بایگانی مطالب : اقتصاد
اگر توسعه انرژی خورشیدی نیازمند قانون باشد، تصویب میکنیم
رشد جمعیت جهان و پیشرفت تکنولوژی موجب افزایش استفاده از سوختهای فسیلی شده اما این سوختها بسیار زودتر از آنکه تقاضای جهان را پاسخ دهند، تمام خواهند شد. کمبود انرژی از چالشهای مهم جهان در ۵۰ سال آینده است و همین، نیاز به انرژی جایگزین و نو را ضروری ساخته. از میان انواع انرژیهای جایگزین، انرژی حاصل از خورشید به دلیل رایگان بودن، کاهش انتشار گازهای گلخانهای، جلوگیری از افزایش دمای زمین و کاستن از آلودگی هوا از بهترین گزینههای در دسترس جهان است. این، برای ایران که در میان مدارهای ۲۵ تا ۴۰ درجه عرض شمالی قرار گرفته و به لحاظ دریافت انرژی خورشیدی در بالاترین رده در میان سایر نقاط دنیا قرار دارد موقعیت ویژهای ساخته است. میزان تابش خورشیدی در ایران بین ۱۸۰۰ تا ۲۲۰۰ کیلوواتساعت بر مترمربع در سال تخمین زده شده که بالاتر از میزان میانگین جهانی است. همچنین میانگین سالانه بیش از ۲۸۰ روز آفتابی گزارش شده هم فرصت بیشتری در این زمینه برای ایران فراهم آورده. بااینهمه بخشندگی خورشید، ما چقدر از این انرژی استفاده میکنیم؟ به گفته کارشناسان بسیار کمتر از آنچه که باید. با وجود دسترسی بالا به انرژی پاک خورشید، ایران ۱/۷ درصد کربندیاکسید جهان را تولید میکند و جزو ۱۰ کشور اول دنیا در مصرف انرژیهای فسیلی و بزرگترین انتشاردهنده کربندیاکسید در خاورمیانه است. سهم نیروگاههای تجدیدپذیر که نیروگاههای خورشیدی بخشی از آن به شمار میرود در ظرفیت تولید برق کشور، تنها ۱/۱ درصد است. چرا بهرهبرداری از انرژیهای تجدیدپذیر مورد غفلت قرار گرفته و موانع کجاست؟ قوانین در این زمینه چقدر پاسخگو و الزامآور است و چه اقدامات قانونی باید برای توسعه انرژیهای پاک انجام شود؟ مصطفی نخعی عضو کمیسیون انرژی مجلس یازدهم شورای اسلامی، سخنگوی این کمیسیون و ناظر شورایعالی انرژی کشور در گفتوگوی زیر به این سوالات پاسخ داده است.
یکسوم برق صنایع، خورشیدی میشود
کشور به گلوگاه تأمین سوخت رسیده است؛ کمبود برق به کمبود گاز دامن زده. در زمستان ۶۰ تا۷۰ روز گاز پتروشیمیها و فولادیها قطع میشود تا گاز منازل و خوراک نیروگاههای حرارتی تأمین شود. ۲۰ هزار مگاوات کسری برق امسال در پیک مصرف عدد کمی نیست؛ بهاندازه مصرف دو کشور است. پیشبینی میشود میزان ناترازی در سال آینده ۲۵ هزار مگاوات باشد. اتاق بازرگانی بهعنوان پارلمان بخش خصوصی برای عبور از گرداب ناترازی بهرهمندی از انرژی خورشیدی را توصیه میکند. «آرش نجفی»، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، در گفتوگو با «پیام ما» از طرحی خبر میدهد که بر مبنای آن با مشارکت صنایع ظرف دو سال نیروگاههایی احداث شود که تا ۱۲ هزار مگاوات برق از طریق انرژی خورشیدی تأمین شود؛ این میزان برابر یکسوم مصرف برق صنایع است.
پژوهش و آموزش جای هیاهو را بگیرد
من با این تفکر که بگوییم یک مکان بکر را معرفی نکنیم تا به آن آسیب نرسد، موافق نیستم. ما برای شانه خالی کردن از برنامهریزی و وضع قوانین و ضمانت اجرایی آنها راه آسان را که وضع ممنوعیت است، انتخاب کردهایم. «نورآقایی» در گفتوگو با «پیام ما» از ساماندهی بلاگرهای سفر میگوید و پروژه ناتمامش بهدلیل عدم حمایت دولتی درباره استفاده از بلاگرها برای توسعه گردشگری. او علت اصلی همه مشکلات در حوزه گردشگری را ضعف قانونی و عدم وجود برنامهریزی در این حوزه میداند. موضعگیریهای احساسی دلسوزانه بدون پشتوانه علمی، باعث میشود ما از امکانات کشور(ظرفیت فضاهای تاریخی) استفاده نکنیم و درگیر هیاهو برای هیچ باشیم.
گرفتار تاخر فرهنگی شدهایم
نیاز، مهمترین عامل شکلگیری صنایعدستی بوده است، و البته فرهنگ تأثیری مستقیم بر شکل و فرم صنایعدستی دارد. صنایعدستی بهعنوان عنصری از فرهنگ مادی، برآمده از فرهنگ هر منطقه است. اما پس از خلق، تبدیل به شاخصهای فرهنگی میگردد. یعنی عنصری از فرهنگ مادی که حامل فرهنگ غیرمادی است. این عنصر فرهنگ مادی در جهتی معکوس، نقش بسیار پررنگی در حفظ بستر فرهنگی خود دارد. علی چراغی مدرس و فعال گردشگری، پژوهشگر حوزه فرهنگ اقوام و صنایعدستی، در گفتوگویی با «پیامما» درباره تأثیر آموزش بر توسعه پایدار، گردشگری و حفظ فرهنگ و منابع کشور میگوید.
توقف پروژه ساخت مجتمع گردشگری در حریم تخت جمشید
مدیر پایگاه میراث جهانی تخت جمشید از توقف ساخت مجتمع گردشگری و سرویس بهداشتی در حریم درجه یک تخت جمشید (پارسه) خبر داد.
جایزهٔ نوبل و لزوم سرمایهگذاری در علوم پایه
سالها قبل، زمانی که در شهر کرمان دانشجو بودم، شبی در کوپهٔ قطار تهران-کرمان همسفر مردی میانسال بودم که مدرک دکتری ریاضی داشت. امروز را نمیدانم، ولی آنزمان دانشگاه کرمان و پژوهشکدهٔ «ماهانی» قطب ریاضی کشور بود و دانشجویان زیادی در رشتههای مختلف ریاضی در آن تحصیل میکردند. آنشب، صحبتمان با آن آقای دکتر به اینجا کشید که علوم پایه مانند ریاضیات، مادر علوم و فناوریهای نوپدید هستند از جمله اینکه «در شرکت (خودروسازی) بی.ام.و چند صد ریاضیدان مشغول به کارند.» اگرچه در آن زمان این حرف برای من و دیگر همسفران دانشجو در آن کوپهٔ قطار کمی عجیب و غیرقابل هضم بود، اما حالا با گسترش فناوریهای جدید درک جملهٔ آن آقای دکتر برایم آسانتر است.
نادیدهانگاری زبان پارسی و فرهنگ ایرانی در قونیه مولوی
آرامگاه مولانا جلالالدین محمد بلخی در قونیه بسان پرچم همیشه برافراشته زبان و ادب پارسی و فرهنگ ایرانی در آناطولی است. پیش از تأسیس جمهوری ترکیه، «مولویخانهها» مراکز آموزش و اشاعه زبان پارسی در آن سرزمین بودند، اما آتاتورک آموزش پارسی را ممنوع کرد و مولویه نیز بهتدریج از این زبان غنی دور شد. باوجوداین، آرامگاه مولانا همچنان تجلیگاه فرهنگ ایرانی است. بهویژه در دو مناسبت تولد و وفات مولانا در مهرماه و آذرماه که شمار زیادی از شهروندان ترکیه و گردشگران ایران و دیگر کشورها به قونیه سفر میکنند، فرصت مغتنمی برای معرفی فرهنگ ایران فراهم میشود که متأسفانه نهادهای فرهنگی کشورمان بهره چندانی از آن نمیبرند.
کشت گندم با دست خالی
سال گذشته برای خرید تضمینی گندم عددی در حدود ۱۶۱ هزار میلیارد تومان مصوب شد، اما با افزایش تولید مبلغ مورد وزارت جهادکشاورزی برای پرداخت به گندمکارانی که محصولشان را تحویل گرفته بود، به ۲۱۱ هزار میلیارد تومان رسید. حالا حدود ۲۰ درصد از این مبلغ پرداخت نشده است و دولت اجازه پرداخت از محل ردیف اعتباری دیگری ندارد. بدهی گندمکاران در کشوقوس صدور مجوز میان دولت و مجلس مانده است و پیشنهاد برداشت از صندوق توسعه ملی هم رد شده است. حالا گندمکاران میگویند کشت امسال بدون پول، افت کمی و کیفی خواهد داشت و احتمالاً کشور با چالش در تولید گندم و خودکفایی مواجه شود.
جایزهای برای تلاشهای ۴۰ سال قبل
|پیام ما| جایزه نوبل فیزیک سال ۲۰۲۴ به «جان هاپفیلد» (John Hopfield) و «جفری هینتون» (Geoffrey Hinton) دو دانشمند فیزیکدان رسید. آنطورکه اعلام شده، این جایزه «بهخاطر اکتشافات و اختراعات مهم و اساسیای که امکان یادگیری ماشین از طریق شبکههای عصبی مصنوعی را فراهم میکند» به این دو دانشمند اعطا شده است. هاپفیلد و هینتون با الهام از ایدههای فیزیک و زیستشناسی، سیستمهای رایانهای را توسعه دادند که میتوانند الگوهای موجود در مجموعه دادهها را بهخاطر بسپارند و از آنها یاد بگیرند. جالب اینکه این دو دانشمند هیچگاه بهطور مستقیم با یکدیگر همکاری نکردهاند، اما آنها براساس کارهای یکدیگر روی توسعهٔ پایههای ایجادشده در یادگیری ماشین و هوش مصنوعی (AI) کار کردهاند. و نکتهٔ دیگر اینکه پژوهشهای این دو دانشمند در دههٔ ۱۹۸۰ میلادی انجام شده، اما حالا که نتایج درخشان این اقدامات مشخص شده است افتخار دریافت مهمترین جایزهٔ علمی جهان را نصیب آنها کرده است.
اسامی برندگان نوبل شیمی ۲۰۲۴ اعلام شد
جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۴ به «دیوید بیکر»، «جان جامپر» دانشمندان آمریکایی و «دمیس هسابیس»، دانشمند انگلیسی تعلق گرفت.
