بایگانی مطالب : جامعه
بوی رستگاری از شهر نمیآید
پایتخت در دور باطلی گرفتار است؛ سالها هشدار درباره آلودگی هوا و نابرابریهای شهری بیثمر مانده و کیفیت زندگی در سایه رشد بیمهار و مدیریتهای ناپایدار قربانی شده است. به باور «حسین ایمانی جاجرمی»، استاد مطالعات توسعه، نبود زیرساختهای واقعی، تبعیض فضایی و نگاه ضدشهری حاکم بر سیاستگذاری، باعث شده است مردم امیدی به اثرگذاری مطالبات خود نداشته باشند. بهگفته او، این تناقضها تهران را به شهری بدل کرده که در آن منافع گروههای قدرتمند بر منافع عمومی چون «هوای پاک» غلبه دارد. این جامعهشناس در گفتوگو با «پیام ما» از دلایل جا ماندن از توسعه شهری میگوید و اینکه در شرایط کنونی، سیاستهای نمادین مشکل بزرگی چون آلودگی هوا را حل نمیکند.
تهدید فرونشست؛ از تختجمشید تا برج طغرل
فرونشست زمین، پدیدهای ژئومورفولوژیک، آرام اما خطرناک است که در دهههای اخیر به یکی از مهمترین چالشهای زیستمحیطی و اصلی جهان تبدیل شده است. این پدیده در اثر افت تراز سطح آبهای زیرزمینی، تراکم خاک، فعالیتهای استخراج میادین نفت، معدن یا عوامل طبیعی ایجاد شده و باعث کاهش ارتفاع سطح زمین و تخریب زیرساختها میشود. در این میان کشور ایران، با اقلیمی خشک، منابع آبی محدود، توسعه نامتوازن و میراثفرهنگی غنی، در زمره آسیبپذیرترین کشورها در برابر این بحران قرار دارد. باید توجه داشت که پدیده فرونشست زمین میتواند جنبههای مختلفی از زندگی انسان را تحتتأثیر قرار دهد، اما در این یادداشت قصد داریم به نقش مخرب این پدیده بر آثار تاریخی و سایت و محوطههای باستانی بپردازیم.
کشف اسکله باستانی قرن هجدهم رازهای تازهای از کشتیسازی انگلیسیها را آشکار کرد
باستانشناسان دانشگاه ساوتهمپتون بریتانیا موفق به کشف اسکلهها و زیرساختهای دریایی دستنخوردهای شدند که در قرن هجدهم برای ساخت و تعمیر کشتیهای ناوگان لرد نلسون مورد استفاده قرار میگرفت و افقهای تازهای در تحقیق درباره کشتیسازی انگلیسی گشود.
بازوی فکری مردم یا بازوی اجرایی دولت؟
سازمانهای مردمنهاد و انجمنهای خیریه دو بالِ فعالیتهای داوطلبانه هستند. نهادهایی که هر یک با شرح وظیفه مشخص و ساختار منسجم در تلاشاند تا فارغ از دولت و حاکمیت به وظایف اصیلی که برای یک سازمان مردمنهاد تعریف شده است؛ بپردازند. از اواخر دهه ۹۰ خورشیدی، مجموعه سیاستهای اتخاذی و قوانین مصوب در مداری حرکت کرد که نتیجهاش تضعیف و تقطیع بال سازمانهای مردمنهاد و گسترش فعالیتهای خیریه بود. روند فرسایشی و زمانبر صدور و تمدید پروانه فعالیت سازمانهای مردمنهاد در کنار فرایند احراز هویت و رد صلاحیت گسترده اعضای این انجمنها در زمره قوانینی هستند که فعالیت داوطلبانه در ایران را با مشکل اساسی مواجهه کرده است. بهدنبال چنین رویکردی بود که در جنگ دوازدهروزه شاهد عملکرد قابلقبولی از انجمنهای مردم نهاد نبودیم.
طرح صیانت دیگری در راه است
|پیامما| سخنگوی دولت در نشست خبری ۲۱ مرداد ۱۴۰۴ و در پاسخ به سؤال خبرنگاران در مورد ارسال مجدد لایحهای درباره فضای مجازی به مجلس اعلام کرد اینکه لایحه داده شود یا خیر، در حال گفتوگو است و تعدادی از بزرگان نظر بر این دارند که باید لایحهای داده شود؛ اگر تصمیم گرفته شود، اطلاعرسانی میشود. «فاطمه مهاجرانی» همچنین درباره طرح نظمبخشی به فضای مجازی که در مجلس اعلام وصول شده (برخی نمایندگان مطرح کردند چون لایحه فضای مجازی را دولت بازپس گرفت این طرح تدوین شده است)، توضیح داد: «بازپسگیری آن لایحه با توجه به خرد جمعی انجام شد. عواقب منفی آن در اجتماع را خبرگان گوشزد کردند، اگرچه جلسات کارشناسی قبل از آن برگزار شده بود. نگاه دولت تقابل با مجلس نیست و در قاطبه مجلس هم این نگاه نیست. نگاه عاقلانه است که تمرکز بر حل مسائل فعلی کشور دارد.»
خاموشی مرگبار
قطعی برق این روزها علاوهبر مشکلاتی که برای عموم مردم ایجاد کرده، موجب اختلال در برخی از خدمات درمانی هم شده است. بنا بر گزارشهایی که تا امروز به ما رسیده، بسیاری از بیماران در بخشهای مختلف بیمارستانی و حتی افرادی که در خانه تحتدرمان هستند، در مواردی بهدلیل قطع ناگهانی برق تا پای ازدستدادن جانشان رفتهاند. این شرایط بسیاری از فعالان حوزه سلامت را دچار نگرانی کرده است. قطعی برق نهتنها باعث استهلاک دستگاهها و تجهیزات پزشکی میشود بلکه در درازمدت آنها را از کار میاندازد. این درحالیاست که وزیر بهداشت در پاسخ به سؤال «پیام ما» درباره شرایط ایجادشده، از ارائه کمکهای مالی به بیمارستانها برای تهیه ژنراتور میگوید و تأکید میکند: «تا امروز در مورد اتفاق ویژه ناشی از قطعی برق در بیمارستانها و مراکز درمانی گزارشی وجود نداشته است.»
کشتار هدفمند راویان واقعیت
«اگر این واژگان به شما رسید، بدانید که اسرائیل در کشتن من و خاموشکردن صدایم موفق شده». این پیامی است که در حساب کاربری ایکس «انس الشریف»، خبرنگار ۲۸ساله «الجزیره» که بهطور گستردهای حملات اسرائیل در شمال غزه را پوشش میداد، منتشر شده است. یکشنبهشب او بههمراه چهار خبرنگار دیگر الجزیره در چادری در نزدیکی بیمارستان «الشفاء» در حملهای از سوی ارتش اسرائیل کشته شد.
بازگشت سلاطین مغول
|پیام ما| در جدیدترین فصل کاوشهای محوطه جهانی سلطانیه که از مردادماه جاری آغاز شده است، باستانشناسان آرامگاهی سلطنتی را از خاک بیرون کشیدند. بهگفته سرپرست این کاوش، شواهد نشان میدهد این آرامگاه متعلق به یکی از اعضای خانواده سلطنتی ایلخانان مغول است. مطالعات باستانشناسان در کنار گنبدسلطانیه تا شهریورماه ادامه خواهد داشت. کاوشهایی که بعد از سالها در محوطه این مجموعه جهانی از سر گرفته شده است.
کافهدرمانی زیر آسمان جنگی
کافههای شهرهای مختلف در روزهای پرتنش جنگ دوازدهروزه، پناهگاههایی شدند برای آدمهایی که زیر صدای پدافند و اخبار آشفته، دنبال جایی برای گفتوگو بودند. در آن روزها، درهای معدودی از کافهها در تهران و شهرهای دیگر باز ماند تا بیشتر از یک کسبوکار، نقش تکیهگاههای روحی را بازی کنند و نقطههایی برای اتصال دوباره آدمها و جایی برای همدلی شوند. در همین روزها بود که جمعی از هنرمندان به پیشنهاد «جمشید بایرامی»، عکاس، در میدان «شعاع» تهران جمع میشدند و نام گعده خود را گذاشتند «کافه جمشید»؛ جایی بیسقف و ساده، با یک فلاسک چای و زیلو، که در آن میشد برای لحظاتی صداها را نشنید و استرس را به تأخیر انداخت. انگار حرفزدن کنار یکدیگر در کافهها یا آن شبهکافه زیر درختان میدان شعاع بهانهای شده بود برای زندهماندن و عبور از آن لحظات.
بیخوابی، انتقام از زندگی
ساعت ۲ نیمهشب است، چراغِ کمنور اتاق روشن و یک رمان درحال خواندهشدن. در خانهای دیگر، زیر پنجره، کسی با هدفون آهنگ موردعلاقهاش را زمزمه میکند و پاهایش بیاختیار با ریتم موسیقی حرکت میکنند. در جایی، یک فیلم کلاسیک روی پرده لپتاپ جریان دارد؛ همهچیز در سکوت است، گویی جهان برای این ساعات دزدیدهشده، نفسش را حبس کرده است. این صحنهها آشنا هستند: شورشِ آرام آدمهایی که روزها را از دست میدهند و شب آن را پس میگیرند. آنها میدانند فردا با خستگی به سرکار خواهند رفت، میدانند که این بیداری عمدی، هدیهای سمی است، اما همین لحظات خلوت، تنها زمانی است که حس میکنند زندگیِ واقعی جریان دارد؛ برای کتابی که روزها وقت خواندنش را نداشتند، فیلمی که باید در سکوت دیده میشد یا حتی رقصِ تنهایی که بدن را از قید تنشهای روزانه رها میکند. این همان انتقام شیرین و ویرانگر است: وقتی بیخوابی، نه یک اختلال، که یک انتخاب آگاهانه میشود.
