بایگانی مطالب : آب
معدنکاری در مناطق کمآب؛ مأموریتی سخت اما ممکن
با وجود بحران آب و برق در ایران، بهویژه در فلات مرکزی، توسعه معادن این مناطق بیش از هر زمان دیگری زیر ذرهبین قرار گرفته است. مدافعان میگویند با بهرهگیری از فناوریهای کممصرف، بازچرخانی آب، استفاده از انرژی خورشیدی و بادی و تمرکز بر معادنی با ارزشافزوده بالا، میتوان این چالش را به فرصتی پایدار تبدیل کرد. منتقدان اما هشدار میدهند که بدون توجه به توان اکولوژیکی منطقه، پیامدهایی چون افت منابع آب زیرزمینی، تخریب پوشش گیاهی و تنشهای اجتماعی اجتنابناپذیر خواهد بود. پرسش کلیدی این است: آیا میتوان میان توسعه معدن، حفظ منابع حیاتی و منافع جوامع محلی تعادلی پایدار برقرار کرد؟ برای پاسخ به این پرسش، سراغ «علی خطیبی»، عضو هیئتمدیره خانه معدن ایران، رفتهایم. او معتقد است سیاستگذاران معدن، باید توسعه را در چارچوب منطقهای و با همکاری سایر دستگاهها بهگونهای مدیریت کنند تا بهرهبرداری از منابع معدنی با حفظ تعادل اکولوژیکی و توسعه پایدار مناطق همراستا باشد.
دیپلماسی زیر سایه تحقیر ملت
|پیام ما| تصاویر و گزارشهای منتشرشده از خیابان اقدسیه تهران، وضعیت نگرانکنندهای را نشان میدهد: دهها نفر از متقاضیان ویزای چین، از عصر تا نیمهشب مقابل سفارت این کشور در صف ایستاده یا خوابیدهاند. صحنههایی که بسیاری آن را «در شأن مردم ایران» نمیدانند، بهویژه وقتی بدانیم چین بزرگترین شریک تجاری ایران است و بخش عمده واردات کشور از این کشور تأمین میشود.
سکوت سازمانهای حقوق بشری در برابر نسلکشی
سهم صنایع معدنی از کل آب مصرفی کشور، ۲ درصد است
توسعه معادن در فلات مرکزی ایران همزمان با فرصتهای اشتغال و سرمایهگذاری، چالش جدی کمبود آب را پیشروی کشور قرار داده است؛ آنهم در شرایط بحرانی آب که میتوان هر چیزی را با تهدید مواجه کند و حیات آن را به خطر انداخت. برای بررسی این موضوع که چطور میتوان صنایع معدنی را بهشکل پایدار توسعه داد، با «بهرام شکوری»، رئیس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق ایران، گفتوگو کردیم.
استعمار آبی
اوایل ماه مارس، «عابد» ۴۵ساله در دشت حاصلخیز منطقه «هوران» در جنوبغرب سوریه کدو میکاشت که خودروهای نظامی وارد زمینهای روستایش شدند، گردوخاک بهپا کردند و محصولات کشاورزی او را از بین بردند. عابد میگوید: «آنها محاصرهمان کردند. ما را به داخل خودروها کشاندند، چشمبند زدند و ما را به مرز اسرائیل بردند.» بهمدت هفت ساعت، عابد که برای محفوظماندن هویتش از این نام استفاده میکند، بههمراه هفت کشاورز دیگر از سوی سربازان اسرائیل مورد بازجویی قرار گرفتند. «آنها از ما پرسیدند که مردم روستایمان مسلحاند و اینکه آیا اعضای داعش، حزبالله یا مبارزان ایرانی در میان ما زندگی میکنند؟ به آنها گفتیم که ما جامعهای وابسته به کشاورزی هستیم.» در ماههای بعد، نیروهای اسرائیلی به حملات خود در استانهای «قنیطره» و «درعا» ادامه دادند. اسرائیل در استان درعا برای تصرف کنترل سد مهم این منطقه با ساکنان روستاهای «معریه» و «گویا» درگیر شد. آنها اوایل آوریل حملات مشابهی در نزدیکی روستای «نوی» ترتیب دادند؛ جایی که دو هزار نفر از مردانی که غیرمسلح بودند یا سلاحهای شکاری محدودی در دست داشتند، تلاش کردند مانع تصرف سد «جبالیا» و «تل جمعه»، منابع زیرزمینی که منبع اصلی آب آشامیدنی روستای نوی و شش روستای دیگر است، شوند.
رودخانه «اعلا» را به کجا میبرید؟
اعتراض خوزستانیها به طرحهای انتقال آب دوباره بالا گرفته است. این بار طرح انتقال آب از سرشاخه رودخانه علاء (اعلا) در شمالشرق خوزستان به استان کهگیلویهوبویراحمد است که صدای اعتراض مردم را بلند کرده. طرح انتقال آب از رودخانه علاء در حالی چراغ خاموش، آغاز شده که نگاهها در جای دیگر، متوجه فشارهای وزارت نیرو برای اجرای طرحهای جدید انتقال آب از سرشاخههای رودخانه کارون بود. واکنشها به انتشار خبر اجرای این پروژه که در بیاطلاعی خوزستانیها کلید خورده، از دو هفته پیش شروع شد. در پی آن، تعدادی از اهالی روستاهای شهرستان صیدون که هممرز با استان کهگیلویه است، روز جمعه تجمعی اعتراضی برپا کردند. آنها با پای پیاده عازم کارگاه محل اجرای طرح شدند تا خودشان ماشینآلات را جمعآوری کنند. وقتی نیروی انتظامی جلوی راهشان را گرفت، با سنگ جاده خوزستان به کهگیلویه را مسدود کردند.
صفر
آخرین آمار شرکت مدیریت منابع آب ایران، تصویر روشن بحران است. کمتر از یک ماه مانده به پایان سال آبی جاری، سه سد مهم کشور خالیِ خالی شدهاند، موجودی آب سدهای بزرگ در مقایسه با پارسال ۲۵ درصد کاهش یافته و مجموع رقم پرشدگی سدهای مهم فقط ۴۱ درصد است. بحرانی که اکنون در آن زیست میکنیم، قابلانتظار بود و بارها در هشدارهای کارشناسان تکرار شد، اما تمرکز بر تأمین آب مورد نیاز بخش کشاورزی، بدون توجه به خشکسالی ادامه یافت. اکنون که بحران آب، به سخنرانیهای مسئولان ردهبالای کشور راه پیدا کرده، یک پژوهشگر حوزه آب میگوید اگر بارندگیهای پاییز ما را از این وضع نجات ندهد و تغییری در مدیریت تقاضای آب رخ ندهد، دچار فروپاشی اجتماعی و اقتصادی میشویم.
آیا هنوز مجالی هست؟
ایران بر لبه پرتگاه تشنگی
کشاورزی، جراحی سنگین میخواهد
|پیامما| هشدارهای منتشرشده از کاهش سطح زیرکشت برخی محصولات غذایی کشور مانند برنج جدی است. میزان کشتی که نهفقط قیمت محصولات را دچار تغییرات محسوس میکند بلکه امنیت غذایی را به خطر میاندازد و برنامههای خودکفایی را زیر سؤال میبرد. هشدارهای منتشرشده از سوی نهادهای رسمی متولی بخش کشاورزی کشور دلیل این اتفاق را بحران آب میدانند، اما کارشناسان میگویند متهم اصلی مشکلات بخش کشاورزی و تهدیدهای امنیت غذایی سوءمدیریت است و نجات از آن فقط با جراحی سنگین بخش کشاورزی میسر است. جراحی که نظام بهرهوری، زنجیرهارزش و تعاونی را به بخش روستا و کشت و زرع برگرداند. جراحی سخت، با موانع زیاد اما ممکن و قابلاجرا.
یکسوم آب شرب «مُفت» مصرف میشود
|پیام ما| در ایران و براساس بررسیهای جدید، حدود ۳۲ درصد از کل حجم آب ورودی به شبکه توزیع شرب کشور فاقد درآمد است که دارای حجمی معادل ۲.۹ میلیارد مترمعکب و مبلغی در حدود ۱۳ هزار میلیارد تومان میشود. بر این اساس، استانهای با بیشترین مقدار «آب به حساب نیامده» شامل کهگیلویهوبویراحمد و خوزستان است که بهترتیب ۵۷.۳ و ۵۳.۴ درصد از کل حجم آب توزیعشده در شبکه شرب آنها فاقد درآمد است. مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی با ارائه اعدادی دقیق از وضعیت درآمدی آب در کشور هشدار میدهد توجه نکردن به منابع درآمدی و میزان کمی و کیفی این آبها آینده منابع آبی کشور، دسترسی جمعیت رو به رشد کشور به آب و امکان تأمین آبی پایدار بهویژه در حوزه شرب برای این جمعیت را با ابهامها و خطرات احتمالی روبهرو میکند. این درحالیاست که هم مدیران آب و هم کارشناسان موضوع اقتصاد ضعیف آب را بهعنوان چالشی اساسی در مدیریت منابع آب کشور معرفی میکنند.
