بایگانی مطالب : گردشگری
قانون روی کاغذ؛ تخریب در میدان
در سالهای اخیر، شمار تخریبها و تعرضها به عرصه و حریم آثار تاریخی کشور، بهویژه در استانهایی چون اصفهان، فارس، خوزستان و کرمان، رشد نگرانکنندهای داشته است. براساس دادههای غیررسمی منتشرشده از سوی کارشناسان حقوقی و پژوهشگران میراثفرهنگی، تنها در بازه پنجساله اخیر بیش از هزار مورد تخلف در قالب ساختوساز غیرمجاز، حفاری غیرقانونی و تعرض به حریم آثار ملی به ثبت رسیده؛ آماری که تنها بخش آشکار ماجراست و بخش بزرگی از این تخلفات، هرگز گزارش یا پیگیری قضائی نمیشوند. این در شرایطی است که ایران از سال ۱۳۰۹ تاکنون یکی از جامعترین نمونه قوانین در زمینه میراثفرهنگی را در منطقه داشته است. هر چند این قانون نتوانسته در طول زمان به روزرسانی شود اما سوال اینجاست آیا مشکل از ضعف قانون است یا از ناتوانی نهادهای متولی در اجرای آن؟ گزارش پیش رو با واکاوی این موضوع از دید کارشناسان و صاحبنظران، میکوشد تصویری روشن از نسبت میان قانون، اجرا و اراده در نظام حقوقی حفاظت از آثار تاریخی ایران ارائه دهد.
فروپاشی «مروارید»
«سقفها فرو ریخته، دیوارها و مبلمان داخلی بهشدت آسیب دیدهاند و عملاً با فضای رهاشدهای مواجهایم.» این تازهترین تصویری است که عضو شورای شهر کرج از وضعیت کاخ مروارید ارائه داده است؛ همان بنایی که بارها نابسامانی وضعیتش خبرساز شده. حالا مدیران میراثفرهنگی، برای چندمین بار میگویند قرار است مالکیت مجموعه از سپاه به دولت منتقل شود و درصورت تحقق، امکان واگذاری آن به بخش خصوصی برای مرمت، احیا و تبدیلشدن به کاخموزه فراهم خواهد شد. اما سؤال اینجاست که آیا این مجموعه کمنظیر معماری سرانجام از این چرخه نابسامانی رها میشود؟ آیا انتقال مالکیت آن راهگشا خواهد بود؟
نقدی بر توسعه گردشگری در بافت تاریخی
ائتلاف یک قاره دردی از آثار ایران دوا میکند؟
|پیام ما| وزیر میراثفرهنگی دیروز برای شرکت در دومین مجمع عمومی ائتلاف میراثفرهنگی آسیا (ACHA) وارد چین شد. این مجمع عمومی و نشست شورای ACHA از ۲۶ تا ۲۹ نوامبر ۲۰۲۵ در شهر چونگچینگ چین برگزار میشود. بهگفته برگزارکنندگان، این مجمع وزیران، رهبران جهانی حوزه میراث و متخصصان را گرد هم میآورد تا مسیر آینده همکاریهای میراثفرهنگی در آسیا را ترسیم کنند. سایت مجمع اعلام کرده است: «نشست امسال قرار است پیشرفتهای نهادی را معرفی و از سازوکارهای جدید تأمین مالی رونمایی کند. برنامه کنفرانس شامل گفتوگوهای وزارتی، نشستهای علمی و نمایشگاههای فرهنگی است که برای شرکتکنندگان فرصتهایی فراهم میکند تا شبکههای حرفهای خود را تقویت و رویکردهای نوآورانه برای حفاظت از میراث مشترک آسیایی را بررسی کنند.»
ایران تماشا میکند، اعراب احیا میکنند
قطر و امارات لنجهای کهنه ایرانی را خریداری و احیا کردهاند و در بخش گردشگری از آن بهره میبرند. این خبر تازهای نیست، موضوعی است که در جریان جامجهانی قطر بیش از همیشه خبری شد. اما بعد از گذشت چند سال هنوز اقدامی برای احیای این صنعت و حتی ثبت تاریخ شفاهی دانش لنجسازی از سوی وزارت میراثفرهنگی صورت نگرفته، حتی پاسخ وزیر به این سؤال که چه برنامهای برای احیای صنعت لنجسازی دارید؟ «اطلاعی ندارم» است. درحالیکه در چند سال اخیر یکی از اصلیترین سیاستهایی که این وزارتخانه دنبال میکند، توسعه گردشگری دریامحور است. از طرفی دولت سال ۹۹ مصوبه امحای تمامی لنجهای چوبی را ابلاغ کرد که براساس آن، باید لنجهای آهنی جایگزین لنجهای چوبی شود. همین مصوبه بر بیتوجهی به این صنعت دامن زد. در این سالها بهجز تلاشهایی از سوی فعالان فرهنگی جنوب کشور، اقدامی برای احیای این صنعت صورت نگرفته است.
آش دوغ «شاهطلا»
بازگشت لودرها به سرزمین «عیلامی»ها
|پیام ما| «جوبجی» از جمله محوطههای باستانی مهم ایران است که بیش از آنکه باستانشناسان در آن تردد داشته باشند، ماشینآلات راهسازی و کامیونها در آن رفتوآمد داشتهاند و بیش از آنکه فرصت مطالعه برای کارشناسان در مورد آثار ارزشمند موجود در آن وجود داشته باشد، ماشینآلات سنگین در آن جولان میدهند. اواخر دهه ۹۰ وقتی اعتراض به تعرضات معدنکاران به حریم جوبجی، به درگیری و پر کردن ترانشههای باستانشناسی توسط ماشینآلات راهسازی منتهی شد، با ورود دادستانی به موضوع پروژه متوقف شد. اما دوباره همان افراد پروژه تخریب و تعرض به این محوطه را کلید زدهاند تا کار نیمهکاره را تمام کنند.
میراث تاجر مروارید رها در باد
«عبدالمحسن نور» معروف به بشاری از تجار بزرگ مروارید بود که ۱۲۴ سال پیش تصمیم گرفت مسجدی در روستای «ماشه» در جزیره کیش بسازد، فضایی ساده برای عبادت و نیایش در کنار سواحل خلیجفارس که پس از چندینبار مرمت، هربار به حال خود رها شده است.
از مدیریت توسعه پایدار تا عدالت اکولوژیک
صنعت گردشگری در دهههای اخیر به یکی از بزرگترین و پویاترین بخشهای اقتصاد جهانی بدل شده است. این صنعت سهم چشمگیری در ایجاد اشتغال، گردش سرمایه، حفاظت از میراثفرهنگی و طبیعی و تقویت ارتباط میان فرهنگها داشته و توانسته به عامل مهمی در پیوند میان ملتها تبدیل شود. بااینحال، در سالهای اخیر، گردشگری با چالشهایی اساسی روبهرو شده است؛ چالشهایی که حاصل رشد شتابان و کنترلنشده، فشارهای ناشی از جهانیشدن، تغییراقلیم، بحرانهای اجتماعی و تخریب زیستبومهاست. این بحرانها بسیاری از دستاوردهای گذشته را زیر سؤال برده و آینده گردشگری را به مرحلهای از بازاندیشی مفهومی رساندهاند. در چنین شرایطی، بهنظر میرسد دوران اتکای صرف بر «مدیریت پایداری» به پایان رسیده و زمان آن فرارسیده که از مرز توسعه پایدار عبور کنیم و بهسوی «تحول پایدار» گام برداریم؛ تحولی که نهتنها در شیوههای مدیریت، بلکه در ساختارهای فکری، ارزشی و نهادی گردشگری تغییر ایجاد کند.
کاهش رزرو آنلاین حتی پایینتر از دوران کرونا
|پیام ما| سال ۱۴۰۴ برای گردشگری ایران سالی پرتنش و پرتوقف بود. ترکیبی از فشارهای اقتصادی، تحولات سیاسی و شرایط ناپایدار اجتماعی، روند آرامِ رشدی را که این بخش تازه پس از رکود اجباری به آن دست یافته بود، متوقف کرد. هرچند هنوز آمار رسمی و جامعی از عملکرد امسال منتشر نشده است، اما مرور وضعیت پیش از بحران، بهویژه در بخش اقامت، بهعنوان یکی از ارکان اصلی گردشگری، میتواند چشمانداز روشنی از آینده این حوزه ارائه دهد.دادههای منتشرشده از سوی پلتفرمهای رزرو آنلاین اقامت نشان میدهد رفتار سفر ایرانیان بهسرعت در حال دیجیتالیشدن است. سهم رزروهای آنلاین از کل بازار اقامت که در سال ۱۴۰۱ حدود ۷ درصد بود، تا پایان سال ۱۴۰۳ به نزدیک ۲۰ درصد رسیده است. این جهش، نشانه گسترش فرهنگ سفر آنلاین در کشور است؛ موضوعی که سیاستگذاران گردشگری بهتر است در طراحی زیرساختها، خدمات و استراتژیهای آینده خود آن را جدی بگیرند.
