چالش‌های انرژی؛ زنگ خطر برای پایتخت

مسعود نصرتی، معاون عمرانی وزارت کشور، در همایش شوراهای اسلامی شهر و روستای استان تهران، به ضرورت تغییرات ساختاری در اداره شهرداری‌ها، به ویژه در تهران، و چالش‌های ناترازی انرژی در کشور اشاره کرد.

تلاش ایران برای جهان بدون پلاستیک

|پیام‌ما| ایران به کنوانسیون جلوگیری از افزایش آلودگی‌های پلاستیک پیوست. این موضوع در دولت تصویب شده است و مقرر شده به همین منظور با محوریت سازمان حفاظت محیط‌زیست، کارگروهی تشکیل شود و سایر دستگاهای همکار نیز در این زمینه دور هم جمع شوند. «فاطمه مهاجرانی‌»، سخنگوی دولت، با اعلام این خبر در نشست خبری ۱۶ اردیبهشت گفت: «این موضوع می‌تواند به جلوگیری از افزایش آلودگی پلاستیک کمک کند.» موضوع میانکاله و بازپس‌گیری اراضی که به‌شکل غیرقانونی در اختیار سرمایه‌گذار قرار گرفته بود، از دیگر موضوعات محیط‌زیستی مطرح‌شده در این نشست بود. به‌گفته مهاجرانی، فرایند استرداد زمین در حال انجام است. او ابراز امیدواری کرد که به‌زودی سازمان امور اراضی کشور، این عرصه را به اراضی ملی برگرداند.

هوش مصنوعی و رقابت با قطع برق

ناترازی انرژی به معضل بزرگی برای ایران و بسیاری از کشورهای جهان تبدیل شده است. در حالی که انتظار می‌رود ناترازی برق در تابستان ۱۴۰۳ به ۲۰ هزار مگاوات برسد، فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی به عنوان راه‌حلی نوین برای بهبود مدیریت مصرف و تولید انرژی مورد توجه قرار گرفته‌اند.

ما را خاموش نکنید

تحمل آفتاب داغ اهواز، آبادان، خرمشهر و بسیاری شهرهای دیگر، به‌خودی‌خود دشوار است، اما مصیبت وقتی آغاز می‌شود که در این شرایط، برق و در پی آن، آب قطع شود. تحمل این وضع در هوایی که آلوده به گردوغباری سنگین است، بسیار دشوارتر است. طاقت مردم طاق شده است و ساکنان شهرهای گرم فریاد اعتراضشان را در سایت‌های جمع‌آوری امضا و شبکه‌های اجتماعی بلند کرده‌اند. تنها در یکی از موارد، ۲۱ هزار امضا زیر کارزار «درخواست لغو خاموشی برق در خوزستان و خرمشهر» ثبت شده است. کاربران در شبکه‌های اجتماعی این سؤال را پرسیده‌اند که چرا خوزستانی که ۴۰ درصد از برق کشور را تأمین می‌کند، باید روزانه سه ساعت قطعی برق را از سر بگذارند؟ این مطالبه در شهرهای گرمسیری دیگر هم درحال تکرار است. این روزها در اینستاگرام، استوری درخواست پایان‌دادن به قطعی برق در جنوب، در حال بازنشر است و باوجود فیلتر بودن این پلتفرم در ایران، حدود ۹۵ هزار کاربر آن را منتشر کرده‌اند. در این شرایط نایب‌رئیس کمیسیون انرژی مجلس خاموشی‌ها را انکار می‌کند و در گفت‌وگو با «پیام ما» از اعلام رضایت کمیسیون انرژی از عملکرد وزیر نیرو خبر می‌دهد.

تهدید تجدیدپذیرها

|پیام‌ما|توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر به‌عنوان راهکاری برای تأمین انرژی مورد نیاز بخش کشاورزی و بهبود وضعیت آبخوان‌ها، در اندیشکده تدبیر آب بررسی شد. در این نشست، کارشناسان به فاصله میان برنامه‌های وزارت نیرو با واقعیت موجود و ابهام در امکان اجرای موفق ایده ایجاد نیروگاه توسط کشاورزان (که عملاً بخشی از اراضی مرغوب کشور را درگیر می‌کند) اشاره کردند. وزارت نیرو معتقد است این ایده با هدف صیانت از معیشت کشاورزان طراحی شده و معیشت زارعان، اقتصاد کلان بخش کشاورزی و استراحت آبخوان‌ها را در نظر گرفته است. با این حال، کارشناسان در این نشست هشدار دادند که برخی از این اقدامات، با توجه به سوابق موجود، حتی می‌تواند به تشدید بحران در سایر حوزه‌ها، به‌ویژه آب، منجر شود.

خط پایان تولید

افزایش ۲ درجه‌ای دما کشور را به ناترازی ۲۴ هزار مگاواتی تولید و مصرف که معادل یک‌سوم حجم مصرف است، نزدیک کرده. اما جور این ناترازی را باید کدام بخش بکشد؟ صنعت در سال ۱۴۰۳ درگیر رکود و تورم بود. افت سرمایه‌گذاری صنعتی و ناترازی انرژی، حتی در ماه‌های پایانی سال که معمولاً به‌دلیل افزایش تقاضای فصلی، تولید رونق می‌گیرد، رکود بخش صنعت را تشدید کرد. اطلاعات مرکز پژوهش‌های اتاق ایران از رسیدن شامخ اقتصاد به ۴۸.۷ در اسفندماه ۱۴۰۳ حکایت دارد؛ رقمی که از ماه‌های مشابه سال قبل نیز پایین‌تر است. براساس برآورد کمیسیون صنعت اتاق ایران، وضعیت به‌اندازه‌ای بغرنج است که صنعتگران هشدار داده‌اند با تداوم وضع موجود و درصورتی‌که فکری برای قطع برق صنایع نشود، بیم وقوع سونامی تعطیلی واحدهای تولیدی و افزایش بیکاری وجود دارد. «سید محمدصادق الحسینی»، اقتصاددان نیز در صفحه اینستاگرام خود هشدار داده است کشور یا باید پیه کاهش اشتغال بخش صنعتی به ۱۰ تا ۱۵ درصد را به تن بمالد یا به‌سمت افزایش ۳۰ برابری قیمت‌ها و جیره‌بندی رود.

ارتباطی هوشمند برای از بین‌بردن ناترازی

طرح جدید توانیر برای تشویق مصرف‌کنندگان به صرفه‌جویی و توزیع عادلانه برق

تغییر محسوس فضای سیاسی و اجتماعی؛ پزشکیان در مسیر وعده‌ها

فضای سیاسی و اجتماعی ایران در اردیبهشت 1404 تغییرات قابل توجهی نسبت به دو ماه قبل داشته است. مسعود پزشکیان، رئیس جمهور، با اتخاذ رویکردی عمل‌گرایانه و پشت‌پرده، توانسته است در زمینه‌های مختلف از جمله مذاکرات هسته‌ای، قانون حجاب، مسائل فرهنگی و محیط زیست، گام‌های مهمی در جهت تحقق وعده‌های خود بردارد.

از چاه «فسیلی» به چاله «تجدیدپذیرها»

همه‌جا حرف تجدیدپذیرهاست. شیوه‌هایی از تولید انرژی که «پاک» خوانده می‌شوند. حالا تجربه تشدید ناترازی‌های انرژی در سال‌های گذشته و اثرات فاجعه‌بار آن مانند آلودگی هوا ناشی از سوخت مازوت، دولت و مردم را یکصدا به‌سمت یک خواسته سوق داده است: «توسعه تجدیدپذیرها». برنامه هفتم توسعه این بخش را تکلیف می‌کند و دولت‌ گام‌هایی بسیار بزرگتر از برنامه و قانون برنامه‌ریزی می‌کند. حالا این موضوع به شعار روز هوای پاک هم رسیده است. امسال دنیا برای روز زمین پاک شعار «توان ما، زمین‌ ما» را انتخاب کرده است و ایران به‌عنوان شعار ملی تمرکز را بر انرژی پاک گذاشته است: «انرژی پاک، زمین پاک»؛ اما هشدارهای زیادی در مورد آنچه به‌نام «پاک» می‌خوانیم، وجود دارد. کارشناسانی هستند که می‌گویند گرچه ناگزیریم برای کاهش آلایندگی، انرژی‌های نو را آزمایش کنیم، اما همه این انرژی‌ها هم آلاینده‌اند؛ منتها با درصدهایی کمتر از سوخت‌های فسیلی. این گروه از کارشناسان می‌گویند توسعه تجدیدپذیرها در باغ سبز به روی حفظ تمام و کمال محیط‌زیست کشور و دفع کامل تهدید سوخت‌های فسیلی نیست. تنها راه‌حل موجود که می‌توان به آن تکیه کرد، کاهش مصرف است؛ در تنوع‌بخشی به انرژی و تغییر نوع آن فقط نوع آلایندگی متفاوت می‌شود. گویا همچنان باید بر این موضوع تأکید کرد: کاهش مصرف و استفاده بهینه از انرژی. اگر سوخت‌های فسیلی برای زمین یک چاه باشند، تجدیدپذیرها را می‌توان چاله‌ به حساب آورد، نه یک زمین هموار.

کدام استان صدرنشین تجدیدپذیرهاست؟

ایران به‌عنوان یکی از ۱۰ کشور اول انتشاردهنده گازهای گلخانه‌ای در جهان تعهد به کاهش چهار درصدی انتشار این گازها داده است. تعهدی که در آخرین سند تعهد ملی در معاهده پاریس داده شد. کشوری که چهارمین ذخایر بزرگ نفت و دومین تأمین‌کننده گاز طبیعی جهان را دارد، بار تأمین انرژی‌اش بر دوش سوخت‌های فسیلی بوده اما ناترازی در کنار کسری گاز، کشور را به‌ سمت‌وسوی انرژی‌های پاک سوق داده است. بنا به اعلام «محسن طرزطلب»، رئیس سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق، طبق پتانسیل‌سنجی ظرفیت‌های تجدیدپذیر در کشور، ظرفیت انرژی باد برای تولید برق بیش از ۷۱ هزار مگاوات و ظرفیت استفاده از نور خورشید برای تولید برق در حدود ۱۵۰ هزار مگاوات است. گزارش آماری ماهانه انرژی‌های تجدیدپذیر که توسط ساتبا منتشر می شود، نشان می‌دهد تا پایان بهمن‌ماه ۱۴۰۳ کرمان با ۲۱۹ مگاوات انرژی تجدیدپذیر در صدر استان‌های کشور قرار دارد و بعد از آن قزوین با ۱۷۰.۸ مگاوات، یزد با ۱۵۰.۴ مگاوات و اصفهان با ۱۴۳.۴ مگاوات انرژی تجدیدپذیر قرار دارند؛ میزان نیروگاهای نصب‌شده اما اختلاف فاحشی با ظرفیت این استان‌ها دارد.