بایگانی مطالب : آب
چاهنیمههای سیستان در خط پایان
پیش از احداث بند کمالخان، علیرغم اینکه دفتر رودخانههای مرزی از پیشرفت فیزیکی این بند آگاه بود، حجم قابلتوجهی از ذخایر چاهنیمه در قالب بهرهبرداری از طرح موسوم به ۴۶ هزار هکتاری در مزارع سیستان رها شد که پس از بهرهبرداری از بند مذکور، در سایه بیتدبیری متولیان امر در دولت سیزدهم، بحران آب تشدید شد و ذخایر چاهنیمه در شرایط بحرانی و ذخایر حداقلی قرار گرفت. شرایط بحرانی تأمین آب شرب در سیستان و زاهدان منجر به تعریف طرحهای اضطراری بهصورت یکطرفه و با حذف نقش آبمنطقهای و محیطزیست شده و توسط آبفای سیستانوبلوچستان و وزارت نیرو اجرا شد
زنده شدن «هامون» تکعاملی نیست
بپذیریم که مدیریت یکپارچه و نگاه جامعنگر در مسئله آب نداریم و علیرغم دههها شکست در مدیریت منابع آب، همچنان تفکر توسعه آبمحور و افزایش طرحهای کشاورزی در کشور وجود دارد. ما نیاز داریم برای حل مسئلههایی که پیچیده است و بازیگران مختلف در آن وجود دارد، تعامل داشته باشیم، بدهوبستان کنیم، امتیاز بدهیم و امتیاز بگیریم. مسائلی ازایندست با شعار قابلحل نیستند، البته اگر امید به توسعه و روزهای خوش سیستان وجود دارد. امروز روز خوش سیستان نیست، کمااینکه دهههاست مردم این منطقه روز خوشی نداشتند و شرایط سخت زندگی بارها مردم را به مهاجرت و حاشیهنشینی در سایر شهرها و استانها وادار کرده است. اما تقلیل مسئله به مقصر جلوه دادن کامل طرف افغانستان، همچنان که این روزها میبینیم، اشتباه است. اینها بخشی از گفتههای «کامیار پهلوان»، کارشناس ارشد بخش آب، است که قریب به ۲۰ سال را در سیستان زندگی کرده است. پهلوان رئیس کمیته تخصصی سدهای پسماند کمیته ملی سدهای بزرگ ایران و نماینده ایران در کمیته تخصصی سدهای پسماند کمیسیون بینالمللی سدهای بزرگ (ICOLD) است.
اجرای ۶ طرح کلیدی تأمین آب در سیستان
وزیر نیرو:
دیمزارها، کوچک و کمبهره
|پیامما|مطابق آخرین نقشه پهنهبندی اقلیمی ایران که از سوی مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور تهیه شده است، حدود ۵۱.۸ میلیون هکتار از اراضی کشور اقلیم مناسبی برای کشت دیم دارند. همچنین، با کسر اراضی دارای شیب تند، زمینهای مسکونی و تجاری، راههای مواصلاتی و اراضی زراعی آبی و باغات و مناطق جنگلی، حداقل ۲۰.۷ میلیون هکتار از این اراضی علاوهبر اقلیم مناسب دارای منابع خاک مناسبی نیز برای کشت دیم هستند. بااینحال، طی ۱۰ سال اخیر توسعه دیمزارها مطابق با انتظار دولتها پیش نرفته است. طبق آمار منتشرشده از سوی این نهاد، در حال حاضر تنها نزدیک به شش میلیون هکتار، یعنی کمتر از یکسوم از کل سطح قابل کشت، فعال است. کارشناسان بخش کشاورزی میگویند خرد بودن اراضی و پایین بودن بهرهوری در آن، همچنین تغییر کاربری اراضی و بهروز نبودن علم کشاورزان برای کشت دیم از مهمترین عوامل عقب ماندن دیمکاری از برنامههای دولت است.
بازتخصیص آب: راهحل وزارت نیرو برای آینده
|پیام ما| تغییراقلیم موضوعی جهانی است که بر همهچیز تأثیرگذار است. موضوعی که اگرچه بهنظر میرسد اثرات و تبعات آن پیش روی جامعه و سیاستگذاران قابلمشاهده است، اما واقعیتهای آن کمتر در حوزه قانونگذاری و سیاستگذاری در نظر گرفته شده و حتی گاهی تصمیمگیران کشور و برخی گروههای سیاسی آن را نفی میکنند. کاهش بارندگی، تغییر متوسط دمای مناطق کشور، تأثیر در تغییر الگوی بارندگیها، مهاجرت مردم و بسیاری آثار دیگر چه در سطح کلان و چه در سطح خرد، تبعات تغییراقلیم هستند که کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند. فارغ از این، مشکلات دامنهدار در مدیریت منابع آب کشور باعث شده است امروز مشکلات و معضلاتی متعدد در حوزه تأمین آب گریبان بخشهای مختلف کشور را بگیرد. پایگاه اطلاعرسانی وزارت نیرو (پاون) بهتازگی گزارشی با عنوان «پیوند بهرهبرداری از آب با شاخصهای اجتماعی و اقتصادی برای نخستینبار» منتشر کرده که بار دیگر بر مفاد سند نقشه راه آب کشور تأکید کرده است. در این گزارش آمده در چند دهه گذشته در کشور «آنگونهکه شایسته است با آب رفتار نکردهایم» و همچنین از لزوم بازنگری در در سیاستهای بهرهبرداری از آب صحبت به میان آمده است.
بحران حقوقی در آب هیرمند
بحران آب در ایران یکی از بحرانیترین چالشهای زیستمحیطی و اقتصادی است که پیامدهای گستردهای برای آینده کشور دارد. کاهش منابع آب، تغییرات آبوهوایی و سوءمدیریت سیستمهای آبی منجر به مسائلی مانند خشک شدن دریاچهها، کاهش سطح آبهای زیرزمینی و افزایش بیابانزایی شده است. در این میان، بحران حقوق آب برونمرزی -بهویژه در مورد رودخانه هیرمند و دریاچه هامون- اهمیت ویژهای دارد. این موضوع که با روابط سیاسی و دیپلماتیک ایران با افغانستان و تخصیص منابع آبی گره خورده است، توجه عاجل را میطلبد. این تحلیل به بررسی بحران آب ایران با تمرکز بر مناطق خشک مانند سیستانوبلوچستان میپردازد و درعینحال نقش محوری شفافیت، پاسخگویی و بودجهبندی جدید دولت را در رسیدگی به این مشکل برجسته میکند.
طالبان، آب را گروگان میگیرد
سد «پاشدان» بر «هریرود» بهطور کامل آبگیری شده است و حالا آورد آب به سد «دوستی»، سد تأمینکننده آب شرب خراسانرضوی را تا حدود قابلتوجهی کاهش داده است. همزمان خبرها حاکی از شروع برنامهریزی برای سد جدیدی بر خاشرود است. همچنین، خبرهای نگرانکنندهای از برنامهریزی برای توسعه سد «قلعهافضل» و انحراف دوباره آب حکایت میکنند. درحالیکه شرکت مدیریت منابع آب ایران اقدامهای طالبان را خلاف عرف بینالملل و حسن همسایگی میخواند، اما دیپلماسی آب کشور حتی در هیرمند نیز با وجود داشتن معاهده، برای تأمین حقابه موفق نبوده است. کارشناسان میگویند اعداد و سازههای آبی افغانستان خبرهای خوشی برای ایران نخواهند داشت. در «هیرمند» نوع سازه و در «فراهرود» حجم سازه نشان میدهد حداقل در نیمه پایینی مرز با افغانستان، روزهای تاریکی را باید برای سیستان متصور باشیم؛ چون امکان انحراف همه آب در هیرمند و نگهداشت همه آب در فراهرود را دارد، افغانستان حالا توسعه سازههای آبی در «خاشرود» را هم که شروع کرده است.
نقض حقوق عرفی با بهرهبرداری یکجانبه افغانسنان از هریرود
سخنگوی صنعت آب، بهرهبرداری یکجانبه از رودخانه هریرود را موجب نقص حقوق عرفی دانست و گفت: اثرات این اقدام یک جانبه طرف افغانستانی نه تنها تامین آب شرب و بهداشت چند میلیون نفر را متأثر میکند، بلکه به آسیب گسترده به محیطزیست پاییندست نیز منجر میشود.
لرستان در آستانه خشکی؛ سد خانآباد در ورطه بیآبی
کاهش شدید بارندگیها و تداوم خشکسالی، سد خانآباد را به مرز بیآبی رسانده است
زمین تشنه ایران
|پیام ما|بحران کمبود بارش در ایران، اکنون به یک هشدار جدی تبدیل شده است. در سال آبی جاری که از مهرماه آغاز شده و تا دیماه ادامه داشته، کشور با کاهش ۴۵.۸ درصدی بارشها مواجه شده است. این آمار که نشاندهنده شرایط بحرانی در بخشهای مختلف کشور است، نگرانیها را در مورد آینده منابع آبی و وضعیت کشاورزی شدت بخشیده است. درحالی که سیلابهای فصلی در نقاط مختلف جهان اخبار رسانهها را پر کرده، ایران گرفتار کمبارشی و خشکسالی است. وضعیت آبی کشور به نقطهای رسیده که میتواند تأثیرات اقتصادی، اجتماعی و حتی زیستمحیطی گستردهای به همراه داشته باشد.
