روز پنجم شهریورماه، رسانه‌ها از بازگشت «محسن نامجو»، خواننده و آهنگساز، پس از حدود ۲۰ سال به ایران خبر دادند؛ خبری که در ادامه به موضوعی بزرگ‌تر گره می‌خورد. سال‌هاست دولت‌های مختلف از بازگشت هنرمندان ایرانی خارج از کشور صحبت می‌کنند و از فراهم کردن شرایط برای حضور آنها می‌گویند. تجربه گذشته اما نشان داده است که بازگشت همیشه به‌معنای امکان فعالیت هنری نیست. حالا با اعلام بازگشت نامجو و صحبت‌های تازه وزیر فرهنگ و ارشاد در گفت‌وگو با ایسنا درباره تهیه فهرستی از بیش از ۱۰۰ چهره فرهنگی و هنری خارج از کشور، دوباره این موضوع مطرح شده است که هنرمندان پس از بازگشت با چه شرایطی روبه‌رو می‌شوند و آیا امکان ادامه فعالیت حرفه‌ای برای آنها وجود دارد؟

در حالی که بدنه فرهنگ و هنر ایران هر روز نحیف‌تر از گذشته می‌شود و سانسور، توقیف و محدودیت‌های تازه، فعالیت‌های فرهنگی را با چالش‌های بیشتری روبه‌رو کرده است، طرح جدید مجلس بار دیگر این حوزه را نشانه گرفته است. نمایندگان مجلس در روزهای گذشته، کلیات «طرح مقابله با نفوذ سرویس‌های اطلاعاتی و دولت‌ها یا نهادهای بیگانه در کشور» را با ۱۸۳ رأی موافق تصویب کردند؛ طرحی که دامنه آن از ارتباط با سرویس‌های اطلاعاتی و نهادهای خارجی فراتر می‌رود و حوزه‌های رسانه، دانشگاه، فعالیت‌های مدنی و فرهنگ و هنر را نیز دربرمی‌گیرد. در بخش فرهنگی متن فعلی این طرح، برای تولید فیلم، سریال، مستند، تئاتر، موسیقی و کتاب، در شرایط مقرر، مجازات‌هایی از جریمه نقدی تا محرومیت دائمی از فعالیت هنری پیش‌بینی شده است. در گفت‌وگو با «افشین عزیزی»، کارشناس حقوق رسانه و وکیل دادگستری، و «احمد طالبی‌نژاد»، منتقد سینما، پیامدهای احتمالی تصویب چنین طرحی را بررسی کرده‌ایم.

تحریم‌های بین‌المللی جامعه محیط‌ زیست ایران را ایزوله کرد. بمب‌های دو جنگ بر سر مناطق تحت مدیریت محیط‌ زیست آوار شد و آلودگی نفتی زیستگاه‌های خلیج فارس را خفه کرد. در این وانفسا، گروهی از فعالان محیط‌ زیست و حفاظتگران تلاش کردند صدای محیط‌ زیست ایران را به گوش جهان برسانند. اما آنها با طرح جدید مجلس با عنوان «مقابله با نفوذ سرویس‌های اطلاعاتی و دولت‌ها یا نهادهای بیگانه در کشور» که یکشنبه کلیات آن در مجلس تصویب شد، می‌توانند متهمانی برای حبس‌های طولانی‌مدت باشند.