بایگانی مطالب : منابع طبیعی
جنگ مردم اسفرجان برای حفظ منابع طبیعی
تعارض برای ساخت دهکده گردشگری اسفرجان ۱۷ساله شد. از سال ۱۳۸۶ که مجوز ساخت این دهکده صادر شد تا کنون آنچه اتفاق افتاده، ساختن ویلاهای بسیار برای استفاده شخصی بوده است. آب در منطقه وجود ندارد و محلیها در نامه اعتراضی اخیرشان میگویند علاوهبر زمینخواری، کوهخواری، مصادره تنها پارک عمومی منطقه، برقدزدی هم به این لیست اضافه شده است. این درحالیاست که سال ۱۴۰۰ رئیس اداره منابعطبیعی و آبخیزداری شهرضا نامهای به دادستانی نوشته و خواهان برخورد با با صاحب این مجموعه بهدلیل تعرض به زمینهای ملی شده بود.
مشارکت همگانی برای حفظ جنگلها
رئیس پیشین سازمان منابعطبیعی و آبخیزداری کشور عنوان کرده بود جنگلهای زاگرس این قابلیت را دارند که سالانه نزدیک به یکهزار مترمکعب آب را در خاک جذب کنند. اگر اقدامات آبخیزداری بهدرستی رخ دهد، سالانه شش میلیارد مترمکعب آب در این خاک تزریق میشود و ۴۰ درصد آب کشور توسط جنگلهای زاگرس تأمین خواهد شد و بهصورت چشمه بیرون خواهد آمد. جنگلهای شمال قادرند سه میلیارد و ۶۰۰ میلیون مترمکعب آب را در خود ذخیره کنند و تولیدات کشاورزی بخشی از استانهای شمالی از جمله گلستان، مازندران، خراسانشمالی، جنوب البرز و بخشی از تهران، زنجان، اردبیل و قزوین از این طریق تأمین میشود. درواقع، بیش از دوپنجم جمعیت ساکن در این خطه مدیون جنگلهای زاگرس هستند، لذا باید به امنیت زیستمحیطی آن بیشتر توجه شود. اگر سالانه ۵۰ میلیارد مترمکعب آب به مراتع این جنگل تزریق شود، ایران سهساله میتواند بدهی آبی خود را به طبیعت برگرداند.
تکرار اشتباه تیلاپیا در دز؛ این بار ماهیهای چینی
یک دهه بعد از هجوم ماهی تیلاپیای آفریقایی به رودها و تالابهای خوزستان، حالا نوبت به ماهیان چینی رسیده است. گونههای غیربومی که طبق ماده ۳ قانون حفاظت، احیاء و مدیریت تالابهای کشور ممنوعه است، اخیراً در رودخانه دز، یکی از مهمترین زیستگاههای شمال خوزستان، رهاسازی شدهاند. آنطور که برخی کارشناسان محیطزیست این واقعه را «ترور بیولوژیک رودخانه دز» توصیف کردهاند. اوایل آبانماه بود که اداره شیلات با همراهی اداره محیطزیست دزفول بیش از نیممیلیون بچهماهی چینی را در رودخانه دز رهاسازی کرده که اعتراض فعالان محیطزیست را به دنبال داشت. سید محسن رضازاده عضو انجمن محیط زیستی کنکاج دزفول به پیام ما میگوید: «هشت انجمن محیط زیستی خوزستان در اعتراض به رهاسازی ماهیان غیربومی در رودخانه دز، در حال تنظیم شکوائیه با عنوان تخریب محیطزیست و بومشناسی رودخانه دز در مراجع قضایی هستند تا به دادستان دزفول و دادستان مرکز استان ارائه دهند.»
احکام نامعتبر؛ قوانین معلق
«طرح فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی» براساس تکلیف مواد ۱ و ۳ قانون تدوین و تنقیح قوانین و مقررات کشور، از سوی معاونت قوانین مجلس شورای اسلامی تدوین و با امضای ۴۰ تن از نمایندگان اعلام وصول شد. این طرح عدم اعتبار ۷۹۹ حکم از ۱۴۴ فقره قانون را پیشنهاد کرده است. دفتر مطالعات زیربنایی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی این طرح را بررسی کرده است و در گزارشی از این مطالعه اعلام کرده است که از نظر تعداد احکام، در طرح پیشنهادی ۳۹۲ حکم، کمشماری رخ داده است. یعنی احکام فهرستشده در طرح، ۱۱۹۱حکم است. بر این مبنا، مستندات و دلایلی که برای عدم اعتبار ۲۷۹ حکم (۳.۲۵ درصد احکام) ارائه شده است، بهدلایلی مانند همپوشانی ناقص حکم ناسخ با حکم منسوخ (بهویژه در مورد احکام با وضعیت اعتبار نسخ ضمنی)، قابلیت پذیرش ندارد. بیشترین موارد ابهامدار با ۱۱۴ حکم که ۹.۵ درصد از کل احکام را شامل میشود، مربوط به احکامی است که از نظر طراحان طرح، منتفی با اجرا قلمداد شدهاند. این مرکز توضیح داده است که البته مقصود این نیست که این احکام معتبر هستند، بلکه باتوجهبه عدم ارائه مستندات و دلایل کافی و صحیح، نمیتوان با قطعیت در مورد نامعتبر بودن آنها تصمیمگیری کرد. این مرکز برای احکامی که پذیرش بیاعتباری آنها بهدلیل ابهام و ایراد در مستندات و دلایل با تردیدهایی همراه است، پیشنهاد بازنگری داده است تا مستندات و دلایل احکام مربوطه، اصلاح و تکمیل شوند. بااینحال، کارشناسان منابعطبیعی و کشاورزی معتقدند اگرچه در کیفیت اجرای این طرح از سوی مجلس انتقادهایی وارد است، اما اقدام مجلس یک اقدام ضروری بهنفع کارآمد شدن قوانین این دو بخش است.
صدای «جنگل» شنیده شد
|پیامما| کارزار «نه به فرمان قتل جنگلهای هیرکانی» که از اواخر آبان و در پی برداشت دوباره چوب از جنگلهای هیرکانی آغاز شد و به ۴۸ هزار امضا رسید، یکی از موضوعات مطرحشده در نشست روز گذشته سخنگوی دولت با خبرنگاران بود. «فاطمه مهاجرانی» در این نشست از تغییر رویکرد وزارت جهادکشاورزی و سازمان منابعطبیعی در قبال حفاظت از جنگلهای هیرکانی خبر داد و اگرچه برداشت چوب خشک یا درختان خشکشده را مطابق قانون مجاز اعلام کرد، اما گفت: «با تغییر رویکرد و افزایش نظارت حفاظت هم افزایش پیدا میکند.» این کارزار از «مسعود پزشکیان» خواسته بود با هرگونه طرح و مصوبه و مجوزی که باعث بازگشت مافیای چوب و ورود مجدد به هیرکانی بهبهانه برداشت درختان شکسته و افتاده شود، مخالفت کند و اجازه ندهید «قانون تنفس جنگل» شکسته و یا بهطور ناقص و گزینشی اجرا شود و نگذارید مافیای چوب دوباره به جنگل بازگردد.
ملاحظاتی درباره مدیریت پایدار جنگلهای شمال کشور
قانون مستقل برای جنگلها
|پیام ما| آتشسوزی در سالیان اخیر یکی از عوامل اصلی تخریب جنگلها و مراتع در سطح جهان و ایران بوده که خسارات جدی نظیر تهدید تنوع زیستی و تشدید تغییر اقلیم را به همراه داشته است. تحلیل یک دهه گذشته آتشسوزیهای رخداده در کشور نشان میدهد پنج درصد آتشسوزیهای رخداده به عوامل طبیعی، پنج درصد به عوامل انسانی عمدی و ۹۰درصد به عوامل انسانی غیرعمدی مربوط میشود. بررسی پیشینه تقنینی در این حوزه بیانگر آن است که هرچند قانونگذار در قوانین مختلفی نظیر قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع، قانون شکار و صید، قانون افزایش بهرهوری بخش کشاورزی و منابع طبیعی، قانون هوای پاک و قانون مجازات اسلامی سعی کرده نسبت به مدیریت و مقابله با آتشسوزیهای جنگل و مراتع قواعدی پیشبینی کند، اما احکام موردنظر فاقد جامعیت لازم و کافی است. مطالعه تطبیقی قوانین کشورهای ایران، فرانسه، ترکیه و آفریقای جنوبی نشان میدهد که در مجموع میتوان مقابله با آتشسوزی در جنگلها و مراتع را در سه محور اصلی شامل اقدامات قبل از آتشسوزی، حین آتشسوزی و پس از اطفای حریق طبقهبندی کرد. بر همین اساس دفتر مطالعات زیربنایی (گروه محیطزیست) مرکز پژوهشهای مجلس، اخیراً گزارشی با عنوان «ارائه چارچوب تقنینی مقابله با آتشسوزی جنگلها و مراتع کشور با تأکید بر تجربیات جهانی» منتشر کرده و باتوجهبه تجربه دیگر کشورها، تصویب یک قانون مجزا را کارگشا دانسته است.
جنگلداری مقدم بر برداشت
|پیام ما| برداشت درختان شکسته و افتاده یکی از مهمترین خبرها در حوزه منابع طبیعی در آبانماه بود که باعث شد کارزاری با بیش از ۳۰ هزار امضا در مخالفت با آن شکل بگیرد. چرا این برداشت حتی با مخالفت گروهی از کارشناسان که بر بهرهبرداری پایدار از عرصههای جنگلی موافق هستند، روبهرو شده است؟ دکتر «باریس مجنونیان»، استاد دانشگاه تهران، معتقد است برداشتهای بیرویه طی یک سده آسیبپذیری جنگلهای هیرکانی را بههمراه داشته و «شاهرخ جباری ارفعی»، کارشناس امور جنگل و منابع طبیعی، خواستار جلوگیری از هرگونه برداشت درختان شکسته-افتاده در غیاب طرح جنگلداری و بدون امکان نظارت مستمر شده است.
قانون تنفس جنگل به شماره افتاد
در آستانه گرامیداشت یکصدمین روز برپایی دولت جدید و در همان روزهایی که معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیطزیست در نشست کاپ ۲۹ در حال تبیین دیدگاههایش درباره چگونگی مقابله با تغییراقلیم و گرمایش زمین در پی افزایش تولید کربن مازاد بود، درست در همان روزهایی که سه نیروگاه مازوتسوز کشور خاموش شد تا به قیمت بیبرقی و خاموشیهای برنامهریزیشده با هدف سلامت عمومی، سهم ایران در تولید کربن مازاد در آستانه شرکت در این نشست جهانی اندکی کاهش یابد، خبر تکاندهنده شکستن قانون مترقی توقف بهرهبرداری چوبی از جنگلهای شمال منتشر شد. این بهرهبرداری با دستاویز تبصره ۱ ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم توسعه کشور مبنیبر مجاز شمردن بیرون کشیدن درختان شکسته و افتاده، آفتزده و خطرساز در حاشیه جادههای جنگلی شمال، فضای سرد کنشگری برای امروز و فردای محیطزیست و منابع طبیعی کشور را سردتر و دلبستگان به وعدههای دولت سیزدهم را در بهرهگیری از دیدگاههای کارشناسی برای پیشبرد منافع ملی ناامیدتر کرده است.
هجمه استارتاپی به جنگلهای شمال
