرانی، نهتنها تاریخ کهن اصفهان بلکه جانمایه فرهنگ و سنتهای آن شهر را به دوش میکشد. خانواده عطریان، با چند صد سال سابقه در هنر قلمکار، نهتنها میراثدار این هنر سنتی هستند بلکه بهنوعی حافظ اصالت و کیفیت قلمکار اصفهان بهشمار میروند. در گفتوگوی «پیام ما» با استاد «محمد عطریان» وارث این میراث گرانبها و فرزند هنرمند نامآور قلمکار اصفهان، مرحوم استاد «حاج نصرالله عطریان»، به بازخوانی تاریخچه این هنر و فرازونشیبهایی که این خاندان در طول سالها تجربه کرده است، پرداختهایم. آنچه در این مصاحبه میخوانید، نهتنها از سرگذشت هنری یک خانواده بلکه از عشق و تعهد به حفظ هنر ایرانی سخن میگوید.
کاروانسرای دیر گچین؛ مادر کاروانسراهای ایران در دل کویر
|پیام ما| در دل کویرهای قم، جایی که سکوت و سادگی کویر با تاریخ و تمدن پیوند خورده است، کاروانسرای دیر گچین همچون نگینی قد برافراشته و هزاران قصه از رهگذران و مسافران کهن را در دل خود نهفته دارد. این کاروانسرا، یکی از مهمترین و قدیمیترین کاروانسراهای ایران، بهدلیل عظمت و شکوه معماریاش به «مادر کاروانسراهای ایران» شهرت دارد.
حراج پارسه در سایه ابهامات قانونی
|پیام ما| هفدهم آذرماه خبری مبنیبر صدور مجوز نخستین حراج اموال تاریخی مجاز در ایران منتشر شد. خبری که علاوهبر ابهامات بسیار، باعث طرح انتقاداتی به وزارت میراثفرهنگی شد که چرا در چنین شرایطی اقدام به صدور مجوز حراج آثار تاریخی کرده است. هرچند رئیس اداره اموال فرهنگی و تاریخی ادارهکل موزهها تأکید ویژهای بر قانونی بودن این اقدام دارد و صدور این مجوز را براساس «آییننامه مدیریت، ساماندهی، نظارت و حمایت از مالکان و دارندگان اموال فرهنگی تاریخی منقول مجاز» نخستین حراج قانونی میداند که تمامی مراحل لازم را برای اخذ مجوز طی کرده است، اما همچنان نقدهایی از ابعاد مختلف به برگزاری آن از سوی کارشناسان و فعالان میراث فرهنگی وارد است.
«پوآرو» رخ یک جریان مجرمانه است
در نشست تخصصی «فضای مجازی و مبارزه با تخریب آثار تاریخی ایران» که با حضور تعدادی از کارشناسان میراث فرهنگی؛ حقوقی و اعضای کارگروه مبارزه با گنجیابی در پژوهشگاه میراث فرهنگی برگزار شد، موضوعات مختلفی درباره چالشهای پیش روی حفاظت از آثار تاریخی ایران و مقابله با تخریب و قاچاق این آثار مورد بحث و بررسی قرار گرفت. در این نشست که بر نقش فضای مجازی و شبکههای اجتماعی در گسترش گنجیابی و تخریب محوطههای باستانی تمرکز داشت، در کنار انتقادات صریحی که به عملکرد وزارت میراثفرهنگی در مقابله با این جریان وارد کرد، تأکید ویژهای بر ضرورت اصلاح قوانین و تغییر نگرش قانونی و ساختاری در وزارت میراثفرهنگی و نهادهای مرتبط و آگاهیبخشی عمومی رسانهها شد.
سرنوشت نامعلوم بناهای تاریخی: از مزایده تا فراموشی
در مقاطع مختلف سال اخباری مبنیبر واگذاری بناهای تاریخی از سوی صندوق احیا به سرمایهگذاران منتشر میشود، اما در میان این بناهای واگذارشده معدودند بناهایی که در زمان مشخصشده روند مرمت و احیا را طی کنند و مورد بهرهبرداری قرار بگیرند و بسیارند بناهایی که پس از برگزاری مزایده و واگذاری به سرمایهگذار به حال خود رها میشوند و سرنوشت نامعلومی پیدا میکنند. در چند هفته اخیر یکی از بناهای واگذارشده تهران عاقبت به خیر شد و با عبور از فرازونشیبهای فراوان بالاخره به مرحله بهرهبرداری رسید. «عمارت صدر اعظم» در خیابان ناصرخسرو یکی از بناهای ارزشمند تهران است که روایتگر بخشی از تاریخ تهران در عصر قاجار است. عمارتی متعلق به میرزا آقاخان نوری، صدراعظم ناصرالدینشاه که در بازی تاریخ به دست امام جمعه خوی رسید و بهنام خانه امام جمعه شهرت پیدا کرد. حالا این بنا بهعنوان مرکز ارائه صنایعدستی، انجام فعالیتهای فرهنگی و واحد پذیرایی مورد بهرهبرداری قرار گرفته است. اما عبور از این مسیر کار دشواری بوده که «نیما پرنفر» سرمایهگذار بنا در این گفتوگو در مورد آن توضیحاتی ارائه کرده است.
تار و پود از هم گسیخته: فرش ایرانی بیصدا فرو میریزد
فرش دستباف ایران که روزگاری نماد فرهنگ و هنر ایرانی بود، امروز در بحران و رکود دستوپا میزند. مسئولان بیتوجه، برنامههای ناقص و مشکلات ساختاری و زیرساختی، این هنر ملی را به ورطه نابودی کشانده است. در این گزارش سه کارشناس برجسته این حوزه، در گفتوگو با «پیام ما» واقعیتهای تلخی درباره وضعیت فرش دستباف کشور بیان میکنند.
